2024 4th Quarter Puitling Zirlai 7-na
November 9–15
A Ringte Chu An Eng A Thâwl E
Sabbath Chawhnu
Chhiar tûrte: Joh. 8:54–58, Gen. 12:3, Rom 4:1–5, Joh. 12:1–8, Joh. 19:4–22, Joh. 20:19–31, Daniela 2, Daniela 7.
Chângvawn: “Isuan a hnênah, ‘Nang chuan mi hmuh avângin i ring a ni; hmu loa ring apiangte chu an eng a thâwl e’ a ti a” (Joh. 20:29).
Chanchin |ha Johana ziakah hian Isua nihna sawitu mi chi hrang hrang, rin dân leh thil tawn neih pawh inang lo tak takte kan hmu a. Chûng mite chuan hetiang hian Isua an hriat dân an sawi hlawm:
“En teh u, Pathian Berâmno saw” (Joh. 1:36); “Messia chu kan hmu ta” (Joh. 1:41); “A chanchin Mosian . . . a lo ziak kha . . . amah chu kan hmu ta” (Joh. 1:45, NKJV); “Rabbi, Pathian Fapa i ni! Israel-te Lalber i nih hi” (Joh. 1:49, NKJV); “Krista a ni thei âwm em?” (Joh. 4:29); “Keimahni ngeiin a thu kan hria a, he mi hi khawvêl Chhandamtu a ni ngei tih kan hre ta a ni” (Joh. 4:42); “Lalpa, tu hnênah nge kan kal ang? Nangin chatuana nunna thu i nei alâwm” (Joh. 6:68); “Lalpa, Krista, Pathian Fapa, khawvêla lo kal tûra chu i ni tih ka ring e” (Joh. 11:27); “Tûn hma khân ka mit a del a, tûnah ka hmuh theih tâk hi” (Joh. 9:25, NKJV); “En teh u, in Lal hi!” (Joh. 19:14); “Kei zawngin eng mah a sualna ka hmu si lo” (Joh. 19:6); “Ka Lalpa leh ka Pathian i ni!” (Joh. 20:28).
Hêng thu sawitute hi tute nge ni a, enga ti nge hetiang hian Isua chungchâng thu an sawi le?
Sunday November 10
Abrahama khân Isua a ring tih a lo entîr
Isua khân tu nge a nih tih a sawi zak ngâi lo a; tin, mi dangten a nihna an lo sawi dân pawh a sawi chhâwng tîm hran chuang hek lo. Chutianga a nihna lo sawitu a sawi chhâwnte zînga pakhat phei chu kum za tam tak liam taa mi Abrahama kha a ni nghe nghe a. “In thlahtu Abrahama kha ka ni hmu tûr a nih avângin a hlim êm êm \hîn a; tichuan, a hmu ta ngei a, a lâwm hle bawk a ni” (Joh. 8:56, NKJV) a ti.
Enga ti nge Abrahaman Isua chanchin a lo sawi hi pawimawh viau-in, Johana pawhin a lehkhabu-ah a lo thâi lan ve hial le? Gen. 12:3, Gen. 18:16–18, Gen. 26:4 Mat. 1:1, Tirh. 3:25.
___________________________________________________________
____________________________________________________
“Pathian chuan hlimthla rawngbâwlna leh thutiam hmangin ‘Abrahama hnênah [khân] chanchin \ha chu a lo hrilh lâwk tawh a.’ Galatia 3:8. Chutiang chuan, Israel hnam thlahtu bul ber rinna kha Tlantu lo kal tûra chungah a innghat nghet hle a ni. Kristan Juda-te chu, ‘In thlahtu Abrahama kha ka ni hmu tûr a nih avângin a hlim a hlim êm êm \hîn a; tichuan, a hmu ta ngei a, a lâwm hle bawk a ni’ (Joh. 8:56, NKJV) tiin a hrilh a. Isaaka âia a hlan tâk berâmpa khân, kan âiawha hlan tûr Pathian Fapa chu a lo entîr a ni. Mihring chu Pathian dân a bawhchhiat avânga thi mai tawh tûr a nih lâi khân Pa chuan a Fapa enin, heti hian mi sual hnênah chuan a sawi a: ‘Nung rawh, i thih âia thi tûr ka pêk tâk che hi’ tiin”—Ellen G. White, Thlahtubulte leh Zawlneite, p. 138.
Abrahama kha Juda hnam pa, an thlahtu bul ber niin, amah kal tlang hian hnam zawng zawngten malsâwmna an la chang dâwn a ni tih thutiam a lo dawng daih tawh a. Chu malsâwmna chu a thlah kal zêl a\anga lo piang Messia kal tlangin a lo thleng ta ngei rêng a ni.
Tin, Abrahama kha rinnaa Pathian lo chhângtu zawng zawngte pa a ni bawk a (Heb. 11:8, 17–19).Pathianin pêk a lo tiam ang ngeia a neih tâk a fapa Isaaka pawh hlan a phal mai kha (Genesis 22) Pathian a rinzia ti langtu a nih mai bâkah, chhandamna ruahman awmzia min hriatthiamtîrtu pawh a ni bawk.
Isuan, “In thlahtu Abrahama kha ka ni hmu tûr a nih avângin a hlim êm êm \hîn a” (Joh. 8:56, NKJV) tih thu a sawi khân sakhaw hotute chuan, “Nang kum sawmnga la tling lo hian Abrahama kha i lo hmu tawh amaw?” (Joh. 8:57, NKJV) tiin an zâwt a nih kha.
Isuan a chhânna hi a makin a ropui hle mai, “Tih tak meuhin tih tak meuhin ka hrilh a che u, Abrahama awm hma pawh khân ka lo AWM tawh asin!” (Joh. 8:58, NKJV) a ti.
Isua \awngkam hman hian hnim buk alh hluah hluah a\anga Pathainin Mosia hnêna thu a rawn sawi kha min hriat chhuahtîr a. Pathian, mahnia lo awm chu a ni tih a sawina a ni. Sakhaw hotute pawh hian Isua thil sawi awmzia hi an hre thiam nghâl mai a; chuvâng chuan a ni amah denna tûr lung pawh an lek tâk uaih uaih rêng ni (Joh. 8:59).
Rom 4:1–5 chhiar la. Hetah hian engtin nge dân thil tihte avâng ni loin, rinna avâng chauha chhandam kan nih dân puan chhuah nân Abrahama chanchin kha a hman?
Thawh|anni November 11
Marin Isua nihna a ti lang
Kalhlên Kût thlen nân ni ruk a la awm tihin Isuan a thih tawh hnu a kaihthawh leh tâk Lazara te chhûng kha a va tlawh leh a (Lazara hi a farnute pahnih, Mari leh Marthi te nên an chêng ho a nih hmêl). Hemi \um hian, Isuan a phâr natna vei a tih damsak tâk Simona chuan Isua chunga a lâwmzia lantîr nân ruai a lo buatsaih nghe nghe. Marthi chu ei rawngbâwlin a buai hle mai a, Lazara erawh chu an mikhualte nên chaw eiin dawhkân an kîl tlâng thung (Joh. 12:1–8).
Hemi \uma Mari thil tih hi eng nge ni a pawimawh êm êmna awm? He a thil tih hian engtiangin nge Isua nihna dik tak a tih lan? Joh. 12:1–3.
_________________________________________________
_____________________________________________________
A hriak rimtui hman hi a man a to far far khawp mai a, inhlawhfaten kum khat chhûng zet hna an thawha an hlawh theih zât zet hu a ni hem mai! Marthi pawh he hre hriak rimtui man to tak lei nân hian a insêng nasa ve hle ang tih a rin theih a. Chhandamtu’n a sualte a ngaihdam avâng leh, a unaupa a kaihthawh leh avânga lâwmthu sawi nân a lei ta râwih a ni maithei. Isua hi a thih hunah a ruanga chulh atân tiin a lo lei lâwk a nih a rinawm a. Mahse, Lal atân hriak thih a ni mai dâwn tih thuthang a lo hre ta bawk si nên, amah châwimâwi hmasa bertu nih beiseiin hetiang thil hi a ti ta mai a ni ang.
Mari hian a thil tih hi mi dangin rawn hmu ve se chu a ti hran kher lo mai thei; mahse, “hriak rim chuan in chu a khat ta rum rum mai si a” (Joh. 12:3). Chu ve leh, Juda bawk kha rawn \awng chhuak nghâlin, hriak rimtui chu hralh a, a hralhna sum chu mi retheite hnênah pêk te a rawn rawt der vêl a. Mahse, Isua a rawn inrawlh thuai a, Mari thlavâng chu hauhin, “Tihtîr \ha hle hle rawh u; . . . Mi retheite chu eng tik lâi pawhin in zîngah an awm reng alâwm; kei erawh hi chu in hnênah ka awm reng dâwn lo” (Joh. 12:7, 8, NKJV) tiin a hrilh a. Chumi hnu chuan Juda pawh a ngâwi ve ta a ni âwm e.
Chanchin |ha Johana ziaka thupui pakhat inthlung chhuak dap chu, Isuan mite rilrua awm a hre thei tih hi a ni (Joh. 2:24, 25; Joh. 6:70, 71; Joh. 13:11; Joh. 16:19). Hemi \um, Simona ruai buatsaih an kîl ho zânah pawh hian Juda rilrua awm chu a lo hre khiau a. Johana pawh hian Juda nihna dik tak hi hre tûrin min duh hle a ni ang—mahni hmasial leh rûkru a ni a ti (Joh. 12:6).
“Mari hian Chhandamtu ruanga chulh atâna a lo tih hriak rimtui man to tak chu a la dam lâiin a ke-ah a chulh ta zâwk a. Thlân chhûnga chulh lo ni ta ang se, a rim tui tak chuan thlân chhûng zîm tê chauh a luah khat dâwn a; mahse, tûnah hi chuan Isuan amah a rinzia leh a hmangaihzia an hriat phah tâk bawk avângin a lo lâwm êm êm a ni. . . A chungthu ngaihtuah a nih lâi te pawh khân he Mari thil tih, a tlante hnên a\anga a la dawn tûr hmangaihna hlu tak hi a rilru-ah a vawng reng a ni.”—Ellen G. White, Chatuan Nghahfâk, pp. 622, 623.
Isua hian Mari thinlunga awm leh Juda thinlunga awm chu a eng nge ni tih a hria a. Nangma thinlung awm pawh kha a hre bawk. He thu hian Krista chu kan felna atân bâkah, min siamthartu atân leh min hliahkhuhtu atân pawh kan mamawh a ni tih min hriattîr em?
Thawhlehni November 12
Pilatan hre miah loin Isua nihna a sawi
Johana hian Juda sakhaw hotuten Isua man a, a chungthu ngaihtuah tûra hruai a, thi tûra thiam loh chantîr a nih theih dân kawng an zawn reng thu vawi eng emaw zât a lo ziak a. Mahse, Johana ziah Chanchin |haa thupui pakhat, amah Isua ngei pawhin a sawi chu a hun (chumi awmzia chu khenbeh a nih hun) a la thleng lo tih hi a ni (Joh. 2:4; Joh. 7:6, 8, 30; Joh. 12:7, 23, 27; Joh. 13:1; Joh. 17:1).
Tûnah chuan a hun a lo thleng ta. Gethsemani huana a awm lâiin an rawn man a, Anna hnênah an hruai a, chumi hnu chuan puithiam lalber Kaiapha hnênah an hruai leh a; tin, Pilata hnênah pawh \um hnih ngawt an hruai bawk.
Johana hian Isua chu Krista a ni tih puangtu mi chi hrang hrang chanchin a lo ziak a. Isua nihna puangtu pakhat chu amah Isua chungthu ngaihtuahtu ngei Pilata a ni tlat mai. Ani thil sawi hi a pawimawh bîk êm êm chhan chu Rom mi, ram awptu (governor) leh rorêltu a ni a; Isua nihna sawitu dang zawng kha chu Juda mi leh mi pângngâi ve mai an ni hlawm.
Engtiangin nge Pilata thu puan hi Chanchin |ha Johana ziak thupui nên a inzawm? Joh. 18:38, Joh. 19:4–22.
____________________________________________________
____________________________________________________
Isua hi Zirtawpni zîngkârah Pilata hnêna hruai a ni a (Joh. 18:28). Pilata lo ruahman dân chuan a chungthu rêl fel thuai a, a chan tûr ang ang chantîr mai a ni. Mahse, Isua khawsa zia chuan Pilata rilru a hneh ta riau a. Chîk deuh zâwkin zawhnate a han zâwt vêl a, Isua ka ngei a\ang chuan, “Thutak hriattîr hi ka pian chhan leh khawvêla ka rawn kal chhan a ni. Tu pawh thutaka mi apiangin ka thu an pawm \hîn” (Joh. 18:37) tih thu te hi a hre leh ta zêl bawk si. A rilru a buai ta hle mai.
Pilata hian Isua kha thi tûrin a chungthu rêl thlu ta nge nge tho mah se, \um thum zet chu eng mah tihsual a neih loh thu a puang tho thung (Joh. 18:38; Joh. 19:4, 6). Tin, kraws chungah pawh khân “Nazareth Isua, Juda-te Lal” (Joh. 19:19) tih thuziak chu a târtîr bawk a, hei pawh hian Isua kha tu nge a nih tih a hriat chianzia a ti lang. Krista kha thil tih sual pakhat mah nei lo a ni tih a hre chiang a; nimahsela, thi tûrin a chungthu a rêl tlu ta tho thung a ni.
Pilata hmaah hian Thutaka ngei chu a lo ding reng tawh a; mahse, mipui thinrim nawrna kha a dâwl zo ngang si lo—chuvâng chuan, duhthlanna dik lo tak a siam ta a ni. Heta \ang hian, kan chhia leh \ha hriatna leh kan thinlung chhûngril berin thil dik leh \ha nia min hrilh ang tih ngam loh pawizia kan hre thei âwm e.
Pilata thil tih dân a\ang hian mi tam zâwk ngaih dân ngaihchân luat avâng emaw, an nawrna dâwl zawh loh avâng emawa keimahni’n dik leh \ha nia kan hriat ang pawh kan tih ngam loh phah thei tih kan zir chhuak em le?
Nilaini November 13
Thoman Isua nihna a sawi
Johana 20:19–31 chhiar la. Thoma chanchin a\ang hian rinna leh rinhlelhna chungchâng eng nge zir chhuah theih kan neih? Thoman a tih sual lian tak chu eng nge ni?
_________________________________________________
____________________________________________________
Krista chu thlân a\anga a thawh leh hnu khân a zirtîrte hnênah, Juda-te an hlauh avânga an awm khâwmna hmunah a va inlan a. An zîngah hian Thoma chu a awm ve lo a ni ang. A hnu-ah zirtîr dangte hnên a\angin Isua a thawh leh thu hi a lo hre ve chauh a; mahse, a beidawn êm avângin a âwih lo. Isua chunga thil thleng chu Pathian ram awm dân tûr nia a lo suangtuah dân nên a persan lutuk a. Chu bâkah chuan, a awm ve loh lâi khera a rawn inlâr hi a hre thiam chiah lo pawh a ni maithei bawk.
Chuvâng chuan, “A kuta thîr khenna serte kha ka hmuh a, thîr khenna serahte chuan ka kutzung ka rawlh luh a, a nâka ka zen meuh loh chuan ka ring lo ang” (Joh. 20:25) a ti tlat mai a.
Thoma hian Isua chu a tho leh ngei a ni tih a rin theihna tûra thil tih ngâite a sawi a. Hetiang zâwng khera Isua rin tum mi dangte pawh Johana lehkhabu-ah hian kan hmu nual mai. Nikodeman Isua a chhânna pawh, “Mi a tar tawh hnuin engtin nge a pian leh theih ang?” (Joh. 3:4) tih a nih kha. Tuichhunchhuah bula a tawn hmeichhia khân, “Ka pu, khâina eng mah i nei si lo a, tuichhunchhuah lah hi a thûk bawk si. Khawia mi nge tui nung chu i rawn ken ang a?” (Joh. 4:11, NRSV) tiin a zâwt a. Chhangpêr panga leh sangha pahnih lek hmanga a hrâi puar mipui sângngate pawh khân, “Chhinchhiahna eng nge i tih ang, kan hmuha kan rin theih nân che?” (Joh. 6:30) tiin an zâwt a nih kha.
Chanchin |ha Johana ziakin a zilhte chu “ka hmu phawt ang a, tichuan ka ring dâwn nia” tih ngaih dân nei tlattute a ni a. Isuan a thawh leh hnua Thoma a rawn hmuh khân a tho leh taksa chu hmu-a khawih tûrin a sâwm ta ngei rêng a. Mahse, hmu kher loa ring ta maite chu an nihhlawh hle a ni tih thu a hrilh ta tho bawk a ni (Joh. 20:29).
“Pathian hian kan rinna nghah chhan tûr \ha tâwk leh chiang tak min pe a nih loh chuan ring tawp mai tûrin min ti ngâi lo. Amah chu a awm ngeina te, a nungchang \hatna te, a thu dikna te hian rin chhan tûr \ha tak tak min pe a; chûng chu a tam pawh a tam tâwk hle bawk. Mahse, rinhlelhna kan lo neih palh theihna tûr thilte chu a ti bo vek chuang lo thung a. Kan rinna hi entîrnaah ni loin, finfiahnaah zâwk a innghat tûr a ni.
Pathian Thu a\ang te, Pathian thil siam hrang hrang a\ang te leh keimahni mi mal thil tawn a\ang te hian Isua rinna tûr chhan \ha tak tak kan nei \euh a ni.
Mi tu emawin, Enga ti nge Isua hi i rin? tiin zâwt ta che se la, eng nge i sawi ang?
Ningani November 14
Keimahnin Isua nihna kan puan dân
Johanan mi hrang hrangin Isua nihna an puan chhuah dân a sawi hian, a tum ber chu hei hi a ni: “Tin, Isuan zirtîrte hmaah chuan he lehkhabu-ah ziah lan ni ve lo chhinchhiahna dang tam tak pawh a ti a. Nimahsela, hêng [ziaka awmte] hi Isua chu Krista, Pathian Fapa a ni tih in rinna tûr leh, in rin a, a hminga nun in neihna tûrin ziak a ni” (Joh. 20:30, 31, NKJV).
Hêng thilmak tak tak Isuan a tihte hi a tih lâi ngei hmu ve ni angah han inchan chhin ila. Isua kha Pathian Fapa a ngei tih kan ring ngei ngei ang ti r’u maw? Chutiang chuan kan ngâi a ni maithei a; mahse, kawng \henkhatah chuan, anmahni mit ngeia a thilmak tih hmutute âiin keini hian Isua rinna chhan tûr kan nei tam zâwk asin.
Enga ti maw?
Keini tûnlâia huna mite hian Isua huna miten an neih ve loh Isua kan lo rin phah theihna tûr kan neih \henkhatte chu eng nge ni? Entîr nân, Mat. 24:2, Mat. 24:14, Mat. 24:6–8 te hi chhiar la.
________________________________________________
_____________________________________________________
Chanchin |ha Johana ziakah hian Isua chanchin ngaihnawm leh âwihawm êm êm kan hmu a ni mai lo a. Amah Isua leh Bible ziaktu dangten an lo sawi lâwk hrang hrang, entîr nân, Jerusalem temple tih chhiat a nih tûr thu (Mat. 24:2) te, khawvêl hmun hrang hranga chanchin \ha a darh tûr thu te (Mat. 24:14) te, tlûksanna a lo la thlen tûr thu te (2 Thes. 2:3) te leh khawvêla chhiatna chi hrang hrang a lo thlen belh zêl tûr thu (Mat. 24:6–8) te chu an sawi ang ngeia a lo thlen tâk dân hmutute kan ni bawk.
Isua dam lâi leh a rawngbâwl chhûng zawng kha chuan amah zuite kha mi tlêm tê leh hlauthâwng rêng rênga awm \hîn, mihringte tehna a\ang chuan hmân hmâna lo \iavâi daih tawh âwm an ni a. Anni khân keini’n kan hmuh ang hian, hêng thil zawng zawngte hi hrilhlâwk a nih dân ang takin a lo la thleng famkim vek dâwn a ni tih engtin nge an hriat theih ang? Mahse, a hre tlat si. Dik tak phei chuan, keimahni rinna ngei pawh hi Isua hrilhlâwkna, chanchin \ha hian khawvêl zawng zawng a hrût chhuak vek dâwn a ni a tih lo thlen famkim tâkna a ni asin.
Chuti a nih chuan, kan zavâi hian eng emaw ti kawng tal chuan leh, Pathian nêna inlaichînna kan neih dân a\angin thawnthu ngaihnawm tak sawi tûr pakhat tal chu kan nei \heuh ngeiiin a rinawm. Kan thawnthu neih chu mitthi tawh kaihthawh thu emaw, pian tirh ata mitdel mit tih vârsak thu emaw anga ngaihnawm a ni ve kher lo maithei a—chu chu a pawimawh ber a ni lêm lo bawk. A pawimawh zâwk chu, keimahni ngei hian Isua chu kan hria em tih hi a ni a. Chanchin |ha Johana ziaka kan hmuhte ang hian Isua chanchin chu kan thiam dân ang angin kan sawi darh ve tûr a ni.
Zirtawpni November 15
Zir belhna: Ellen G. White-i lehkhabu, Thlahtubulte leh Zâwlneite phêk 145–155, “Rinna Fiahna” tih leh Chatuan Nghafâk phêk 814–836, “Pilata Rorêlna Pindanah” tih te chhiar ni se.
Thoma chu “Isua ke bulah bawkkhawpin, ‘Ka Lalpa leh Ka Pathian’ tiin a au chhuak ta a.
“Isua hian Thoma thil sawite chu a lo pawmsak a; mahse, zâwidawh takin heti hian a rin lohnaah a zilh ta tho thung: ‘Thoma, nang chuan mi hmuh avângin i ring a: mi hmu miah loa lo ring maite chu an chan a \ha asin’ tiin. Thoma hian a unaute sawi kha lo ring mai se chuan, Krista lakah pawh a lâwm leh zual hle tûr a ni a. Khawvêl hian Thoma tih ang hi ti ve tûr lo ni ta se, tu mahin chhandamna hmu khawpin an ring lo ang; a chhan pawh Krista lo ringtute chuan mi dangten an sawi an hriat a\anga an lo rin mai a ngaih vâng a ni.
“Rinhleltu tam tak chuan, Thoman a \hiante hnên a\anga Isua a thawh leh tâk thu a hriat ang hi hre ve ni se, an rin ngei ngei tûr thu sawiin, inthiam chawp a tum \âlh \hîn a. Mahse, hêng mite hian Thoma \hianten Thoma hnêna an sawi kha an hriat ve tho bâkah, chumi lo pawh chu thil dang tam tak pawh hriat an nei zâwk a ni. Mi tam tak, Thoma ang deuha an rinhlelhna zawng zawng a kian vek hun nghâktute chuan a duh ang an hmu ngâi dâwn lo a. Hmuh chu sawi loh, zâwi zâwiin, rin lohnaah an lo nghet sauh sauh zâwk ang. A thim lam ringawt thlîr \hîn, thil sawisêla phunna tûr ringawt zawngtute hian an thil tih an hre lo a. Rinhlelhna chi tuhin, an chi tuh rah chu an la seng ngei bawk ang. Mi tam tak chuan rinna leh nghehna an mamawh zual lâi takin beisei thei leh rin pawh ring thei tawh loin an awm a ni tih an la inhre chhuak hnuhnawh dâwn a ni.”—Ellen G. White, Chatuan Nghahfâk, pp. 908, 909.
Sawi ho tûrte:
1. Abrahaman a rinna a puan chhuah dân leh Thoman a puan chhuah dânah hian eng nge danglamna lian tak awm? An chanchin ve ve a\ang hian eng nge zir chhuah tûr kan neih?
2. In class-ah Chanchin |ha Johana ziaka kan hmuh ang hian, Isua nihna an hriat dân sawi duh apiangte chu sawi tûrin sâwm ang che. An sawite chu inang hlawm lo tho mah se, eng nge an sawi a, an sawi chuan engtiangin nge Lalpa thuhmun chanchin an sawi \heuh tho bawk si?
3. Pilata hian Isua kha zawhna ril tak mai, “Thutak chu eng nge ni?” tih a zâwt a. He zawhna hi Johana lehkhabu kan zir tâk a\ang khân chhân han tum ve teh. 4. Daniela 2 leh 7-a hrilhlâwknate hi chhiar la. Isua hun lâia maite khân hêng bung pahnihte hi chhiar tûr lo nei ve hman tawh tho mah se, khatih hun lâia miten an neih ve loh keini erawhin kan neih bîk ham\hatna ropui tak chu eng nge ni? Hrilhlâwkna lo thleng famkim ta hlawmte hian rin chhan tûr \ha tak min pe em?