2025 1st Quarter Zirlai 12-na
Zirlâi 12 March 15–21
Dikna leh Hmangaihna: Thupêk Ropui Ber Pahnih
Sabbath Chawhnu
Chhiar tûrte: Mat. 22:34–40, Zak. 7:9–12, Sam 82, Mika 6:8, Mat. 23:23–30, Luka 10:25–37.
Châng vawn: “Miin, ‘Pathian ka hmangaih e’ tiin a unau haw si sela, amah chu dawthei a ni; a unau a hmuh tawh renga mah a hmangaih loh chuan, Pathian, a hmuh ngâi loha chu engtin nge a hmangaih theih ang?” (1 Joh. 4:20).
Khawvêl tâwp hunah chuan Pathianin thil eng kim a ching fel vek dâwn a ni tih hi ring ngam tho mah ila, Kristian kan nih angin, khawvêla kan la chên lâia thil kan tihte hian pawimawhna a la nei ve tho a ni tih erawh kan hriat a tûl a. Pathian pawhin a tih tâwp mai rem rih lo thil tha lo leh dik lo (indona ropui dânte’n a phuar ve-na chin a awm avângin) tam tak awm tho mah se, thil tha lo leh hrehawm tawrhna thleng kan hmuhte hi ti nêptu ni tûra hman theih kan ni lo tihna chu a ni chuang hauh lo. Hêngte hi kan theih dân ang anga tih ziaawm leh, a tuarte pawh tanpui kan tum tûr a ni zâwk a. Dik taka sawi chuan, chutiang tih chu Kristian kan nih anga kan tih ngei tûr a ni.
Kan sawi tawh ang khân, hmangaihna leh dikna (dik taka thil tihna) hi thil kal dûn tlat a ni a; a khawia mah mah hi lâk hran theih a ni lo. Pathian chuan dikna a ngaina a. Chu vângin, Pathian kan hmangaihna a nih chuan, dikna pawh kan ngaina ve ngei ang.
Tin, Pathian kan hmangaihna a nih chuan, keimahni pawh kan inhmangaih tawn theuh tûr a ni bawk a. Keimahni kan inhmangaih tawn theuh tih kan lantîrna tûr kawng khat chu kan bul vêla awmte thatna tûr kan ngaihtuahsaknaah a ni. Mi dangte chu retheihna, inrahbehna leh rorêlna dik lo rawng kâi eng chi pawhin a ti hrehawm a nih chuan, anmahni tanpui kan tum tûr a ni a. Mi dangte’n rah beh an tâwk a nih chuan, kan mit kan chhînsan daih tûr a ni lo. A mi mal ang leh a huho (kohhran) ang pawhin Pathian hmangaihna leh dikna hmasâwntîr zêl theih nân eng nge tih theih ka/kan neih tih kan inzâwt tûr a ni a. Kan khawvêl chhe tawh takah hian kan Lalpa felna leh hmangaihna nungchang tha famkim ti lang thei tûr apiang chu tih kan tum zêl bawk tûr a ni.
Sunday March 16
Thupêk ropui ber pahnih
A mi mal ang leh a huho (kohhran) ang pawha Pathian hmangaihna leh dikna kan lan chhuahtîr theih dân kawng kan sawi dâwn chuan, Pathianin thu min lo pêk tawh kha kan zawm hmasak phawt a tûl ang.
Matthaia 22:34–40 chhiar la. Engtin nge dân hretu zawhna hi Isua’n a lo chhân?
Isua ngaih dâna thupêk hmasa ber leh a ropui ber ni bawk chu “Lalpa i Pathian chu i thinlung zawng zawngin, i thlarau zawng zawngin, i rilru zawng zawngin i hmangaih tûr a ni” tih hi a ni a. Tin, a dawttu, pakhatna anpui ni bawk chu, “Nangmah i inhmangaih angin i thenawm khawvêngte pawh i hmangaih ve tûr a ni” tiin a sawi bawk. Amaherawhchu, hêng thupêk pahnihte hi a hranga ding ve ve a ni lo a. Heti hian Isua vêkin a lo sawi: “Hêng thupêk pahnihahte hian Dân thu leh Zâwlneite thu zawng zawng a inkhâi khâwm vek a ni” (Mat. 22:37–40, NKJV) a ti a. Dik takin, hêng thupêk pahnihte ngei pawh hi Thuthlung Hlui lehkhabu atanga lâk chhuah ve tho an ni.
Matthaia 19:16–23 chhiar la. Isua’n mi hausa tlangvâl zawhna a chhânna leh Matthaia bung 22-a dân hretu zawhna a chhânna hi engtin nge a inzawm?
Hetah hian eng thil nge thleng? Enga ti nge Isua hian hetiang kher hian tlangvâl zawhna hi a chhân? He an inbiakna hian—mi hausa kan ni emaw, mi rethei ka ni emaw, eng hna thawk mi pawh ni ila—kan hnênah eng nge ni a sawi le?
“Krista’n he rorêltu tlangvâl hi Kristian tha famkim a nih theih nâna a tih tûr awm chhunte chu a hrilh a. A thu sawite hi a khirh hmêlin, zawm pawh harsa tak niin lang mah se, finna thu tha tak tak a ni a. Hêng thute lo pawm leh zawm mai hi rorêltu tâna chhandam nih beiseina awm chhun a ni. A dinhmun sâng tak leh a neih rosumte chuan zâwi zâwngin a nungchang an tih chhiatsak a. Dinhmun sâng chelh a thlâkhlelhna leh hausak a châkna chu a thlah vat lo a nih chuan, a rilru-a Pathianin hmun a chan thin luahlântu a la ni mai ang. Pathian hnêna pêk phal loh a neih chuan—a tam emaw, a tlêm emaw pawh ni se—mi tha tak nihtîrtu tûr chakna leh tlinna a neihte chu a tih kiamsak zêl dâwn a; a chhan pawh he khawvêl thilte ngainatna hi chu, nghet lo leh hlutna nei lêm lo pawh ni se, thinlung leh rilru zawng zawng luah khattu a nih nge nge thin vâng a ni.”—Ellen G. White, Chatuan Nghahfâk, p. 581.
He rorêltu tlangvâl ang hian kan thil neih zawng zawngte hralh vek tûra hrilh chu ni ve kher lo mah ila, kan thlauh thla lo emaw, kan bânsan lo emaw a niha chatuana boralna kan chan phahna tûr thil chelh tlat emaw, chîn emaw kan nei em?
ThawhTanni March 17
Sual pawi ber pahnih
Isua ngaih dâna thupêk ropui ber pahnihte chu Pathian hmangaih leh kan mihringpuite nêna inhmangaih tawn theuh a ni a. Hêng thupêk pahnihte hi kan zâwm dâwn a nih chuan, mi dangte kan hmangaihna ti lang tûrin keimahni lamah chân a awm ngei tûr a ni a, chu chu Isua hniak hnung zui tih awmzia dik tak pawh a ni bawk.
Aw le, Pathian hmangaih leh mi dangte hmangaih chu thupêk ropui ber pahnihte a nih chuan, sual azawnga a pawi ber pahnihte chu eng nge ni ve ta ang?
Sam 135:13–19 chhiar la. He lâi thu hian Bible hmun dangahte pawh kan hmuh tam êm êm eng sual chungchâng nge ni a sawi?
Thuthlung Hlui lehkhabute hian thil dang zawng âia Pathian hmangaih zâwk a pawimawhzia uar takin an sawi thîn a (Deut. 6:4 en rawh). Hei hi Pathian hmangaihna nêna inep chiah, milem biakna sual râpthlâk tak nên hnâi takin a inzawm a ni.
Zakariah 7:9–12 chhiar la. Zâwlnei Zakaria sawi dâna Pathian thinrim chhan ber chu eng nge ni? He thil leh milem biakna sualte hi engtiangin nge thupêk ropui ber pahnihte nên a inzawm?
Pathian a huat êm êm chu milem biakna chauh ni bîk loin, a mite—mi mal emaw, a huho ang emaw—chunga dik lo taka thil tih pawh a ni bawk a. Rorêlna dik lo a huat chhan chu amah hi hmangaihna a nih tlat vâng a ni.
Thuthlung Hlui lehkhabu hrang hranga sual huatthlala ber ber kan hmuh pahnihte chu thupêk ropui ber pahnihte bawhchhiatna a ni zêl a, chu chu Pathian hmangaih loh leh kan mihringpuite hmangaih loh a ni. Chutiang chuan, sual azawnga râpthlâk ber leh huatthlala ber ni bawk chu hmangaih tûr hmangaih loh a ni a. A tâwi zâwnga sawi chuan, Pathian i hmangaih loha, i mihringpuite nêna in inhmangaih tawn lo a nih chuan thupêkte hi i zâwm thei lo tihna a ni.
1 Johana 4:20, 21-ah pawh heti hian a lo sawi a: “Miin, ‘Pathian ka hmangaih e’ tiin a unaupa haw si sela, amah chu mi dawthei a ni; a hmuh tawh reng a unaupa mah a hmangaih lo a nih chuan, a la hmuh ngâi loh Pathian chu engtin nge a hmangaih theih ang? Ama hnên ata he thupêk hi kan nei a, chu chu ‘Tu pawhin Pathian a hmangaih chuan a unaupa pawh a hmangaih bawk tûr a ni’ tih hi a ni” (NKJV).
Engtin nge Pathian kan hmangaihna hi kan mihringpuite kan hmangaihna nên lâk hran theih a nih lohzia i sawi fiah ang? Hêng thil pahnihte inzawm dân hi engtiangin nge i lo hriat thiam?
Thawhlehni March 18
Pathianin dikna a ngaina
Pathian Lehkhabu hian Pathianin dik a ngainaa, sual erawh rawh a haw hle tih min hrilh a (entîr nân, Sam 33:5, Isa. 61:8); tin, dik lo taka thil tihna thleng thîn hi a ngaimawhin, chutiang tuarte thlavâng hauh nân chuan a che chhuak thîn bawk. Thuthlung Hlui leh Thuthlung Tharah hian Pathian chu hnehchhiaha awmte leh rah beh tuarte lainattu a ni tih kan hmu tam hle a, mi dangte chunga tawrhna thlentute leh rap bettute chunga a thinrim thu pawh târ lan a ni thîn bawk.
Sam 82 chhiar la. He sâm hian engtiangin nge Pathian chuan dik taka thil ti thîn tûra min duhzia a sawi? He hla hi keini tûnlâi huna mite tân hian eng nge ni a pawimawhna awm?
Bible hrilhfiahna bu siamtu tam takte’n an sawi angin, he lâi thu hian kawtlâng nuna dik lo taka thil tihna chi hrang hrang thlentîrtu khawvêl lalte chu a sawisêl a, leia rorêltute leh lal sual tak takte tanpuitu boruak lalte (“pathiante”) chu Pathianin an chungthu a la ngaihtuah tûr thu pawh min hrilh bawk. Rorêltute chu hetiang hian a zâwt nghe nghe a: “Eng chen nge dik lo taka ro in rêl ang a, mi suaksualte chu in duhsak bîk dâwn?” (Sam 82:2) tiin.
Heti hian thu a pe zui bawk a: “Retheite leh pa nei lote thlavâng chu hausak ula, hrehawm tuarte leh pachhiate chungah chuan dik takin ti rawh u. Retheite leh pachhiate chu chhan ula; mi suaksualte kut ata chhuah zalên rawh u” (Sam 82:3, 4, NKJV). Hetah hian leh hmun dangahte pawh, Thuthlung Hlui zâwlneite khân dik taka thil tih a tûlzia an aupui thu kan hmu a. He thu hi thu pênhleh mai ni loin, Thuthlung Hlui pum puia zâwlneite thuchah laimu ber leh, Isua’n he leia rawng a bâwl lâia a sawi zin êm êm pawh a ni bawk a ni.
Pathian chuan amah hmangaihtu leh a thu zâwmtu nia inchhâlte laka a beisei leh a phût ni bawk chu a thup lo a. Thup ahnehin, Mika 6:8-ah chuan chiang takin heti hian a lo sawi: “Aw mihring, tha chu ka entîr tawh che a ni; Lalpa’n a phût che chu eng nge ni? Dik taka tih leh khawngaihna ngainat leh, i Pathian nêna thuhnuairawlh taka lên dun a ni lo em ni?”
He thuchah hi Pathian Lehkhabu pum puiah hian a inzam chhuak dap a. Entîr nân, Isua pawh khân heti hian a lo sawi: “In inhmangaih tawn theuh chuan mi zawng zawngin ka zirtîrte in ni tih chumi-ah chuan an hria ang” (Joh. 13:35, NKJV; 1 Joh. 4:8–16 chhiar ang che) tiin.
Mika 6:8 thu hi rilru-ah vawng rengin, kan thu sawi leh thil tihahte a taka lan chhuahtîr tum ta theuh ila, kan chhûngkuate leh kan kohhrante hi eng ang nge a lo nih ang? I dinhmun leh nihna chu eng pawh lo ni se, hêng thute hi engtin nge tha zâwkin i nun chhuahpui theih ang?
Nilaini March 19
Dikna tungding tûra koh
Pathian Lehkhabua kan hmuh zâwlneite hian Israel hnam chunga rorêltute kha dik taka thil ti tûrin Pathianin a phût thu an hriattîr thîn a. Bible hian Pathian mite chu dik lo taka ti lo tûr leh, mi dangte rah beh chîng lo tûrin a hrilh ngun hle bawk. Dik taka sawi chuan, thil sual titute chungthu ngaihtuah tûra Pathian an auhna pawh hi dikna tungding tûra Pathian an sâwmna a ni nghâl bawk a ni.
Entîr nân, Isaia khân a hun lâi Israel rama dik lo taka thil an ti thîn kha tîm hauh loin a sawisêl a. Dik taka thil ti thîn tûra Israel mite a sâwmna thu, “Thil tha tih zir tawh rawh u; dik taka thil tih tum ula, hnehchhiahtute chu zilhhau rawh u; pa nei lote thlavâng hauhsak ula, hmeithâite chu sawipui rawh u” (Isa. 1:17, NKJV) tih hi keini tûnlâi huna mite bengah pawh hian fiah leh ring takin lo ri ve rawh se. Tin, “dân chimawm tak siama, thupêk khirh tak ngaihtuah chhuaktute” leh “mi khawngaihthlâkte chungthu dik taka rêl duh lote” chu an chung a “pik” thu pawh a sawi bawk a (Isa. 10:1, 2, NKJV). “Hremna ni-ah leh hla tak atanga tih tiauna lo thlen hunah chuan eng nge i tih tâk ang? Tu hnênah nge tanpuina dîlin i tlân dâwn? Khawiah nge i ropuina chu i hnutchhiah tâk ang?” (Isa. 10:3, NKJV) tiin zâwt bawk a ni.
Zâwlnei Jeremia pawhin a hnêna Pathian thuchah lo thleng chu heti hian a lo puang bawk a: “‘Fel lohnaa ama in saa, hleihneihnaa a pindante siamtu, a thenawm khawvêngte a thlâwna chhawr a, an thawh hlawh pe duh miah lotu chu a chung a pik e. . . . I pa khân a eiin a in a, dik tak leh fel takin ro a rêl a, tichuan a lo hmuingîl ta a ni lo em ni? Retheite leh pachhiate chu a ngaihsak a; tichuan, a lo hmuingîl ta a. Hetiang hi nang pawhin mi i hriat dân tûr a ni lo em ni?’ Lalpa’n a ti” (Jer. 22:13, 15, 16, NKJV).
Matthaia 23:23–30 chhiar la. Isua’n a pawimawh ber nia a sawi chu eng nge ni? “Dan thu pawimawh zâwk” a tih hi eng nge ni ang?
Dik lo taka thil tih leh hleih nei râna rorêl hi Thuthlung Hlui zâwlneite chauh khân a ngaimawh emaw kan lo ti palh ang tih a hlauhawm khawp mai. Isua rawngbâwlna hrang hrangahte hian dik lo taka thil titute chu a huat thu kan hmu a. Heti hian a zilhhau thîn: “Nangni lehkha ziaktute leh Pharisai, mi vervêk tak takte u, in chung a pik e! Pudina te, lêngmasêr te, pârdi te chu sâwmah pakhat in pe zat zat thîn a; nimahsela, dân thu pawimawh zâwk: dikna leh khawngaihna leh rinawmna te chu in ngaihthah thung si a. Hêngte hi asin in tih ngei ngei tûr zâwk chu, a dangte hlamchhiah chuang si loin” (Luka 11:42, NKJV).
Tûnlâi hunah hian “dân thu pawimawh zâwk” chu tih lo tum dâwn ta ila, “pudina te, lêngmasêr te leh pârdi te-a sâwmah pakhat pêk” tum nên eng nge a danglam dân tûr ni ang?
Ningani March 20
Tu nge ka thenawm khawvêngte chu?
Luka ziakah hian, khatia Isua’n thupêk ropui ber pahnihte chu Pathian hmangaih leh thenawm khawvêngte hmangaih a nih thu a sawi hnu khân, dân hretu chuan thiam inchantîr tumin Isua hnênah, “A nih leh, ka thenawm khawvêngte chu tute nge ni?” (Luka 10:29, NKJV) tiin a zâwt ta tih kan hmu a. Hemi chhân nân hian, Isua’n tehkhin thu hriat hlawh tak lo ni ta, mahse, a rin loh deuh ni si, Samari mi tha tehkhin thu hi a hrilh ta a ni.
Luka 10:25–37-a Samari mi tha tehkhin thu kha chhiar la. He lâi thu hian zâwlneite’n khawngaihna leh dikna ngainat a tûl thu leh, mi chi hrang hrangte’n “mi dangte” chunga hlei neihna an lantîr thin an ngaihmawhzia an a lo tlângaupui thin kha engtin nge a rawn sawi chhuah ve?
Isua khân rorêlna dik chungchâng hi a sawi ve lêm lo a; mahse, chumi thlentîr tûra lo kal chu a ni thung si. Amah kha zâwlneite’n an lo tlângaupui thin rorêlna dik lo thlen famkim tâkna niin, a la ni zêl dâwn bawk a (Luka 4:16–21 leh Isaia 61:1, 2 te chhiar ang che). Hnam zawng zawng, a bîk takin chhanchhuah ngâi an ni tih inhriate nghahfâk a ni.
Thu neihna duha tuihâl leh Pathian lalthutphah pawh lo chuhpui tawhtu Setana ang lo takin Isua hi chu a inti tlâwm a, sualna, hleih neihna leh rah behna pawh lo tuar ve vek tawhin (thil sual erawh a ti ve chuang lo), hmêlmapa chu hmangaih vânga amah a inpêkna hmangin a lo hneh tawh a, chumi avâng chuan amah ringtu zawng zawngte thiam chantîrtu a nihna angin dikna a lo tungding leh ta a ni. Krista’n dân thu pawimawh zâwk tia a sawite hi ngaihthah tlat chung siin, Krista’n châwisân a duh avânga a thih phah tâkna dân ngâisângtu niin kan inchhâl thei ang em?
Sam 9:8, 9 chuan, “Ani chuan khawvêl hi fel takin ro a rêlsak ang a, thlei bîk nei loin mi tin ro a rêl ang. Chutichuan, Lalpa chu hnehchhiahna tuarte tân kulhbîng sâng a lo ni ang a; mangan hunahte chuan inhumhimna hmun a lo ni ang” tiin a lo sawi a. Chutiang deuh chuan Sam 146:7–9 pawhin heti hian a lo sawi ve bawk: “Ani [Pathian] chuan hnehchhiahna tuarte tân ro a rêl thîn a, riltâmte hnênah châw a pe thîn bawk. Lalpa chuan mi tângte chu a chhuah thîn a. Lalpa chuan mitdelte mit a ti vâr thîn a; Lalpa chuan kun ngawih ngawihte chu a kâi tho thîn a; Lalpan mi felte chu a hmangaih a; Lalpa chuan mikhualte leh ram dang mite chu a ngaihsak a; pa nei lote leh hmeithâite chu a tanpui thîn a; mi suaksualte kawng erawh chu a ti letling thawk thîn thung” (NKJV).
Kan vêla awm tanpui ngâite leh hrehawm tuar mêkte rawng kan bâwlsakna kawngah hian hei âia chiang zâwk thu hi kan dawng leh thei tawh dâwn chuang em ni?
Tanpui ngâite tanpui tûra chêt chhuah kawngah hian Isua nun leh a rawngbâwlna atang khân eng nge zir theih kan neih? Hrehawm tuar mêkte tân thilmak tak tak kan ti ve thei lo a nih pawhin, anmahni kan tanpuina chu engtin nge an ngaihah “thil mak tak” a tlin theih tho ang?
Zirtawpni March 21
Zir belhna: Ellen G. White-i lehkhabu, Chatuan Nghahfâk bung 29, “Sabbaath” (phêk 304–314) chhiar ni se.
“Enthlatute chuan chhân dan nih an hlauh avângin mipui awm lâia Isua chhân lêt chu a ngam lo a. Thu dik tak a sawi a ni tih a hria a. An lo tih thin dân, an pi pute thurochhiah chu bawhchhiat âi chuan dam lo pawhin lo tuar rih mai se pawi an ti lo. Chutih lâiin, an ran vulhte ngaihsak loh erawh, a neitu tân chânna a nih dâwn avângin, tanpui ngei tûr ni-ah a ngâi lawi bawk si a. Chutiang chuan, ran mâwl mai mai pawh Pathian anpuia siam mihring âiin an ngaihsak zâwk a ni tih an ti lang. Hei hian sakhaw dik lo zawng zawngte zirtîr dân chu chiang takin a lantîr a. Hêng sakhuate hi chu mihringte’n Pathian chunga awm an duhna atanga lo intan vek niin, chu chuan mihringte hi ran mâwl mai mai âi pawha hniam zâwka ngaihna a neihtîr ta a ni. Pathian lalna dodâltu sakhua rêng rêng chuan mihringin siam a nih tirha a dawn leh Krista zâra a hnêna pêk kîr leh tûr a ropuina hi a rûksak thîn a. Sakhaw dik lo chuan a zuitute chu mihringte mamawh, an hrehawm tawrh leh an dikna chanvo te ngaihsak lo tûrin a zirtîr thîn. Chanchin tha erawh chuan mihringte hi Krista thisena lei tawh an nih avângin a ngâi hlu hle a, mihring tlâkchhamna leh mangannate chu ngaihsak tûrin mi a zirtîr thîn. Lalpa chuan heti hian a sawi a: ‘Mihring hi rangkachak thianghlim âi pawha hlu zâwkin ka siam ang a, mihring ngei hi Ophir rangkachak thianghlim âi pawha hlu zâwah ka siam ang’ (Isaia 13:12).
“Chawlhnia thil tha tih nge thiang a, thil tha lo tih zâwk tih leh, nunna chhanhim nge thianga nunna lâk zâwk tia Pharisate a zawh khân an thil tih tum tenawm tak chu a lo hriatsak vek a ni tih a hriattîr pah nghâl a. Amah an huat êm avânga tih hlum dân kawng an zawn an zawn lâi hian, ani erawh chuan mite nun chhanhimin an hlimna a thlensak mêk thung a ni. An lo tum rûk ang hian, Sabbath nia mi tih hlum nge tha zâwk a, an na tuar tih damsak? Pathian ni thianghlimah hian thinlunga mi tu emaw tih hlum duhna neih nge tha, mi zawng zawng hmangaih vek a, an chunga khawngaihna lantîr?”—Ellen G. White, Chatuan Ngahfâk, pp. 311, 312.
Sawi ho tûrte:
1. “Sakhaw dik lo chuan a zuitute chu mihringte mamawh ngaisak lo tûrin a zirtîr thîn” tih hi eng vângin nge a dik a, engtiangin nge a dik bawk? Chutiang chu keini kohhranah hi chuan a thlen ve loh theih nân engtin nge kan tih ang?
2. Ka thenawm khawvêngte chu tute nge ni? I thenawm khawvêngte chu tute nge ni? Krista zuitute ka nihna hian engtiang kawngtein nge hmangaihna thil tih ti lang tûra hnam inthliarna ramri pawh kân duh hialtu Samari mi tha ang kha kan lo nih theih ang?
3. Pathian hian dikna leh khawngaihna a ngaina a nih chuan, Pathian ngaiha pawimawh ber nêna inrem tûrin engtin nge thil kan tih theih ang? Isua’n “dân thu pawimawh zâwk” a tih hi engtin nge ngaih pawimawh berah kan lo neih theih ang?
4. Rorêlna tih kan ngaihtuah leh kan sawi hian, Isua’n rorêlna tih a sawi rêng rêngin mi dang, a bîk takin rahbeha awmte leh hnehchhiah tuarte chunga hmangaihna lantîr a ni tih kan hre thîn em? Matthaia 25:31–46 chhiar ula, chutichuan, in sawi ho dâwn nia.