2025 1st Quarter Zirlai 13-na
Zirlâi 13 March 22–28
Hmangaihna Hi Dân Zawh Famkimna A Ni
Sabbath Chawhnu
Chhiar tûrte: Exod. 20:1–17; Rom 6:1–3; Rom 7:7–12; Jer. 31:31–34; Mat. 23:23, 24;Jak. 2:1–9.
Châng vawn: “Inhmangaih tawnna ngawt lo chu tu ma eng mah ba suh u; mahni mihringpui hmangaihtu chuan dân chu a zawh famkim tawh si a” (Rom 13:8).
Kohhran pakhat church board chu an member pakhat, kohhrana buaina thlen fotu chungthu ngaihtuahin an thu khâwm a. Engtia tih tûr nge ni ang? tih thu an khel lâi chuan mi pakhat hi lo ding chhuakin, “Khawngaihna avâng ringawtin thu tih tlûkna kan siam thei lo ang” tiin tan a khawh a. An kohhran pastor-in chu thu a han hriat chuan, “He miin Pathian hmangaihna leh Pathian dân a lo hriat thiam dân hi eng ang nge ni ang aw?” tiin a ngaihtuah ta a. Pathian dân innghahna chu hmangaihna a ni tih a hre thiam lo hle tih a lang reng mai. Mi dangte nêna kan indâwr tawnna kawngah hian, a bîk takin thil sual titute chungthu kan ngaihtuahnaah phei chuan, khawngaihna hian dinhmun pawimawh tak a chang ngei ngei tûr a ni a. Khawngaihna hi hmangaihna pêng pakhat niin, Rom 13:8-ah pawh mahni thenawm khawvêngte hmangaih hi dân zawh famkimna a ni tih thu kan hmu.
Hmangaihna hi dân zawh famkimna a ni tak tak a nih chuan, dân hi hmangaihna nêna inzawmna nei lo angah emaw, hmangaihna hi dân laka hrang hlak niin emaw kan ngâi tûr a ni lo a. Pathian Lehkhabu-ah pawh hian hmangaihna leh dân chu thil kal dûn tlat a ni tih chiang takin kan hmu. Dân petu Pathian hi hmangaihna a ni a, chumi a nih avâng chuan Pathian dân pawh hi hmangaihna dân niin, Pathian nungchang ziah chhuaha awm a ni (Krista Tehkhin Thute, p. 305 chhiar la.)
Pathian dân hi zâwm tûr dân chi hrang hrang, kan nun tâna tangkâina nei lêm si lo ziah chhuah ni loin, keimahni hmuingîl theihna tûra atâna siam thupêkte leh inzirtîrnate a ni zâwk a. Tin, Pathian dân hi, amah Pathian ngeiin a târ lan angin, hmangaihna târ lanna a ni.
Sunday March 23
Hmangaihna dân
Pathian dân chu ngaihtuahna chauha awm dân chi hrang hrang ni loin, laichînna sawi fiahna zâwk a ni a. Chumi a nihzia chu Thu Sâwm Pêkah hian chiang takin kan hmu. Thu Sâwm Pêk innghahna bulpui dânte chu Eden Huanah pawh khân a lo awm daih tawh a, chu chu hmangaihna dân niin, Pathian leh mihringte inkâr mai bâkah, mihringte inkâra inlaichînna tha tak siamtu tûr pawh a ni bawk.
Thu Sâwm Pêkte hi lungphêk pahniha ziah a nih khân, Israel mite hnênah Pathian nên thu an thlung ta a ni tih entîrna atâna pêk a ni a. Hêng thupêkte hi Lalpa’n Aigupta ram atanga a hruai chhuah tawh hnua a ziah chhuah niin, a innghahna pawh Pathian hmangaihna leh Israel hnam hnêna a thutiamte a ni nghe nghe (Exod. 6:7, 8 leh Lev. 26:12 en la). Thu Sâwm Pêk hi hlâwm hniha then a ni tih kan theuh ang a, hlâwm pakhat hian mihringte’n Pathian nêna inlaichînna tha tak kan neih theih dân tûr sawiin, hlâwm pakhat dang hian kan mihringpuite nêna inlaichînna hrisêl kan neih theih dân tûr min kawhhmuh ve thung bawk.
Exodus 20:1–17 chhiar la. Hêng Bible chângte hian engtin nge dân pawimawh tak pahnih, Pathian kan hmangaihna kan lantîr dân tûr leh kan mihringpuite kan hmangaihna kan lantîr dân tûr an sawi?
Thupêk hmasa pali-te hian mihringte leh Pathian inlaichînna chungchâng sawiin, a dang parukte hian mihringte inkâra inlaichînna chungchâng a sawi ve thung a. Pathian nêna kan inlaichînna leh mi dangte nêna kan inlaichînnate hi Pathian dânin a kaihhruai a ni ngei tûr a ni.
Hêng dân hlâwm pahnihte hi Isua’n thupêk ropui ber pahnih tia a sawi, “Lalpa i Pathian chu i thinlung zawng zawngin . . . i hmangaih tûr a ni” (Mat. 22:37; Deut. 6:5 pawh chhiar la) tih leh, “Nangmah i inhmangaih ang bawkin i thenawm khawvêngte pawh i hmangaih ve tûr a ni” (Mat. 22:39; Lev. 19:18 pawh chhiar ang che) tihte nên khân a inrem chiah a.
Thupêk hmasa pali-te hi kan zawng zawng, kan pum puia Pathian kan hmangaih dân tûr kawngte niin, a dang parukte hi keimahni kan inhmangaih ang bawka kan mihringpuite pawh kan hmangaih ve dân tûr kawngte a ni ve thung. Isua chuan hêng hmangaihna dân ropui tak tak pahnihte hi Thu Sâwm Pêk nên a inzawm tlat tih chiang takin a sawi a. “Hêng thupêk pahnihahte hian Dân thu leh Zâwlneite thu hi a inkhâikhâwm vek a ni” (Mat. 22:40, NKJV) a ti.
Chutiang chuan, Pathian dân hi a zavâiin Pathian hmangaihnaa innghat a ni a. Pathian hmangaihna leh dân hi then hran theih a ni lo. Nimahsela, mi thenkhat khat chuan, Keini tân dân zawm a tûl tawh lo, kan tih tûr awm chhun chu Pathian hmangaih leh kan mihringpuite hmangaih chauh hi a ni a ti liam mai thîn a. Mahse, chutiang ngaih dân chu engati nge awmze nei miah loh a nih?
Thu Sâwm Pêka a eng emaw ber hi bawhchhe chungin Pathian emaw, kan mihringpuite emaw kan hmangaih a ni tih kan lantîr thei ang em?
ThawhTanni March 24
Dân chu a thianghlim a, a fel a, a tha bawk
Pathian dân innghahna lungphûm chu hmangaihna a ni a. Pathianin dân a châwisân hian hmangaihna a châwisâng tihna a ni. Hei hi mi sualte chhandam tûra Isua lo thih chhan pawh a ni a, a thih avâng khân kan hnêna a khawngaihna lantîr chung siin, dân a châwisâng ta rêng bawk a ni. Chutiang chuan, dik taka rorêltu nih leh amah ring apiangte thiam chantîrtu nih chu a kawp thei a (Rom 3:25, 26). Hmangaihna entîrna ropui tak a va ni êm! Chu vângin, tlanna thil tih hian dân pawimawhna a ti bo ta a ni rêng rêng lo a; tih bo ahnehin a ti nghet sauh zâwk a ni.
Rom 6:1–3 chhiar la, tichuan, Rom 7:7–12 chhiar leh ang che (châng 12 hi i chhiar ngun zual deuh bîk nghe nghe dâwn nia). Hêng chângte hian dân chungchâng engtin nge an sawi a, Krista thih hnua a dinhmun ni zui ta pawh engtin nge an sawi bawk?
Mi thenkhat chuan khawngaihna leh tlanna te hian dân chu a ti bâng ta daih niin an ngâi a; nimahsela, Paula hi chuan khawngaihna a lo pun leh zual theih nân sualah kan awm reng tûr a ni lo tih chiang takin a sawi. Rinaa Kristaa awm tawhte chu “a thihnaah baptis-in kan awm tawh” zâwk a; chumi avâng chuan sual lam kawnga thi tawh leh Krista lamah erawh nung ta thung nia inngâi thei kan lo ni ta a ni.
Pathian dân hi sual a ni lo a, sual leh keimahni sualna min hriattîrtu erawh chu a ni si. Chu vâng chuan a ni “dân hi a thianghlim a, thupêk pawh hi a thianghlim a, a fel a, a that bawk ni” (Rom 7:12, NKJV). Thil dang eng mahin a theih ve loh a tih lan ropui êm êm chu chhandam ngâi, tlan ngâi kan nihzia hi niin, chu chhandamna leh tlanna chu Isua Krista zârah chauh chan theih a ni tih min hriattîr nghâl bawk a. Chutiang chu a nih avângin, dân chu rin avângin eng mah loah kan siam ta ni loin, kan ti nghet sauh zâwk a ni (Rom 3:31, NKJV).
Krista kha dân ti bâng tûra lo kal a ni lo a, Dân thu leh Zâwlneite thu-a a lo tiam tawh zawng zawngte ti famkim vek tûra lo kal a ni a ni zâwk. Chu vâng chuan alâwm, “Lei leh vân hi a boral hma loh chuan, Dân thu-a mi chhun han te tak tê emaw, thâi han te tak tê emaw pawh hi pakhat mah a boral lo ang” tia a lo sawi rêng a ni (Mat. 5:18, NASB 1995).
Pathian dân hi Pathian thianghlimzia—a hmangaihna nungchang tha famkim, a felna, a thatna leh thutak a nihna—ti langtu a ni a (Lev. 19:2; Sam 19:7, 8; Sam 119:142, 172). Hemi chungchângah hian Exodus 31:18-a kan hmuh, Thu Sâwm Pêk hi Pathianin ama kut zungtang ngeiin lungphêkah a ziak tih kha kan hriat reng a pawimawh hle mai. Lungphêka ziah chhuah hêng dânte hi Pathian nungchang danglam ngâi lo leh a sawrkâr inrêlbâwlna dân puan chhuahna a ni a. Pathian sawrkâr innghahna chu hmangaihna niin, chu chu indona ropui thupui ber pawh a ni bawk.
Engtin nge dân leh hmangaihna inzawmna hian Isua thu sawi, “Nangni’n mi hmangaih a nih chuan, ka thupêkte in zâwm ang” (Joh. 14:15) tih hi a awmzia hre thiam tûrin min tanpui?
Thawhlehni March 25
Dân leh khawngaihna
Kan sawi tâk ang khân, dân leh khawngaihna hi a inkalh rêng rêng lo a. Inkalh ahnehin, Pathian hmangaihna leh dikna nêna inrem zâwngin anmahni hna ve ve an thawk a ni zâwk. Hmâsâng Israel mite kha chuan dân leh khawngaihna inkalh ni anga sawi chu mak leh âwm ang lo an ti hle ang tih a chiang a, a chhan chu, Pathian dân hi Pathian khawngaihna târ lanna nia an ngaih tlat vâng a ni. An chheh vêla awm ve hnam dang “pathiante” kha chu rinawm lo tak, eng nge a duhzâwng ni a, eng nge ni a huat zâwng tih pawh hriat hleih theih loh an nih lâiin, Bible-in a sawi Pathian erawh hi chuan a mite hnênah chiang takin a duhzâwng a hrilh tlang nghâl vek mai a. Tin, a lâwm zâwng pawh a mite—a mi mal ang leh a hnam pum anga—thatna tûr a ni zêl zâwk thîn bawk.
Ni e, dân hian sual lak ata min chhandam thei hauh lo a, kan thinlung pawh a thlâk thei hek lo. Sual saa piang kan nih tlat avângin thlarau lam thinlung thlâkna neih kan mamawh a ni.
Jeremia 31:31–34 chhiar la. He lâi thu hian Pathianin thinlung thar pêk min tiam thu engtin nge a sawi? Hei hi Johana 3:1–21-a kan hmuh Isua’n Nikodema hnêna piantharna chungchâng a sawi nên khân khâikhin ang che Heb. 8:10 pawh en bawk rawh.
Thu Sâwm Pêk hi amah Pathian ngeiin lungphêka a ziah a ni a (Exod. 31:18); nimahsela, dân chu Pathian mite thinlungah pawh ziah a ngâi tho bawk (Sam 37:30, 31). Pathian hmangaihna dân chu keimahni pâwn lam thil ni loin, keimahni nungchanga bet ve tlat zâwk a ni tûr a ni a. Mahse, kan thinlunga Pathian dânte ziak theitu awm chhun chu amah Pathian chauh niin, chumi chu thu a thlunpui a mite tân tih a lo tiam tawh rêng bawk a ni (Heb. 8:10 en la).
Nimahsela, dân zawm thatna hmang hian keimahni kan inchhandam thei lo tih kan hre reng tûr a ni a. Keimahniin ni loin, rinna zârah khawngaihnaa chhandam kan ni zâwk—chu khawngaih chhandamna chu Pathian thilthlâwkpêk liau liau a ni bawk (Eph. 2:8). Dân hi chhandam nihna atâna zâwm kan ni lo a; chhandam tawh kan nih avâng zâwka zâwm kan ni. Hmangaih kan lo nih theih nân ni loin, hmangaih kan nih tawh avânga zâwka zâwm kan ni a, hmangaih tawh kan nihna chuan Pathian leh kan mihringpuite hmangaih ve châkna min neihtîr ta bawk a ni (Joh. 14:15 en la).
Chutih rual chuan, dân hian kan sual min hriattîr thung a (Jak. 1:22–25, Rom 3:20, Rom 7:7). Tlanntu kan mamawh a ni tih min hrilhin (Gal. 3:22–24), nun kawng tha ber berte chu min kawhhmuh bâkah, Pathian hmangaihna nungchang pawh a puang chhuak bawk a ni.
Pathianin i chungthu a ngaihtuah hunah chuan eng nge ni i beisei ni ang? Tih tak zet leh rinawm taka dân i lo zawm ve thinna nge nia ang a, nangmah hliah khuhtu Krista felna zâwk? I chhânna chuan engtin nge Pathian dânin a tih theih emaw, tih theih loh emaw chungchâng a tih lan?
Nilaini March 26
Hmangaihna hi dân zawh famkimna a ni
Dân leh hmangaihna inlaichîn tawn dân hi sawi uar luat a awm thei lo hial âwm e. Pathian Lehkhabu-in a sawi dân phei chuan hmangaihna neih hi dân zawh famkimna a ni.
Paula chuan, “mahni mihringpui hmangaihtu chuan dân chu a zawh famkim tawh si a” (Rom 13:8) tiin a lo sawi a. Thu Sâwm Pêka a hnuhnûng lam parukte hi sawi diat diatin, “Hêng thupêk hrang hrangte hi ‘Nangmah i inhmangaih ang bawkin i thenawm khawvêngte pawh i hmangaih ve tûr a ni’ tih hian a khâi khâwm vek a ni” (Rom 13:9, NKJV) a ti. “Hmangaihna hi dân zawh famkimna” a nih thu chiang takin a sawi a (Rom 13:10, NKJV). Galatia 5:14-ah pawh, “‘Nangmah i inhmangaih angin i thenawm khawvêngte pawh i hmangaih ve tûr a ni’ tih thu kam khatah hian Dân thu zawng zawng chu a famkim tawh si a” (Gal. 5:14, NKJV) tiin a sawi leh bawk. Dân zawh famkimtu hmangaihna chu eng ang hmangaihna nge ni? Chutiang hmangaihna chu engtin nge kan lo hriat theih ang?
Matthaia 23:23, 24 chhiar la. “Dân thu pawimawh zâwkte” chu engte nge ni? Deuteronomi 5:12–15 leh Isaia 58:13, 14 te chhiar leh la. Hêng thute hian engtin nge dân (a bîk takin Sabbath thupêk) leh Pathianin rorêlna dik leh chhanchhuahna a ngaih pawimawhna a inzawm dân a sawi fiah?
Isua’n “dân thu pawimawh zâwkte” a tih chu “dikna leh khawngaihna leh rinna” te a ni a. Dân hrang hrang zînga pakhat, Sabbath serh tûra thu pêk kan nihnaah hian chhan chhuahna leh dikna inzawm nghehzia chu kan hmu thei.
Deuteronom bung 5-ah chuan Sabbath thupêk hi sal nihna atanga Israel fate Pathianin a chhanchhuahna nên inzawm tlat nia sawi a ni a. A awmzia chu, Sabbath hi khawvêl leh a chhûnga thil awmte siam a nih hriat rengna ringawt ni loin, sal nihna leh rah beha awmna atanga chhanchhuahna hriat rengna pawh a ni tel bawk tihna a ni. Tin, Sabbath hi ni lâwmawm tak nia ngâi a, hemi hi hian mahni nawmsak bâwl lo a, Lalpa chunga lâwm bawk tûra mi a sâwm hian, a sawi tum ber chu mi dangte chunga hmangaihna lantîr leh dik taka thil tih chungchâng bawk a ni a. Hemi ni hian thil tha ti a, riltâmte hnênah ei tûrte pe a, mikhualte leh awmna tûr nei lote kan ina hruai haw tûrin min sâwm a ni (Isa. 58:3–10 chhiar la rawh).
Hêng thute hian (leh a dang tam takte pawhin) hmangaihnaa dân zawh famkim duhtute chuan “sual” tih hian thil tih sualte chauh ni bîk lohin, thil tih loh sual pawh a huam tel vek a ni tih an hre tûr a ni a. Hmangaihna hi dân zawh famkimna a ni tih tih pawh hian, thil sual eng mah ti lo zâwnga dân zawm that chauh ni loin, thahnem ngâi taka thil tha tih—dikna leh khawngaihna thlentîrtu hmangaihna thiltihte tih pawh a hual tel vek a ni. Pathian laka rinawm tih pawh hi dân thu ziak chhuahte bawhchhiat loh ringawt a ni lo bawk.
Ningani March 27
Thil dang zawng âia pawimawh inhmangaih tawnna
Hmangaihna hi dân zawh famkimna a nih chuan, thil dik lote kan tih loh avâng ringawt hian a famkimin Pathian dân kan zâwm tihna a ni chuang hauh lo tihna a lo ni reng mai. Hmangaihna dân hian (chu chu a famkimin Pathian Lehkhabu-ah târ lan a ni a) thil tha lo ti lo tûrin thu min pe a ni ringawt lo a, mi dangte hnêna Pathian hmangaihna lantîrtu thilte ti tûrin min phût tel tlat bawk a ni. Mi dangte tih pawh hian kan kohhran member nihpuite chauh a huam lo leh nghâl a, Krista thuhretu dik tak mamawh êm êmtu khawvêl mihring zawng zawng hi a huam vek zâwk a ni.
Jakoba 2:1–9 chhiar la. Hetah hian eng thuchah pawimawh tak nge kan hmuh le?
Jakoba hian khawtlânga hleih neihna thleng thîn chu sawisêlin, mi hausate’n mi retheite leh rah beha awmte an zah lo lutuk phei chu a dem hle a. Chutichuan, hmangaihna dân hi anmahni thenawm khawvêngte tân theuh zâwm tûra ngênin, he dân hi an zâwm famkim a nih chuan, a ti tha hle ni-ah a ngâi dâwn a ni (Jak. 2:8, NKJV).
Ellen G. White-i chuan heti hian a lo sawi a: “Kan mihringpuite hmangaih hi a lei hrût zâwnga Pathian hmangaihna tih lanna a ni a. He hmangaihna chi hi tuh a, chhûngkaw pakhata mi vekah min siam tûrin ropuina Lalpa pawh kha keimahni nên pumkhat ni tûrin a lo kal a ni. A zirtîrte a kalsan dâwn zâna inthlahna thu a sawi, ‘Keiin ka hmangaih che u ang hian inhmangaih tawn theuh rawh u’ ti hi a taka zawm a nih a, khawvêl hi Isua’n a hmangaih anga kan hmangaih ve hunah, kan tâna a rawngbâwlna chu hlen chhuah a ni tawh ang. Chutichuan, vânrama chêng tlâk nun kan lo nei tawh ang a; a chhan pawh kan thinlungah vânram kan neih tawh dâwn tlat vâng a ni”—Ellen G. White, Chatuan Nghahfâk,p. 722, 723.
Khawvêl hi Krista’n a hmangaih anga kan hmangaih ve hunah vânrama chêng tlâk kan lo ni dâwn a. Chu chu Isua zuitute kan ni tih lantîr dân tha ber a ni.
Isua’n amah zuitute chu ama’n anmahni a hmangaih anga anmahni pawh inhmangaih tawn theuh tûrin thu a pe a (Joh. 13:34, NKJV). “In inhmangaih tawn theuh a nih chuan, chumiah chuan mi zawng zawngin ka zirtîrte in ni tih an hria ang” (Joh. 13:35, NKJV) a ti. Kristian zirtîrnaa hmangaihna a pawimawh êm êm chhan chu amah Pathian hi hmangaihna a nih vâng a ni a (1 Joh. 4:8, 16). Pathian hmangaih nia inchhâlte chu anmahni pawh an inhmangaih tawn theuh tûr a ni (1 Joh. 3:11; 4:20, 21 nên khâikhin rawh).
Chutiang chu a nih avângin, Petera pawhin hetiang hian min lo hrilh a: “Eng dang zawng âiin inhmangaih tawn uar rawh u; hmangaihna chuan sual tam tak a khuh si a” (1 Pet. 4:8, NKJV; Heb. 10:24 leh 1 Thes. 3:12 pawh en tel bawk ang che) a ti.
Krista’n khawvêl a hmangaih ang khân keini pawhin kan hmangaih ve tûr a ni tih thu hi ngun takin han ngaihtuah leh la. Hei hian engtiangin nge Kristian that famkim thurin leh chatuan nunna chang tlâka siam kan lo nih dân hre thiam tûrin min tanpui theih ang? I chhânna chu Sabbath ni-ah i sawi dâwn nia.
Zirtawpni March 28
Zir belhna: Ellen G. White-i lehkhabu, Chatuah Nghahfâk bung 70, “Hêng Ka Unau Tê Berte” (phêk 717–723) chhiar ni se.
“Mi dangte tâna rawngbâwltute chu Berâmpu Hotu Ber Isua Krista’n an rawng a bâwlsak a ve dâwn a. Tui nung lui chu in-in an tlai hle ang. Phûr sûrhna pe thei hlimhlawp thilte chu an ûm lo ang a, an nunah danglamna eng emaw a thlen kher an beisei hek lo ang. An tih châk ber chu boral mai tûrte chhandama an awm theih dân kawng ngaihtuah a ni a. Mi dangte nêna inkawm ho hi thil hlâwkthlâk tak niin, Tlantu hmangaihna chuan pumkhata awm tûrin thinlungte a hîp khâwm dâwn a ni.
“Pathian hna thawhpuitute kan ni tih hi chiang taka kan hriat hunah chuan a thutiamte hi ngaih pawimawhna nei hran si loa sawi liam satliah rîkngawt kan chîng tawh lo ang a. Kan thinlungah hian mei angin a lo kâng a, kan hmûiah a lo alh chhuak ang. Pathianin hel hmang, thunun hleih theih miah lo leh mâwl tak ni bawk si Israel fate rawngbâwl tûra Mosia a koh khân a hnênah, ‘I kiangah ka awm zêl ang a; tichuan, ka la chawlhtîr ang che’ tiin a tiam a. Tin, ‘I hnênah ka awm ngei ngei dâwn alâwm’ tiin a hrilh bawk. Exod. 33:14; 3:12. He thutiam hi Krista rawngbâwltu, a âiawha hrehawm leh na tuarte tanpuitu zawng zawng hnênah pawh pêk a ni.”—Ellen G. White, Chatuan Nghahfâk, p. 722.
Sawi ho tûrte:
1. 1 Korinth 13:4–8 chhiar la. 1 Korinth bung 13 hian engtin nge Kristian kan nih anga kan awm dân tûr hre thiam tûrin min tanpui?
2. Matthaia 25:31–46 chhiar la, kêlte leh berâmte inan lohna chu eng nge ni? Heta Isua thu sawi hi, thil tha tih avânga chhandamna hlawh chhuah tûra mi a zirtîrna lam a ni lo tih engtin nge kan hriat thiam theih ang?
3. “Khawvêl hi Isua’n a hmangaih anga kan hmangaih ve hunah, kan tâna a rawngbâwlna chu hlen chhuah a ni tawh ang. Chutichuan, vânrama chêng tlâk nun kan lo nei tawh ang a; a chhan pawh kan thinlungah vânram kan neih tawh dâwn vâng a ni” (Ningani zirlâi) tih thu hi eng nge a awmzia nia i lo hriat ve? Engtin nge vân khua leh tui ni âwm rêngin kan nun ang a, rah beha awmte hnêna êng leh rorêlna dik thlentîr tûrin Pathian hmangaihna kan theh darh theih ang?4. In kohhran khân in khawtlângah Pathianin hmangaihna leh dikna a ngaina a ni tih hi engtin nge in lan chhuahtîr theih ang? Eng lâiahte nge chutiang chu tha taka in lo tih ve tawh a, eng lâiahte nge hmasâwn leh deuh in la ngaih bawk? Pathian hmangaihna leh dikna chungchâng kan zir tâkah khân a mi mal ang leh a kohhran ang pawhin rahbi zawh belh tûr i nei nual em?