2025 2nd Quarter Puitling Zirlai-9-na

Zirlâi 9                                                                   May 24–30

Sam Bu-ah: Then 2

Sabbath Chawhnu

Chhiar tûrte: Sam 46, Jer. 4:23–26, Ps. 47:1–4, 1 Thes. 4:13–17, Sam 75, Thup. 14:6–12.

Chângvawn: “Aw Pathian, mipuite chuan fak che sela; mi zawng zawngin fak che rawh se. Aw, hnam tin chu lâwm taka awmin, hlimin zâi sela, nangin mi tin chu thlei bîk nei lova rorêlsakin, lei chunga hnamte chu i awp dâwn si a. (Selah).” (Sam 67:3, 4, NKJV).

Tâwpna huna thil thleng tûrte kan ngaihtuah nikhua rêng rêng hian, rilru-ah Thupuan bu-a kan hmuh ram sakawlhte leh khawvêl thununtu tûr sawrkârte ringawt hi a lo lang thîn a. Hêngte hi an langsârin, a pawimawh pawh an pawimawh naniang rêng a ni. Pawimawh lo se, Pathian hian kan hriatthiam atân Bible-ah hian a lo dah hauh lo vang (Thup. 1:3 en la).

Amaherawhchu, hrilhlâwkna hian sual leh hrehawm tawrhna, rorêlna, sual leh tha indo tawnna, rorêlna dik leh dik lo, tihduhdahna leh thil dang dangte nêna inzawm thu pawimawh tak tak pawh a hâwl tel vek mai a.

Chutiangin, Sâm bu pawhin hêng thupuite hi a chai nasa hle; mihringte hlimna sâng ber atanga an lungngaihna thûk ber thlengin a luh chhuah vek a ni. He lehkhabu-ah hian an hmêlma sipaite bei tûra Israel fate an lo inpuahchah dân kan hmu a. Mi tu tute’n emaw an beisei anga Pathian a rawn chêt mai loh avânga zawhna an zawh thin thute pawh sawiin, chûng an zawhna zawhte chu keini pawhin kan zawh ve thin vek a ni nghe nghe bawk. A chhânna hre tûrin Pathian biak in lam kawhhmuh kan ni a; tin, Siamtu a nihna anga Pathian dinhmun sawina pawh a tam hle. Hêng an thil sawite leh zawhna an neihte hi keini tûnlâi huna chêngte pawhin kan sawi leh kan zawh thinte a ni ve tho lo vem ni?

Ni ve tho e—chuvâng chu a nia, hêng thu pawimawh tak takte hi chiang zâwka kan lo hriatthiam theih nân Sam bu hi kan zir chhunzawm leh dâwn rêng ni.

Sunday                                                                       May 25

Mangan lâia tanpui vartu hnâi reng

Sam 46 chhiar la. Tûna buaina chi hrang hrang kan tawh mêk lâi leh, ni hnuhnûnga khawvêl thil lo la thleng tûrte chu kan lo huphurh lâwk êm êm lâi hian, eng beiseina thuchah nge kan chhar chhuah theih ang?

____________________________________________________

____________________________________________________

Sam 46 hian Hebrai Lehkhathawna kan hmuh thupui pawimawh tak, Pathianin kan tâna thil eng emaw tha lehzual zâwk a lo buatsaih chungchâng kha a sawi niin a lang. Isua hi lei biak bûka rawngbâwl thîn Puithiam Lalber âia tha zâwk a ni a, a inthâwina siam pawh kha inthâwina atâna an lo hlan thin rante âia tha zâwk niin, vân biak bûk pawh khi leia a hlimthla lo awm tawh thîn âia tha zâwk a ni bawk.

Amaherawhchu, he Sâm ziaktu hian thil tha sawiin, chu chu a âia tha leh zual zâwk nên a khâikhin a ni lo va; Pathian laka hel khawvêl—leh a nghawng chhuah thil râpthlâk tak takte nên—hi kan tâna Pathianin a lo ruahman thil tha zâwkte nên a khâikhin a ni zâwk.

He Sâm hi beiseina leh thutiama khat niin, kan hmachhawn mêk harsatna, hrehawmna, fiahna leh indonate kârah ngei pawh hian ngaihtha taka awm a, Lalpa chu Pathian a ni tih hre reng tûr kan ni (Sam 46:10). Tin, eng tikah emaw chuan hêng zawng zawng hi a la tâwp vek dâwn a, Pathian chu leiah hian châwimâwiin a la awm ngei dâwn a ni tih pawh kan rin ngam a pawimawh hle bawk (Sam 46:10).

“Chuvângin, leilung hi lo danglamin, tlângte hi tuifinriat chhûng daihah insawn mah sela, kan hlau lo vang” (Sam 46:2) tih pawh hi lo chhinchhiah ila.

Hemi châng hian Isua lo kal leh huna thil thleng tûrte chu min ngaihtuahtîr a: “Tin, vân chu lehkhabu zial mi ziala a bo angin a bo ta a; tin, tlâng leh thliarkâr tinrêng chu an awmna ata sawnin an awm ta hlawm bawk” (Thup. 6:14). “Pathian ni lo thleng tûr chu nghâkhlel takin lo thlîr thîn rawh u, chumi ni a lo thlen hunah zawng vânte khi a kâng ral vek ang a, a sat êm vângin thil bulte nên lam hian a ral vek dâwn a ni” (2 Pet. 3:12, NKJV). Kan chênna khawvêl hi, a chhûnga thil tha lo awm zawng zawngte nên hian kumkhua awm chhunzawm reng tûr a ni lo va, a boral vek hnu-a thil lo thleng tûr chuan kan rilruin a suangtuah thiam phâk bâka tha leh ropui min tiam a ni. Nimahsela, tûnah hi chuan rinna nêna kan la nghah rih a tûl a, Pathian inpuan chhuahna, a bîk takin, krawsa thi ta Isuaa a inpuanna kha kan vawn reng a ngâi a ni.

He khawvêlah hian thil tha lo tak tak awmin thleng thîn mah se (chûngte chu a zual zêl dâwn leh nghâl tih pawh kan hre bawk a), Pathian thatna, thiltihtheihna leh hmangaihna i hriatna atang khân eng ang beiseina nge i chhar chhuah theih ang (kraws kha ngaihtuah ang che)?

Thawtanni                                                                  May 26

Buaina kâra beiseina

Sam bu-a kan hmuh tawngkam tam takte hi entîrna a ni hlawm a; nimahsela, kan chênna lei siam thar leh a la nih tûr thu sawina atâna tawngkam a hmante hi chu entîrna mai a ni lo deuh ang tih a rin theih thung. Sam 46 pawh hian kan chênna khawvêl hi Isua Krista lo kal lehna chuan nasa taka a sâwi dânglam tûr thu min hrilh a. Danglam tûr chu lungpuite leh tuifinriatte chauh a ni lo. Khawvêla lalram leh sawrkâr, kum za tam tak chhûnga mite tawrhna lo thlentîr tawh thîntute hi an zavâiin a la boral vek dâwn a ni.

Khawvêl tâwp hunah chuan, hêng ram zawng zawng hi, mihringte chunga thil tha lo leh tawrhna an thlen zawng zawngte nên a zavâiin a tâwp hlen thak tawh ang.

Jeremia 4:23–26 chhiar la. He thu hian “lei thar leh vân thar” (Thup. 21:1) siam a nih hmaa kan khawvêl lo awm dân tûr a sawi chu eng nge ni?

_____________________________________________________

_____________________________________________________

Bible hrilhlâwkna hian he khawvêla thil thleng tûrte chu min hriattîr a. Entîr nân, Daniela bung 7-a kan hmuh hrilhlâwkna pawh hian tuifinriat chungah thlipui lo tlehin, chuta tang chuan lalram ropui tak takte an lo chhuah thu min hrilh. Innghirnghona leh indona thlipuite chu Jentail-te tuifinriat (he lei hi) chungah tlehin, chuta tang chuan khawvel awptu tûr lalram hrang hrang an lo chhuak a; nimahsela, an zînga a enga mah hian mihringte tawrhna thlentu harsatnate chu an ching fel thei lo. Khawvêla hruaitu ropui tak tak, kan mi rin zâwng êm êm ni bawk si-te pawh hi keimahni ang bawka mi sual, anmahni hma sial ve êm êm vek an ni a. An laka kan beisei a sân poh leh kan beidawnna a thûk ting mai zawng a nih hi!

Daniela hnêna hmuhtîr lalram pali-te zînga a eng mah hi Pathian mite tâna chênna him a ni lo va (tha ve deuh nia sawi theihte pawh hi a dangte âia tha an ni e tih mai chauh a ni). Nimahsela, Pathian ramah chuan khua leh tui nihna kan nei a ni tih kan hria a (Phil. 3:20), he khawvêl buai leh hrehawm tak piahah hian tih nghîn rual loha nghet lalthutphah chu a awm (Ezek. 1:26 en la). Isua Krista khân a lo kal leh hun kan hnaih chhoh zêl angin, kan chênna khawvêl hi buaina khur thûk leh zual zâwkah a lût thla zêl dâwn tih min lo hrilh a (Matthaia 24); nimahsela, Pathian chu eng kim chunga thuneitu la ni chhunzawm zêl thovin, a thutiamte pawh a hlen chhuak ngei bawk ang. “Hnam tin an buai a, lalram zawng zawng pawh an nghîng; ani chuan a âw a chhuah a, leilung hi a lo tui zo ta. Sipaihote Lalpa chu kan hnênah a awm a; Jakoba Pathian chu kan himna kulhbîng sâng a ni” (Sam 46:6, 7, NKJV). Hun rei lo te chhûng chu kan duh angin thil a kal thei rih dâwn lo va. Nimahsela, Isua zârah chûngte chu la tâwp vekin, chatuan hlimna kan la chang ngei ang.

Kan chênna khawvêl hi a buaiin, tu ma thunun zawh rual loh khawp a ni hial tawh a ni tih chu kan hre theuh a. Chuti a nih si chuan, eng tin nge Daniela bung 7-a kan hmuh hrilhlâwkna hian, Pathian laka kan rinawm tluan a nih chuan, kan tâna tha tûr zâwngin thil a la inher chhuak ngei dâwn a ni tih hmu thiam tûrin min tanpui le?

Thawhlehni                                                                May 27

A ke hnuaiah

Sam 47:1–4 chhiar la. He lâi thu hian eng tin nge Krista’n a lalram a rawn din huna kan chênna khawvêl awm dân tûr a sawi?

Kan hma lam hun hi a êng hle mai. Nimahsela, chumi hun a thlen hma chuan, mihringte hian Lucifera hnênah kan khawvêl chunga thuneitu nihna kan lo hlân tawh si a. Pathian hmaa Pathian fate an inlan tum pawh khân Setana chu lo lang ve nawlhin, he khawvêl hi ama ta ni angin a sawi a nih kha. “Khawi lam atanga lo kal nge i nih?” tiin Pathianin a zâwt a. Ani chuan, “Leia ka vah vêlna atang leh ka chhuk ka chhohna atangin” tiin a chhâng a ni (Joba 1:7).

Setana hian khawvêl neitu a nih thu a puang a. Eng tin maw a puan? Thuthlung Hlui hunlâi khân “ke” tih chu neitu nihna nei tih entîrna atân an hmang thîn a. Abrahama hnênah khân Pathianin, “Tho la, ram hi a dung [leh] a vâng fang chhuak rawh; ka pe dâwn che a ni” tiin a hrilh a nih kha (Gen. 13:17).

1 Thessalonika 4:13–17 leh Zakaria 14:4 te hi khâikhin la. Hêng thu pahnihte’n a sawiahte hian eng nge inang lo awm a, chu an thil sawi inang lo, inzawm tlat bawk si chuan he khawvêl chunga Krista’n thu a neih dân eng tin nge min hrilh?

_____________________________________________________

___________________________________________________

Ellen G. White-i chuan, kum sâng rorêl zawh a nih hnu-a Krista’n a tih tûr hetiang hian a lo sawi a: “Krista chu Olive tlângah a rawn chhuk a, hemi hmun hi thlân ata a thawh leh hnu-a vâna hruai chhoh a nih tâkna leh, vântirhkohte’n zirtîrte hnêna a lo kal leh tûr thu an hrilhna kha a ni. Zâwlnei chuan, ‘Lalpa ka Pathian chu a lo kal ang a, a mi thianghlim zawng zawngte pawh a hnênah an lo kal ang.’ ‘Tin, chumi ni-ah chuan Olive tlâng chhak lama Jerusalem rawn chhawngah chuan a ke a nghat ang a, Olive tlâng chu chhak leh thlang zâwngin a lâiah a phel ang a, ruam nasa tak a awm ang.’ ‘Tin, lei chung zawng zawngah Lalpa chu lal ber a ni ang a, a hming pawh pakhat a ni ang.’ (Zakaria 14:5, 4, 9). Jerusalem Thar chu, a êng mâwi êm êm mai nên vân ata a lo chhuk ang a, amah lo dawngsawng tûra tih thianghlim leh peih sa diam hmunah chuan a rawn innghat ang; tichuan, Krsita chu a mite leh vântirhkohte nên Khawpui Thianghlimah chuan an lût tawh dâwn a ni.”—Ellen G. White, Indona Ropui, pp. 662, 663.

Isuaa kan neih beiseina hi ngaihtuah la. Kan thih rual hian eng kim kumkhua atân tâwp nghâl vek mai dâwn ta se, mihring nun hi a va han hrehawm dâwn êm! Eng mah lo mai a ni lo vang em ni?

Nilaini                                                            May 28

Uain leh thisen

Sam 75 chhiar la. Matthaia 26:26–29 leh Thupuan 14:9–12 te pawh chhiar bawk ang che. He Sam-in rorêlnaa Pathian zilhna dawngtu tûr nia a sawite chu tute nge ni a, eng tiangin nge Matthaia leh Thupuan bute hian chumi chu hrethiam tûrin min puih?

____________________________________________________

_____________________________________________________

Mi thenkhat chuan he Sam hi mak tak maia Senakeriba sipaite tih hlum an nih tum khân sak a lo nih tawh an ring a (2 Chronicles 32, 2 Lalte 19)—hemi tuma thil thleng hian Thupuan bung 20-a kan hmuh mi sualte tih boral hlen a nih hun tûr chu min lo thlîr lâwktîr thei âwm e. Pathian mite chu Khawpui Thianghlim chhûngah hian an lal hovin an chêng a, chutih lâi chuan sual sipaite’n an rawn hual a; mahse, a rawn hualtute chu Pathianin a rawn ti boral ta vek a ni.

Rorêlnaa Pathianin a zilh tûrte chu dik lo taka an thuneihna hmang thîntute an ni a. Suala tlu tawh mihringte hi mi dangte tân emaw, Pathian ropuina tûrin emaw nung tawh lovin, anmahni tân chauh an nung tawh hlawm chu a nih hi. Kawng hrang hrangin, lei leh vânah hian awmze nei emaw, kawng dika min kâihruaitu tûr dân emaw a awm hran chuang lo tih rinna nghawng tha lo tak tak kan tuar mêk zêl a. Finna thu zir mite zînga hmingthang tak pakhat, Friedrich Nietzsche-a chuan, keimahni hi awmze neiah insiamin, lei leh vân pum pui hi keimahni thatna tûra lo awm ni-ah kan ngâi hmiah mai tûr a ni a ti. Chuti a nih chuan, mi tinte hi pathian nia inhriain kan duh dân ang angin kan nung mai dâwn tihna a ni ang.

Eng tiang taka thain nge he ngaihtuahna hian amah Nietzsche-a tân pawh hna a thawh le? tiin kan zâwt a ni maithei a. Dik taka sawi chuan, a thawk tha lêm bîk vak chuang lo. Mi pakhat, a sakawr vaw lâi a hmuh chu va dan a tumna lamah a tlu a, chumi hnu chuan a rilru a buai zui ta a. Chutiang chuan, kum 1900-a a thih thleng khân, kum 11 chhûng zet chu a awm ta a ni.

Kan harsatna leh buaina tawhte hi a châng chuan a khirhkhân thîn hle mai a; nimahsela, ringtu kan nih angin beiseina nei chunga nung tûr leh, nakîna kan la chan tûr chu tûna thil thleng mêkte hmanga thiam loh lo chantîr ngawt lo tûra fuih kan ni tih kan hriat reng a pawimawh khawp mai. Pathian hre lo leh pawisakna rilru nei miah lote’n emaw, Pathian an thlîr dân Bible-a hmuh tûr awm lêm si lote’n emaw zâwi zâwia ram leh khawtlâng innghahna ban an ti chhe mêk lâi han hmuh hian beidawn mai a awl thîn a. Tûnlâi hunah phei chuan mihringte’n dik leh tha nia kan lo ngaih thin, thil nihphung ni ve rênga kan lo dah, entîr nân, mihringte hi hmeichhia leh mipaa siam kan nihna te thleng hian beih emaw, dodâl emaw a ni ta. Suahsualna thenkhat, mi thenkhat phei chuan anmahni chauha an awm pawha an sawi zah êm êm tûrte pawh nuihpui niin, lawm an hlawh letling ta zâwk hial a. Chutiang tak chuan a ni thil hi a khawloh chhoh mêk zêl ni.

Mi dangte thatna tûr leh an nun a lo nawm zâwk theihna tûrin kan tih theih ang ang ti ve tûr chu ni tho mah ila, enga ti nge he khawvêl hi a la boral vek dâwn a, eng kim hi Pathianin a la siam tha vek dâwn a ni tih kan hriat reng a pawimawh le?

Ningani                                                                       May 29

I chhandamna chu hriat a nih theih nân

Sam 67 chhiar la. Eng tiangin nge he fakna hla hian Thupuan 14:6–12-a kan hmuh Pathian mite’n tih tûr an neih chu hrethiam tûrin a tanpui che?

_____________________________________________________

____________________________________________________

America ramah khuan zirna in tha leh hmingthang tak, Massachusetts Institute of Technology (MIT tiin an sawi mai thîn) a awm a, chuta thawk leh zirlâite chuan rawng dum chi khat an siam chhuak a, chumia an hnawih thilte chu mita hmuh theih loh deuh thaw a lo ni thîn a ni âwm e. Chu rawng chu nanotubes atanga siam niin, tûn hmaa rawng dum an lo siam tawh zawng zawngte âia a lêt tam taka dum/thim zâwk a ni a. Mitin a hmuh theih êng zawng zawng hi zaa 99.995 zet chu a lo hîp bo thei a ni an ti. He rawng duma an hnawih tawh chu eng anga êng pawh ni se, hmuh theih loh tûrin a thim zêl dâwn tho tihna a nih chu.

Sam 67 hi “kan chunga a hmêl rawn entîr a, a kawng chu lei chunga mite hriat a loh nih theih nâna” Pathian khawngaihna leh malsâwmna dîlnain a intan a (Sam 67:1, 2). Chhandamna ruahmanah hian Pathian chuan a ropuinain a tih boral si loha, a awmna hmun ropui taka mi sualte an awm ve leh theih dân kawng a lo hawng reng mai. Tin, tûnah, kan dam chhûng la la pawh hian, Krista kraws khân Pathian hmêl chu kan chungah a lo entîr thei ta bawk a ni.

Hei lo pawh hi chanchin lâwmawm tak dang a la awm a, chu chu Pathianin khawvêl hnêna a êng ti lang tûra mi a duh hi a ni. He mawhphurhna hi Israel mite hnênah khân pêk a ni a, an biak in (temple) pawh kha hnam tinte tâna tawngtâina in ni tûra duan a ni nghe nghe bawk: “Anni pawh ka tlâng thianghlimah ka hruai ang a, ka tawngtâina inah chuan hlim takin ka kaltîr ang. An halral thilhlante leh an inthâwinate chu ka mâichâmah lo lawm a ni ang a; ka in chu hnam tinte tâna tawngtâina in tih a ni dâwn si a” (Isaia 56:7, NKJV).

He Sâm hian Pathian chuan leiah hian a kawng hriat ni se, hnam zawng zawng zîngah a chhandamna hriat ni bawk se a duh tih min hrilh a (Sam 67:2). Nimahsela, thil lungchhiatthlâk tak chu, Pathian mite’n an mawhphurhna an hlen chhuak ta lo kha a ni. Thuthlung Hlui lehkhabu hrang hranga Israel hnam chanchin kan hmuhahte hian thil duhawm lo leh pawr a tam hle a, chutiang bawkin, kum sânghnih liam ta chhûng vêla Kristian kohhran chanchinah pawh khân thim a tam ve leh tho mai. Kan thinlungte hi rawng dum mâwk takin kan hnawih emaw tih tûr khawp hial a ni a, Pathian êng pawh mi dangte pe chhâwng ve ta lovin, kan pum bilh daih mai zêl chu a nih hi.

A châng hi chuan, Pathian kohhran hnuhnûng pawh hi thlarau lama chang sâng deuh chinte chauh awmna tûr ni ang deuhin kan ngâi a, mi dang zawngte chu an thil la tawn tûrte atâna lo inbuatsaih ve lovin, kohhran huang pâwn thim leh bengchheng takah chuan lo awm mai mai se kan ti ni te hian a lang thîn. Amaherawhchu, Thupuan bung 14-a kan hmuh a la bâng kohhran hi chu Krista hovin Zion tlângah a ding mai mai lo va. Khawvêl hmun hrang hrangah kal kualin, mite chu Pathian tlâng thianghlima kal ve tûrin an sâwm zâwk a ni.       

A kohhran ang leh, a mi mal ang pawh hian kan ngainat êm êm thutakte mi dangte hnêna hrilh chhâwng ve tûrin mawhphurhna kan nei theuh tih kan inhria em?

Zirtawpni                                                                   May 30

Zir belhna: Sam 133, Tirhkohte 1:4–9, leh Thupuan 5:4–7 te chhiar ang che.

“Israel hnam thlahtu bulte hunah khân Thlarau Thianghlimin hna a thawk a ni tih hriatna chiang tak chu awm thîn tho mah se, a famkima hriatna erawh a awm ngâi lo. Tûnah erawh chuan, Chhandamtu thupêk zâwmin, zirtîrte kha he thilpêk hi dîlin an tawngtâi thîn a. Vânah khian Krista’n lo sawipui ve bawkin, Thlarau Thianghlim thilpêk chu a mite chunga leih buak a nih theih nân a Pa hnênah a lo dîl thîn a ni.”—Ellen G. White, Tirhkohte Thiltih, p. 37.

Zirtîrte kha “khawvêl tâwp thleng pawha” Krista tâna thu hretu ni tûra thu pêk an ni a (Tirh. 1:8). Chu hna chu Krista lo kal lehna thu tlângaupui niin (Mat. 24:14), anni’n bul an lo tan tawh kha keini hian kan thawk chhunzawm ve ta zêl a ni.

Krista’n khawvêl hnêna chanchin tha hril tûra min hrilh khân, eng thil nge lo thleng dâwn tih pawh sawi lovin mi a kalsan mai lo va. He hna hi vân biak bûk atangin a rawn vil rêng a ni. Kan hna thawh hi Krista nên a inzawm tlat a: ani chuan min kâihruaiin, mi a thuam chak thîn. He hna hi keimahni hna ni lovin, ama hna zâwk a ni tih kan hre tûr a ni a: a hnung zui mai tûra hrilh kan ni. Chutiang chu Israel-te a thawhpui dân pawh kha a ni a: a zirtîrnate chu zui tûra hrilhin, ani chuan thleng thei lo nia ngaih thil mak tak takte chu a thlentîr thîn a nih kha. Thlarau Thianghlim chuan kan thenawm khawvêngte thinlungah hna a thawk reng tawh a; duhthlanna an siam huna anmahni lo tanpui tûrin an bula kan lo awm ve a tûl thîn. Chutianga kan lo awm a nih chuan, Ziona Pathian Berâmno nêna ding ve tûrin kan sâwm thei dâwn a. He hna hi keimahni ta a nih loh avângin tih dân thar leh kawng dang hmuh chhuah kan lo tum tûr a ni lo.

Sawi ho tûrte:

1. Vântirhkoh pathum thuchah hi khawvêl zawng zawngah puan chhuah tawh ni mah se, lo la hre ve lo mi tam tak an awm tho a. Kohhran anga Krista’n mawhphurhna min pêk hi eng tin nge tha zâwkin kan hlen chhuah theih ang? Mi tam takin ni hnuhnûng atâna thuchahte an lo la hre lo cheu thei hi mak tia beidawn mai loh dân eng tin nge kan zir theih ang?

2. Thupuan bung 5-ah hian Johana’n Berâmno hnêna lehkhabu zial chhinchhiah tlat chu pêk a ni lâi a hmuh thu a lo lang a, ani hnêna pêk a nih chhan chu phelh tûra tling awm chhun a nih vâng a ni. Thupuan bung 6-ah hian chûng lehkhabu zial chhinchhiahnate chu phêlh a nih thu kan hmu a, chu lehkhabu-ah chuan Thuthlung Hlui kohhran chanchin, tâwpna hun thlenga a awm dân tûr a lo inziak vek a ni. Heta tang hian Pathianin a hna thawh zawh a tum dân chungchângah eng zirlâite nge zir chhuah tûr kan neih?3. Tûna thil lo thlêng mêk engte hian nge Thupuan bung 13 leh 14-a kan hmuh thil lo thleng tûrte hi awlsam takin thlentîr ang? Chûngte chu engin nge la dâl rih bawk?