Zirlai-4 -2024 2nd Quarter
Zirlai 4 April 20–26, 2024
thutak |ana dingin
Chângvawn: “Mosian thlalêrah rûl a khaikân ang khân, Mihring Fapa hi khaikânin a awm bawk tûr a ni; tû pawh Amah ring apiang an boral loh a, chatuana nunna an neihna tûrin,” (Johana 3:14, 15).
Sabbath Chawhnû April 20
Chhiar tûr: Sâm 19:7–11; Daniela 7:23–25; Tirhkohte 5:28–32; 1 Johana 5:11–13; Juda 3, 4; Thupuan 2:10; 12:6, 14.
Tûnlai Turkey ram tuipui kama khawpui, Izmir hi Thupuan bûa ‘Smurna’ a tih kha a ni a. Hê hmânlai khawpuiah hian kum zabi khatna leh hnihna hunah kha chuan mihring 100,000 vêl an chêng a. Khawpui hmuingîl leh Rome lalna chunga rinawm tlut mai an ni.
Kum tin \um khat chu Smurna khuâa chêng zawng zawngte chu Rome pathiante hnêna rimtui hâl \heuh tûra thupêk an ni \hîn a. Kum zabi hnihna hunah khân Smurna-ah hian Kristiante pawh an \hang duâng hlê tih hriat a ni a, chuvângin tam tak chuan an zâwm vê lo rêng a ni. Kohhran hmasâ hruaitu, Polycarp-a kha Roman pathiante hnêna rimtui hâl hmanga, a Lalpa a phatsan duh loh vê duh loh avângin Smurna khawpuia vântlâng hmuna in hâlna hmuna hâl hlum a ni. Kristâ hnêna a thutiâm phat tûra zawh a nih lehin, chû putar chuan, “Kum sawmriat leh kum nga chhûng A rawng ka bâwl tawh a, eng mah ka chungah thil dik lo tih rêng A nei lo. Engtin nge min Chhandamtu ka Lalber chu ka sawi chhiat theih ang?” tiin a chhâng a.
Kum zabi tam tak chhûng khân, a hmei a paten Krista an rinna an phat âi chuan martar chan an lo thlang tawh \hîn a. An inhlanna khân huaisenna min neihtîr a. Kristâ hnêna an inhlanna chanchin khân kan inhlanna min tihtharsak \hîn.
Tûn kâr chhûng hian Waldense-hote leh a hnûa siam\hatu hmasâ, Huss-a leh Jerome-ate chawkphûrtu Bible zirtîrna \henkhat kan bih zui dâwn a. Chû chu khatih lai huna Polycarp-a nunna lâksaktu Rome thuneihna, tûna Pope thuneihna hmanga tihhlum tûra vauna lakah pawh Lalpâ tâna rinawm taka kan din theih nân a ni.
Sunday April 21
Tihduhdah Tuâr Chunga Dinchanna
Chhiar tûr: Daniela 7:23–25; Thupuan 12:6, 14. Hêng chângte hian eng hrilh lâwkna hun chungchâng nge an sawi?
Pathian chunga an rinawmna hian Setana a tithinrim a, chû chu tihduhdahnain a zui \hîn. Hun Laitâ chhûnga kohhranin Pathian mîte ‘dova’ a ‘tihduhdah’ hun tûr chungchâng zâwlnei Danielan a sawi lâwk a (Dan. 7:21, 25). Tirhkoh Johana pawhin chû hun chungchâng tho chu sawiin, Pathian kohhran chu thlalêra a tlânchhiat a, chutah chuan “hun khat leh hunte leh hun chanve chhûng châwm” a nih tûr thû a sawi a (Thupuan 12:14). Thupuan 12:6 hian sawi belhin, “Hmeichhia [kohhran] chu thlalêra amâ tâna Pathian hmun buatsaihah chuan a tlân chhia,” tih thû a sawi a. Pathian mîte chu thlalêra châwm an ni a; Indona ropui kal chhûng, Pope-in thuneihna a chan chhûng zawng khân anni chu A Thû tichak leh vawn nun zui zêl an ni.
Pathian mîte chuan an tâna A “buatsaihsak hmun” chu an hmû a. Nuna chona lian berte hmachhawn laiin, Pathianin A hnungzuitu rinawmte tân hmun a buatsaihsak \hîn a. Fiahna khirh ber an tawn laiin, A mîten A hmangaihna leh enkawlnaah inhumhimna an hmu \hîn (Sâm 46, en la.)
Ni 1,260 leh Thupuan 12:6, 14-a hun khat leh hunte leh hun chanvê hi hun thuhmun (hun 3½ emaw, kum 3½ x 360 emaw nî/kum = ni 1,260) sawina a ni. Bible hrilh lâwkna hi entîrnei hmanga ziah a ni \hîn a. Daniela leh Thupuan-a hrilh lâwknaah hian, ni khat hian kum khat a tluk \hîn a ni. Chutiang a nihzia chu Numbar 14:34 leh Ezekiela 4:6-ah hian kan hmû a ni.
Ni khat-kum khat intluk dân hi hêng chângahte chauh hian hman a ni lo va, zâu zâwkin Bible-ah hian hman a ni. Dr. William Shea, hunbi chhût thiam leh Thuthlung Hlui mi thiam ni bawk chuan, Thuthlung Hlui lama chutiang thupui hman a nihna hmun 23 lai a târ lang a. Bible hrilhfiahtûten chutiang chu kum za tam tak an lo hmang tawh \hîn a ni.
Visigoth-ho te, Vandal-ho te leh Ostrogoth-ho te khân Rome zirtîrna ang lo takin thurin dang an ring thung a. Ni 1,260 hi hnam kawlhsente zînga a tlâwm hnuhnung ber, Ostrogoth hote kum a.d. 538-a Rome a\anga hnawh chhuah an nih a\anga chhiar \an niin, thlarau lama thimna a.d. 1798-a Napoleon-a general Berthier-an Rome khawpui a\anga pope a man thleng kha a awh a. Khâ hun rei tak chhûng khân Kristian chhiârsên lohte chu Pathian Thû an zawm avânga martar chantîr an ni a. Thihnaah meuh pawh hnehna an chang a. Krista-ah chuan sual thuneihna bawhchhiatna laka zalênna changin, “Berâmno thisen zârah” an hneh a. Kraws chunga Kristan Setana a hnehna kha anmahnî hnehna a ni a. An thi ta nâin, an thihna chu Kristâ lo kîr leh thlenga chawlhna lek a ni.
Engtin nge Bible hrilh lâwkna thleng famkimin nangmâ rinna a tihchak sawt \hin?
Thawh|annî April 22
Êngin Thimna A Hneh
Chhiar tûr: Juda 3, 4. Hêta vaulâwkna thû chu eng nge ni a, engtin nge Kristian kohhran hnuhnunga bel a nih?
Juda bû hi a.d. 65 hmâ deuh a Kristian rinawm, “Pa Pathian tihthianghlim leh Isua Krista-a humhimte” (Juda 1:1) hnêna lehkhathawn a ni. Hêng ringtu rinawmte hi “mi thianghlimte hnêna rinna vawi khat kawltîr lamah chuan \hahnemngai taka bei tûrin a fuih a. Mî tûte emaw arûka lût an awm sî a, … chû mîte chuan Pathian khawngaihna chu hurnaah an chantîr a,” (Juda 1:3, 4). Hê zilhna thû hi Hun Laitâ vêla kohhran chhûnga ringlo mîte thil chîn \han thilten a chîm a, pîpûte thurochhiah leh Pathian Thû nasa taka chawhpawlh a nih tâk lâia ringtûte tân khân a ni lehzual a.
“Kum za eng emawti chhûng khân mîte chu khâng Waldense hote ang khân Pathian thutakah an ding nghet tlat a. Anni kha chuan Krista kha an palai awm chhun ang a ngaiin, Bible pawh chu thuneitu sâng ber angin an ring a. “Eng hun lai pawhin Pathian tâna \ang ngam an awm reng a ni. Hêng mîte hian Krista chauh chu Pathian leh mihring kâra palai a ni tih an rinna chu an ngaihlû a, Bible chauh hian nunna dân a kawhhmuh a ni tih an ring a, Sabbath dik tak chu an vawng thianghlim reng a ni.”—Ellen G. White, Indona Ropui, p. 61.
Chhiar tûr: Thupuan 2:10. Thihna hmachhawn dâwn mêk lai pawha Amâ chunga rinawmte tân eng Pathian thutiâm nge A pêk?
Hêng thûte hi Smurna Kohhran hnêna ziah a ni a. An khawpui pathiante zînga langsâr tah pakhat chu Dionysius, nawmsipbâwlna leh chi thlah theihna pathian a ni. Dionysius puithiam a thihin, an vuina kawng zawhnaah lallukhum hi an lû-ah an khum \hîn a. Johanan hê lei lallukhum mi thi lûa an khumtîr kalh zâwng takin sual sipaite chunga hnehna changte lûa lallukhum an la khum tûr sawi nân a hmang vê thung a. Krista avânga fiahna te, harsatna te, tawrhna te leh thihna ngêi tuârte hnênah Nunna Lallukhum pêk a la ni dâwn a ni.
Nunna Lallukhum chuan ringtu rinawmte chu Kristâ tâna thihna meuh pawh tuâr tûrin a chawk phûr a. Nunna Lallukhun chuan hun harsa hnuaiah pawh ringtûte chu phûrna a neihtîr fo \hîn a ni. Natna leh tihduhdahna kârah Waldense hote phûrna a lo neihtîr tawh a. Eng tikah emaw chuan Isuâ hmêl hmûin, Amah nên kumkhuain an chêng tawh ang tih an hria a. Nunna Lallukhun chuan keini hnênah pawh thû a la sawi ta zêl a: tûnah fiahnate kan tuâr tih a ni thei e, mahse, Isuâ lam kan thlîr reng phawt chuan Nunna Lallukhum chu kan la chdâwn a ni.
Hun harsâahte engin nge fuih phûr \hîn che? Engin nge ti hlâu \hîn che? Chutiang hun atân chuan eng thutiâmte nge i rinchhan theih ang?
Thawhlehnî April 23
Ding Tûra Huaisenna
Khaikhin tûr: Tirhkohte 5:28–32; Efesi 6:10–12 leh Thupuan 3:11. Hêng chângahte hian eng thupui pawimawh nge chuâng?
Waldense-hote leh khâng Siam\hatu tin te nihphung danglam tak pakhat chu, Pathian chunga an rinawm tlatna leh, Pope thuneihna âia Krista an dah chungnung tlat kha a ni. An rilrûte kha Thuthlung Thara rinna leh huaisenna thûin a khat a ni ber mai.
Petera leh tirhkohte khân, “Keini hian mihring thû âiin Pathian thû kan zâwm zâwk tûr a ni,” (Tirhkohte 5:29) an ti a. Anni khân Paula zilhna thû, “Lalpa-ah leh a chakna thahruiah chuan thiltihtheihna neiin lo awm rawh u” (Efesi 6:10) tih kha an chelh tlat a. Isuâ thurâwn, “Tû mân i lallukhum chu an lâksak loh nân che i thil neih sâ kha chelh tlat rawh,” (Thupuan 3:11) tih kha an ngai pawimawh hlê a ni. Roman kohhran thurochhiahte laka intukluh âi chuan, hêng rinna mi liante hian Pathian Thûa thutakte chu huaisen takin an din chhuahpui zâwk a ni.
Waldense-hote kha anmahni \awng ngêia Bible nei hmasatûte zînga mî an ni a. Waldensian Bible ziaktu Jean Leger-an kut ngêia Bible a ziak chhâwng a, milemte pawh a telh khân rilru a hneh hlê a ni. Waldense-hote khân a rûk têin Italy Hmâr lam leh France Chhim lam tlâng rama an chênnaah Bible thû an ziak chhâwng \hîn a. Nû leh pâten an fâte chu an la naupan lai a\angin Bible thûte vawng tûrin an zirtîr \hîn a. Bible thû ziak chhâwng tûrin a huhoten an \ang tlâng a, rim takin an bei \hîn a ni. An tlangvâl tam takte chu sumdâwng anga insiamin, Europe ram pum pui an fang chhuak a, a rûk têin Bible thutak chu an hrilh a. |henkhat chu university-ahte lûtin, remchâng an hmuh vêleh an zirlai puite hnênah Pathian Thu \henkhat lai chu an hrilh a. Thlarau Thianghlim hruainain, a lo pawm duhtu tûr, rinawm taka a rûka lo zawngtûte hnênah thu hlû ziak chu an sem a. Mi tam tak chuan an rinawm vângin an nunnain a tawrh phah a. Khâng Walsense-hote khân fiah takin Bible zirtîrna chu an hre vek lo nâin, kum za tam tak chhûng chu Pathian Thûa thutak humhimin, mi dangte hnênah an hrilh chhâwng \hîn a ni.
“Nimahsela Mi felte kawng erawh chu chhun ên lâi tak pawha êng zual deuh deuh, êng fîm tak ang a ni,” (Thufingte 4:18). Solomonan Pathianin A fâte a hruaina kawng hi ni-êng, a chhuah sâna êng zuâl deuh deuh nên a tehkhin a ni. Tûnah Pathianin nî khi a ên dân pângngai rêng angin kan chungah êntîr ta mai se, kan mit a tidel vek ang. Thimnain kum za tam tak chhûng kan lei hi a tuâm hnûin, Pathianin a hmei a pa, A Thûa inpe tak, êng zawn belh zêltûte chu A din chhuahtîr ta a ni.
Engtin nge Kristâ êng ên chhuahtîr a, kan vêla mîte hnênah kan chhit ên theih ang? Kan chhi êng mêk em?
Nilâinî April 24
Siam\hatna Vârparh Arsî Chu
Chhiar tûr: Sâm 19:7–11; 119:140; 119:162; Jeremia 15:16. Siam\hatna lungphûm pawimawh, Pathian Thu chungah eng rilru sûkthlêk thuhmun nge Davida leh Jeremia-te khân an neih?
Siam\hatu tinte khân Pathian Thû chu an ‘lâwmna’ a ni a. Pathian duhzâwng tih chu an ‘hlimna’ a ni \hîn. Anni chuan A dân an ‘ngainâ’ a. Siam\hatna chungchâng lungphûm pawimawh tak pakhat chu Bible thu zirna a\anga lâwmna lo thleng mawlh kha a ni. Bible zirna neih hi thil hahthlâk a ni lo. Dân zawma chhandam nih tumna ang chî pawh a ni hek lo. Tihtûr hâutak zet ni lo vin, hlim leh lâwmna a ni zâwk.
Bible an zir khân Thlarau Thianghlim thiltihtheihnain anni chu a siam\ha \hîn a. “Pathian lehkha thûin mîte rilrû leh awm dân a tihdanglam theihzia chu Wycliffe-a nungchang a\angin a lo lang. Hetiang mî a nih theihna hi Bible vâng a ni. Thudik man chiang tûra a beihna hian, a ngaihtuah theihna zawng zawngah thathona a han siam a, tha thar a han pe bawk a. Rilrû a tizâu va, hriat thiamnate a tichak a, a dik leh dik lo hriat thiamna te a tipuitling bawk.
“Bible zir leh ngaihtuahna hian, thil dang eng mahin a tih theih loh, rilru hriatna leh duhna te a tisâng a. Thil tum bîk neihna te, ngaihtuahna te, rilru huaina te leh tuâr theihna te a tinghet a, nungchang a tifîm a, rilru a tithianghlim a ni. Bible hi ngun tak leh thatho taka zira, a zirtu rilrû leh Tâwpneilo rilrû a lo inzawm chuan, khawvêlah hian, mihring finnain a zirtîr theihna sâng berin a zirtîr pawha a siam theih loh, mi fing leh ngaihtuahna chak, leh thil engkima a \ha ber leh sâng ber chauh duh mî an lo chhuak ang.”—Indona Ropui, p. 94.
Chhiar tûr: 2 Tomothea 2:1–3. Pathian Thû mi dangte hnêna hrilh chungchângah, tirhkoh Paulan eng thurâwn nge Timothea hnênah a pêk?
Pathian Thûa thutak leh Kristâ chhandamnaa lâwmna chu Siam\hatûte thinlunga khatin, mi dangte hnênah an hrilh chhâwng \hîn. John Wycliffe khân a damchhûng hun chu thil pahnih avângin Pathian Thû Sâp\awnga lehlin nân a hmang a, Krista nung chuan Thû hmanga amah a tihdanglam vâng leh, Kristâ hmangaihna chuan a thil zirte chu mi dangte hnêna puâng tûra a chawhphûr vâng a ni.
Wycliffe-a hun hmâ kha chuan Bible hi Sâp\awngin a la awm meuh lo. Rome-in an man hmâin a thi hman chungin, Pope thuneihna chu diâu lo taka chêin, a ruhro chu lâi chhuakin, an hâl ral a, a vâp chu luiah an paih hiâl a ni. Mahse, a vâp chu lui tuiin a lên darh ta ang khân, Pathian Thû, nunna tui chu A hnathawh zârah zâu takin a lo darh ta zâwk a. Chutiang tak chuan Pathianin “Siam\hatna Vârparh Arsî” chu a hmang a ni.
Ningânî April 25
Beiseina Hmanga Chawhphûr
Chhiar tûr: Hebrai 2:14, 15. Engtin nge Hun Laitâ hun laia ringtûte khân Indona Ropui chu a taka an lo paltlang?
Tihduhdahna râpthlâk tak an hmachhawn laia mi rinawm Waldense-hote hlim theih chhan kha eng nge ni? Huss-a te, Jerome-a te, Tyndale-a te, Latimer-a te, leh Hun Laitâ chhûnga martar changten huaisen taka khandaih leh mei an hmachhawn theih chhan kha eng nge ni? Pathian thutiâmte an rinna kha a ni. Anni khân Kristâ thutiâm, “Keimah ka nun avângin nangni pawh in nung vê ang” (Johana 14:19) tih kha an ring tlat a. An nuna fiahna râpthlâk berah pawh A chakna chu a tling tâwk tih an hria a. A tawrhnaa Krista tawrhpuitu nihnaah pawh hlimna an chhar a. An rinawmna chu khawvêl tâna thuhretu thiltithei tak a ni.
Tûn thil mai ni lo, thil lo la thleng tûr chu an thlîr a. Kristâ thawhlehna zârah, thihna chu hmêlma tlâwm tawh a ni tih an hria a. Hêng mî, a hmei a pa huaisen tak takte hian thihna phuârna hrui chu an chai chat tawh a. Pathian Thûa thutiamte chu chelhin, hnehna an chang ta a ni.
Chhiar tûr: Johana 5:24; 11:25, 26 leh 1 Johana 5:11–13. Hêng thutiâmte hian mi mal takin eng rinngamna nge an neihtîr che? Engtin nge nuna fiahnate lo thlen laiin min \anpui \hin?
John Huss-a khân tântîr, dik lo taka rêlsakna leh thihna ngeiah pawh a phatsan lo. Thla tam tak chhûng hrehawm taka tântîr a ni a. A tânna hmun vâwt leh hnâwng chuan natna thlenin a thihpui lo chauh a ni. Chuti chungin, “Pathian \hatnain a chelh nung hrâm a. A chungthû an rê1 chhûng zawng khân vân thlamuânnain a khat a. A \hian pakhat lehkha a thawnnaah chuan, ‘Hê lehkha hi lung in a\angin ka ziak a ni a, ka kutte khaidiata hlin a ni a, naktûk hian tihhlum tûra hremna chu a lo thlen ka ring. Isuâ \anpuinaa nun thara thlamuânna hmuna kan intawh hun chuan, ka chunga Pathian zahngaihna nasatzia i la hmû ang, manganna leh thlêmna kâra min \anpui nasatzia nên,’ tiin a ziak a.”—Bonnechose, vol. 2, p. 67. A lung in pindan thim a\angin sâkhaw dikin a hneh hun tûr chu a thlîr \hîn a ni.”—Ellen G. White, Indona Ropui, pp. 107, 108.
Tirhkoh Paula min fuihna thû hi tûnlai a tân hian a pawimawh zuâl zêl a ni. “Kan beisei thurin hi a nghîn lohna tûrin i pawm tlat ang u, Thutiamtu chu a rinawm sî a,” (Heb. 10:23). Hun kal taa A mîte chu Pathian thutiâmten a lo vawng nung tawh \hîn ang khân, keini tûna mîte pawh hi min la vawng nung zêl a ni.
Kristâ tâna engkim chân tih chu eng nge a awmzia ni thei ang? A tâwpah chuan, eng nge i chân? (Marka 8:36 en la.) Khâng Waldense-hote leh siam\hatûte hnên a\ang khân, khawvêl tâwp dâwna min tungnung tûrin eng zirlaite nge kan zir theih ang?
Zirtâwpnî April 26
Zir Zâuna: “Pathian êng nasa takin hêng mi thlante thinlung a han chhun êng a. Rome dik lohna pawh fiah takin an hmu thei a; mahsela
Pathianin khawvêl hnêna a pêk tûr êng zawng zawng chu an la dawng
vek rih lo va. Hêng a rawngbâwltu pahnihte hmang hian Pathianin mipuite chu Rome zirtîrna thim hnuai atâ a hruai chhuak mêk a; mahsela, harsatna tam tak sut tlang tûr an la nei, pên khat tê têin, an phurh theih tâwk ang zêlin a hruai a, êng zawng zawng chu vawi khata hmu vek tûra buatsaih an ni lo. Chutianga pêk an nih chuan, rei tak thimthama awmte chhûn ni ên vânglaia an lo chhuak thut a an buai angin, anni pawh an hawikîr ang. Chuvângin hruaitute hnênah tlêm tlêmin, mipuite dawnsawn theih tâwkin A han tilang a. Thawktu rinawm dangte an lo la chhuak zêl ang a, mipuite chu insiam\hatna kawng lamah an kalpui thui deuh deuh zêl ang.”—Ellen G. White, Indona Ropui, pp. 103, 104.
“A lehkhathawn pakhat chu puithiam, Chanchin |ha thurin lama inlet hnênah a ni a, chutah chuan a dik lohna chanchin thuhnuairawlh takin a ziak a, ‘silhfên \ha ngainâ, thil lêlo lâwma hun rei tak tak khawhral,’ tiin a insawi chhia a. Hetiang hian a zilhna a ziah belh zêl a: ‘Pathian ropuina leh thlarau chhandamna chuan i thinlung chu lo khat rawh se, khawvêl thil neih lamah ni lovin. I rilru ni lova i in chhûng chei mâwina lamah fîmkhur rawh; chûng zawng zawng âi pawh chuan thlarau lama \hanlenna lamah i rilru pe rawh. Sâkhaw mi takin awm la, mi retheite lakah inngaitlâwm rawh, pum puârna
lamah intlakral lutuk suh. I nun dânte i siam \hat loh va, thil lêlo laka
i insûm loh chuan, keimah ang bawkin zilhna nasa tak i tâwk vê ang,’ tiin a ziak.”—Ellen G. White, Indona Ropui, p. 106.
Sawi Ho Tûr:
Eng nge “ênna kal zêl” hi a awmzia? Engati nge Pathianin thutak hi zâwi muânga A puân chhuah zêl \hin? Engtin nge chûng zirtîrna thupuite chu tûnlai huna Pathian kohhranah pawh bel theih a nih?
Engtin nge thutak hmuh chhuah tharte hi Pathian mîten thutak an lo hriatthiam dân nên a inlaichîn? Engati nge êng thar chu êng hmasa nêna inkalh lo tûr a nih?
Khawi hnam leh rama chêng pawh ni la, eng emawti kawng chuan in hnam ngaih dân, ngaihsân zâwng leh khawsak phungte chu Bible zirtîrna nên inkalh tâwk a awm ngêi dâwn. Chûng thil inkalh laite chu in hriat hnûin, engtin nge kohhran kan nih angin nang leh kei, kohhran hian chûng chonate chu in hmachhawn \hin? Kan ram leh hnamin a ngaih hlut thilte pawm duâk duâk lo chungin, engtin nge khuâ leh tui \hâ nihna chu in vawn nun zêl ang?
Engtin nge John Huss-a lehkhathawn khân tûn laia i ngaih dânah hû a neih? Hê lehkhathawn hi eng angin nge i ngaih vê?
