Zirlai-6 -2024 2nd Quarter
Zirlai 6 May 4–10, 2024
Thuhretu pahnihte chu
Chângvawn: “Hlobet chu a vuâi a, a pâr chu a chuâi \hîn; kan Pathian thû erawh chu chatuanin a ding reng ang,” (Isaia 40:8).
Sabbath Chawhnû May 4
Chhiar tûr: Sâm 119:89; Isaia 54:17; Daniela 7:25; Zakaria 4:14; Thupuan 11:3–6, 15–18: 12:5, 6, 14, 15.
Kum zabi tam tak chhûngin Pathian Thû hi \hensawm, rinhlelh leh hnâwl a lo ni tawh \hîn a. Puithiamte hmuna thlun te, vântlâng hmuna hâl te, leh pawh sawm te a lo ni tawh a. A ringtûte chu dêusawh, nuihzat, tântîr leh martar-tîrte an ni \hîn a. Chûng zawng zawngah chuan Pathian Thû hi a ding tlang zêl a ni.
Hun Laitâ kohhran khân Bible ringtu Kristian rinawmte kha a tiduhdah \hîn a. Chuti chungin, Pathian Thû chuan thimna chu a chhun-êng a. Hnehchhiahna leh tihduhdahna khân Pathian Thu puan darhna chu a titâwp thei chuâng lo. Sâp\awnga Bible letlingtu, William Tyndale-a rinawmna avânga a chungchâng rêl a nih khân, Pathian Thu theh darh kawngah tûin nge \anpui nasa ber tih an zâwt a. Zawhna chu ngaihtuah vang vangin, chutah “Bishop of Durham-in” tiin a chhâng a. Rorêltûte thin a \hâwng ngêi mai.
Tyndale-an \um khat a sawi fiah dân chuan, bishop chuan a Sâp\awng Bible chu a lei a, vântlâng hmâah a hâl leh a. Khatih hun laia bishop-in a hriat loh chu thutakin hmâ a sâwn zêl nân nasa takin a lo \anpui zâwk \hîn tih chu a ni. Ani khân Bible man pângngai rêng âia sâng zâwkin a lei a. Chutianga a lei tam tâk viâu zârah chuan an hâl chhiat âia tam chu Tundale-an a chhut theih phah a. Lei vaivuta chîl tawh thutak chu lo tho chhuak lehin, a ên theih tâwkin a êng chhuak leh ta a ni.
Tûn kâr chhûng hian, Pathian Lehkhathû leh Kristian rinna nasa mangkhêna beih a nih thû kan chhui zui dâwn a. French Ram Inlumleh lai khân, France khawpui kawtthlêrahte chuan thisen a luâng zêih zûih a. Paris khawpuia vântlâng hmunah chuan lu-tanna khâwl bun a ni a, mî sâng tam takte chu tihhlum an ni. Pathian awm rin lohna chu an sâkhaw pui ber a ni a. Chuti chungin, Pathian Thu hretûte chu vau daih theih an ni lo.
Sunday May 5
Thuhretu Pahnihte
Chhiar tûr: Thupuan 11:3–6. Hê thûa thuhretu pahnihte chungchâng târ lan thil pangâ ziak chhuak teh.
Zakaria 4-ah, zâwlneiin rangkachak khâwnvâr sîr tuâka Olive Thing pahnih a hmû a—chû vêk chu Thupuan 11-a ngaihruatnaa kan hmuh tho kha a ni. Zakaria hnênah “hêng hriak thih pahnihte hi, lei pum pui Lalpâ kianga ding \hînte chu an ni” (Zakaria 4:14) tih hriattîr a ni a. Olive thingte chuan khâwnvâr chu hriakin an châwm a, chû chu a alh-ên reng theih nân a ni. Hei hian Sâm phuahtû thu sawi: “I thû hi ka kê atânte hian khâwnvâr a ni a, ka kawng atân êng a ni,” (Sâm 119:105) tih kha min hriat chhuahtîr a. Hriak hian Thlarau Thianghlim a entîr a (Zakaria 4:2, 6). Johanan Thupuan 11-a inlârnaa a hmuh hian, khawvêl ti-êng tûra Thlarau Thianghlim thiltihtheihna nêna Pathian Thû puân chhuah chu a entîr a ni.
Hêng thuhretu pahnihte hian thu hrilh lâwk leh an hrilh lâwk chhûng anga ruah sûr lohtîr theihna an nei a. Tui thisena chantîrin, lei pawh chu hripuiin an hrem thei bawk a. Pathian thu hmangin Elijan ‘Israel rama ruah a sûr dâwn lo’ tih a sawi a, a \awng\aina chhângin kum thum leh a chanvê khuâ a khêng a (Jakoba 5:17). Chutah Pathian hnênah a \awng\ai leh a, Baala zâwlneite an hlawhchham hnûin khawkhêng titâwp tûrin ruah a lo sûr leh mai a (1 Lalte 17, 18).
Mosian Pathian Thu hmangin Aigupta mîte chunga hri chi hrang hrang a lêntîr a, chutah chuan tui thisena chantîr pawh a tel a; a chhan chu Faraoan Pathian mîte a zalêntîr duh loh vâng a ni (Exodus 7).
Pathian Thû tihnat tumtûte chu an kâ a\anga lo chhuak mei hmanga kan ral an ni dâwn a. Pathianin, “Chutiang thû chu in sawi avângin, ngai rawh, I kâa ka thûte chu meiah ka chantîr ang a, hêng mipuite hi thingah, anni chu a kâng zo vang,” (Jer. 5:14) a ti a. Pathian Thûin amah hnartu zawng zawngte chunga rorêlna thû a puang a. A thû chu kâa mei ang a ni.
Johana 5:39-ah, Isuan Thuthlung Hlui Lehkhathûten Amâ chanchin an puâng tih a sawi a. Chanchin |hâ chu ‘thuhretu anga’ khawvêl pum puia puân a la ni dâwn tih pawh A sawi bawk (Matt. 24:14). Thuthlung Thar leh Thuthlung Hlui hi thuhretûa \anna behchhan tûr a ni. A thu \obul lama ‘martar’ tih hi ‘thuhretu’ tihna angin \um hnih lai Thupuan 11:3-ah a chuâng a ni.
Thuhretu pahnih chu tûte nge ni? Hêng Bible thu pahnihte leh Thupuan 11-a an nihphung sawi dân a\ang hian thuhretu pahnihte chu Pathian Lehkhathû, Thuthlung Hlui leh Thuthlung Thar an ni kan ti thei ang, anni hi khawvêl hnêna Pathian êng leh thutak thlentu an ni sî a.
Tûnlai Kristian tam tak chuan Thuthlung Hlui hi hnâwlin, Thuthlung Thar kan neih tawh vânga \angkaina nei ta lo angin an ngai liam ngawt \hîn. Chutiang rilrû putnaah chuan eng thil dik lo râpthlâk tak nge awm?
Thawh|annî May 6
Hrilh Lâwkna Hunbîte
Khaikhin tûr: Thupuan 11:3; 12:5, 6, 14, 15 leh Daniela 7:25. Hêng hrilh lâwkna hunahte hian eng thil thuhmun nge i hmuh le?
Thuhretû pahnihte hian “saiip puan sinin, ni 1,260 chhûng zawng thû an hrilh lâwk ang” (Thupuan 11:3). Hê hun leh thla sawmlî leh thla hnih chhûnga khawpui thianghlim chu ‘Gentailte’ (Pathian thutak dodâltûte) rah beha a awm chhûng (Thupuan 11:2) nên khân thuhmun a ni. Pathian hmêlmaten Pathian Thutak chu ni 1,260 (thla 42×30= ni 1,260, hrilh lâwknaa kum entîrna) an rap bet a; Pathian thuhretu pahnih, Thuthlung Hlui leh Thuthlung Thar hian hetih chhûng hian anmahni kalhin a hrilh lâwk a ni.
(Zirlai 4-naa kan hmuh tâk ang khân), Daniela 7:25 chuan Roman Lalram keh darh a\angin ‘ki te tak tê’ a lo chhuak ang a, Pathian mîte chu “hun khat leh hunte leh hun chanve chhûng” a tiduhdah dâwn tih a sawi a. “Hun” hi kum khat (ni 360) sawina a ni a. ‘Hun khat leh hunte leh hun chanvê chu ni 1,260 nên a intluk chiah a ni.
Thupuan 12:6, 13 hian ni 1,260 chhûnga Pathian mîte tihduhdah an nih thû a sawi a. Thupuan 12:14 hian hun khat leh hunte leh hun chanve thû a sawi a. Thupuan 13:5 hian thla 42 a sawi bawk. Thupuan 11:2, 3-a thla 42 leh ni 1,260 kan hmû a. Hêng hrilh lâwkna zawng zawngte hian hrilh lâwkna hun thuhmuna thil nihphung hrangte an sawi a ni.
Bible thuneihna kan hlamchhiahin mihring thuneihna a lo ding chhuak \hîn a. Chû chuan Pathian Thû châwisângtûte tihduhdahna a thlen a; chutiang chu kum a.d. 538 leh a.d. 1798 inkâr, Pope thuneih vânglai hun, Hun Laita kohhran chu thlarau lam thimna thûk taka a pil chhûng khân a thleng fo \hîn a ni. Mihring thupêkten Pathian thupêkte a luahlân \hîn a. Europe ram pum puia a thuneihna zauh zêl tûrin Roman kohhran leh sorkar thuneihna chu an \ang dûn a ni.
Kum 1,260 chhûng khân, Pathian Thû—A thuhretu pahnihte—chuan saiip puan an sin a. An thutakte chu thurochhiah leh puithûna thila chhilh bo a ni ta a. Hêng thuhretu pahnihte hian thû an hrilh lâwk zui zêl a; Bible chuan thû a sawi reng a ni. Hê thlarau lam thimna kârah hian Pathian Thû chu humhim a ni a. Ngaisâng a, a zirtîrnate nunpuitu an ni. Europe ram mipuite nêna khaikhin chuan tlêm tê chauh an ni. Waldense-hote, John Huss-a te, Jerome-a te, Martin Luther-a te, Ulrich Zwingli-a te, John Calvin-a te, John leh Charles Wesley te, leh Siam\hatu dang tam tak kha an hriatthiam dân anga Pathian Thûa rinawm tlat an ni.
Pathian Thû-ah ni lo thurochhiaha innghat mai ni sî, eng zirtîrna \henkhatte chu nge Kristian tam takin an pawm sî le?
Thawhlehnî May 7
Thuhretu Pahnihte Tihhlum An Ni
Chhiar tûr: Thupuan 11:7–9. A \awngkâuchheh hi entîr nei a ni tih hre rengin, Pathian thuhretu pahnih, Thuthlung Hlui leh Thar chunga thil thleng tûr eng nge hêng chângte hian an sawi lâwk?
Kum a.d. 538 khân pagan Roman Lalram a lo tlâwm a. Roman emperor Justinian-a chuan sorkar, ram inawpna leh sâkhaw thuneihna chu Pope Vigillis hnênah a hlân a. Hun Laitâ chhûnga kohhranin ro a rêlna hun rei tak chu a lo in\an a, kum a.d. 1798 a thleng hiâl a ni. Chutah Napoleon-a thupêkin French general Berthier-a chuan, tû mâ dodâl lohin February 10, 1798 khân Rome khawpui a lût a. Pope Pius VI chu manin, France ramah hruaiin, tân inah a khung a, a thi ta a ni. Chû chuan Daniela leh Thupuan lama Roman kohhranin sorkar thuneihna a neih hun chhûng tûr nî/kum 1,260 tia a lo hrilh lâwk chu a nemnghet ta a ni.
Bible hrilh lâwkna thutak ropui puân chhuahna chiang a va ni êm? Danielan Kristâ hun hmâ kum 500 chuânga a lo ziah tawh, a hun hnû kum 2,300-a thilthleng tûr chu a lo thleng dik ta thlap mai a ni. Chuvângin Bible-a hrilh lâwknate hi rin ngam a ni tih a chiang hlê mai!
Chutih laiin, khatih hun chhûng zawng zawng khân chanchin \ha thutak chu Thuhretuten an vawng nung reng a. Chuti chungin, Bible thutak chona lian zâwk pawh a lo chhuak zêl a. Khuarkhurum mawng nei lo a\anga lo chhuak sakawlh (Setana) chuan Pathian Thû chu a do va. Kum 1789-a in\an French Ram Inlumlet hmangin Bible thuneihna chu nasa takin a bei zui a.
French Ram Inlumletah khân, sorkar chuan Kristian sâkhuana luahlân tûrin Pathian awm ring lo sâkhua ‘Rilru Ngaihtuahna Biakna’ (Cult of Reason) chu an ram sâkhua atân a puâng a. Kum 1793 November 10 khân chumi puâl kût pui (Festival of Reason) chu a ram pumah an hmang a. France ram dung leh vânga Biak Inte chu chutiang puâla Tempul-ah siamin, hmeichhe pakhat chu ‘Ngaihtuahna Pathiannû’ angin an châwimâwi a. Kawtthlêrahte chuan Bible an hâl dur dur a. Pathian chu awm lo anga puângin, thihna pawh chu chinnei lo va muthilhna angin an sawi bawk a. Setanan chûng pathian nei lo mîte hmang chuan Pathian thuhretu pahnihte chu thah tumin a bei a. An ruângte chu “khaw ropui kawtthlêrah chuan a let reng ang a; chu khaw ropui chu thlarau lam thû-ah chuan ‘Sodom leh Aigupta’ an tî a ni, chutah bawk chuan an Lalpa chu khenbehin a awm kha,” (Thupuan 11:8, NKJV).
Aigupta kha Pathian dik hnar a pathian dang tam tak biakna ram a ni (Exod. 5:2). Sodom khân hurherhna namên lo a entîr bawk a. French Ram Inlumletah khân, Pathian Thuhretu pahnih—Thuthlung Hlui leh Thar—ruâng chu kawtthlêrah a let reng a, a chhan chu Pathian awm rin lohna leh bawlhhlawhna chu pâwngtâlpui niin, thisen a chhuak nasa êm êm a ni.
Thupuan 11:9 sawi dânin, Pathian thuhretu pahnihte ruâng chu phûm lohin “ni thum leh a chanve” chhûng a awm dâwn a; chû chu hrilh lâwkna a ‘kum thum leh a chanvê’ sawina a ni. Pathian rin lohna chuan French Ram Inlumlet, kum thum leh a chanve chhûng khân a vâwrtâwp a thleng a. Hê hun hian Paris-a sâkhaw nuâibona thupêk chhuah, November 26, 1793 a\anga French sorkarin sâkhaw khapna dân a hlih leh tâk, June 17, 1797 thleng kha a awh a ni.
Nilâinî May 8
Thuhretu Pahnihte An Tholeh
Chhiar tûr: Thupuan 11:11. Hê hrilh lâwkna hian Pathian Thu chungchâng eng nge a sawi lâwk?
French Ram Inlumlet tâwpah, Pathian Thû chu a lo nung leh dâwn a. Harh tharna ropui tak a lo thleng ang. Pathian Thû chu chhandamna atâna Pathian thiltihtheihna nung a ni tih an hmututen namên lo vin an hlâu ang. Kum zabi 18-na tâwpah, kâwlkil thlenga chanchin \ha puângtûr mi inpê a hmei a pâte chu Pathianin a din dâwn a. Mîten Bible thuchah chu rang takin an thehdarh a, William Carey pawh India rama zinin Bible hi Indian \awng chi hrang eng emaw zâtin a letling a. Bible thiltihtheihna zârah khawvêl pum puiah ram thim rawngbâwltûte chu tirh chhuah an ni ta a ni.
French Ram Inlumleh hnûa khawvêl puma ram thim rawngbâwlna lo thleng ta kha tihpalh thil a ni lo. Pathian Thû chu Thu nung a ni a, mi tam tak ngaih dân chuan ‘thi tawh’ ang pawh a ni ang; chuti chungin ringtûte thinlungah nungin rengin, Thupuan-a hrilh lâwk anga lo tholehin a nung \ha hlê dâwn a ni.
“Pathian ring lo Voltaire-a khân vawi khat chu chapo takin, ‘Kristian sâkhua hi mi 12 siam chhuah a ni tih hriat fo hi ka ning. Tichhe tûrin mi pakhat a tâwk a ni tih ka fiah ang,’ a ti a. A thih hnûin chhuan tam tak an ral tawh a, mi maktaduai tam takin Bible tihchhiat an tum tawh a. Tihchhiat ahnehin, Voltaire-a dam laia Bible za awmnaah khân tûnah chuan sîng pawh ni lo, nuai a awm tawh a. Kristian kohhran thua siam\hatu hmasa pakhat chuan: ‘Bible hi dolung, tuboh tam tak den ralna a ni,’ a ti a. Lalpa chuan: ‘Nangmah beihna tûra hriam chher rêng rêng a sâwt lo vang; lei tinrêng thupawia nangmah rawn khingtute chu thiam loh i chantîr ang,’ a ti a ni.”—Ellen G. White, Indona Ropui, p. 288.
Chhiar tûr: Sâm 119:89; 111:7, 8. Hêng thûte hian Bible chungchâng eng nge min hrilh a, engati nge kan rinchhan ngam ang?
Pathian Thû chuan beih a tâwk a ni thei e, nuai bo erawh a ni ngai lo vang. Kristiana inchhâlte meuh pawhin a thuneihna chu kawng hrang hranga zawhnate siamin, mihring kut chhuak ang lekah chan pawh ni se, vân lam chhinchhiahna chuâng a ni a, Pathian thutak chu a ngainêp tûr a ni lo.
Pathian Thûin hetianga beih leh sawi hnâwm tâwk bawk mah se, keini chu thlêm thlûk kan ni vê ngai tûr a ni lo. Tûnah pawh a la nung reng a, mihringte thinlungah thû a la sawi reng a, Thû ngaithlâ a, a zirtîrnate zui duhtûte hnênah chuan nun thar a la neihtîr reng a ni.
Nangmâ mi mal hnênah khân eng hrilh lâwkna thûin nge thû han sawi bîk deuh a, eng vâng nge?
Ningânî May 9
Thutak A Dingchang
Hmêlma-pain a bei reng chungin, hê leia Pathian hnâ chu ropui taka thawh zawh a ni tho dâwn a. Chanchin \hâ chu “hnam tin, chi tin, \awng tin leh mi tinte hnêna puân” a ni dâwn (Thupuan 14:6). Krista leh Setana inkâra Indona Ropui hi Kristan hremhmun thuneihna chunga hnehna famkim A channa hmanga tihtâwp a ni dâwn a. Pathian lalram chuan sualna lalram chu hnehin, lei leh vân a\angin sual chu chatuana nuâi bo hlen a ni ang.
Thupuan 11 hian French Ram Inlumlet hmanga Kristian rinna leh Pathiana rinna tihchhiat tuma a beihna hmangin bul a \an a, a bung tâwpah erawh chuan sual thuneihna leh lalnate chunga Pathian lalram dinchan tûr thu a sawi thung. Krista leh A thutak \an vânga harsatna namên lo tâwktu zawng zawngte tân phûrna a siamsak a ni.
Chhiar tûr: Thupuan 11:15–18. Hêng chângten an sawi dânin, hun tâwpa tâwtawrâwt pasarihna ham a nih hunah eng thilte nge thleng dâwn?
Hê khawvêl lalramte chu kan Lalpâ lalramte an lo ni ta a. Kristan hnehna a chang a. Sual chu hneh a ni ta. Isuan hnehna a chang a, Setana a tlâwm a. Felna a dingchang a. Thutakin ro a rêl a. Hê hriattîrna thû hi kan bengkhawn \ha tûr a ni: “Mihringte thu chunga sak chu a chhia ang a, Pathian Thu nghîng thei lova sak erawh chu kumkhuain a ding ang.”—Ellen G. White, Indona Ropui, p. 288.
Chhiar tûr: Thupuan 11:19. Eng thil nge vân inhawngah Johanan a hmuh? Vân lam a thlîr chhohin eng thil nge a hmuh?
Johana hmuh tûrin vâna Pathian tempul chu hawn a ni a. Hmun Thianghlim Ber a thlîr laiin, Thuthlunna Bâwm a hmû a. Vâna a taka awm anpui, Thuthlung Hlui huna hmun thianghlimah khân, thuthlunna bâwm chhîn chunga ding vântirhkoh pahnihte inkârah Pathian chênchilh ropuina chu lantîr a ni \hîn a. Bâwm chhûngah chuan Pathian dân a awm a. Rinna zâra khawngaihnaa chhandam chu kan ni nâin, kan rinna chu a tak nge tak lo tih chu Pathian dân kan zawmnaa târ lan a ni \hîn. Pathian dân chu rorêlnaa a lungphûm, tehfung ber a ni (Jakoba 2:12). Hê thudik hi tâwpna hunah phei chuan a pawimawhin a \angkai hlê dâwn a ni (en tûr, Thupuan 12:17; Thupuan 14:12).
Engtin nge French Ram Inlumlet laia Pathian hre lo nun leh Thupuan 11 vâwrtâwpna huna thil ropui thleng tûr târlan inlâk hleihna hian eng nge tûnah hian min hrilh?
Zirtâwpnî May 10
Zir Zâuna: “Sorkâr leh kohhran hotuten Bible neih thian loh thû an pê a; A thûte chu an sawi khawlo va, mihring leh ramhuaiin mîte rilru hruai sual tûrin tha thawh theihna zawng zawng hman a ni a; A thu dik hril ngamtute chu an zawng a, an ûm a, an mantîr a, an sawisâ a, lei hnuai pûkah an phûm bo va, an rinna avângin martar an chang a, ram palailêngah an ûm bo va, pûkahte an tawm a; Hriatpuitu rinawmte chuan saiip puan sinin thû an sawi zêl a. Mahsela kum 1,260 chhûng zawngin an hriatpuina hnâ chu an thawk a. Hun khirh ber laiah pawh mi rinawm, Pathian Thu ngaisângtute an awm reng a, A ropuina an chawisâng a. Hêng rawngbâwltu rinawmte
hnênah hian finna te, chakna te leh thuneihna te, hemi hun chhûng zawnga A thu puan nâna mamawh chu pêk an ni.”—Ellen G. White, Indona Ropui, p. 268.
“France mipuiin uâl-âu taka Pathian an bân a, Bible an hluihlâwn khân, mi sualte leh thimna thlaraute chuan, kum rei tak chhûnga an thil duh ber, Pathian dân inrawlh lohna ram an neih tâk avângin an lâwm êm êm a. . . .
“Setana hnathawh dâltu Pathian Thlarau kha lâk bo a ni \an tawh a; mihringte hrehawm tuârna chunga lâwm \hîn khân a duh ang angin hnâ a thawk thei ta a.
“Helna rawngbâwlna thlangtute pawh kha, ram puma innghaisakna sawi ngam loh khawpa a khah thlengin an hnathawh rah seng tûra phal an ni. Ram tam tak leh khawpui tam tak chu tihram an ni a, chûng a\angte chuan lungngaihna âu thâwm râpthlâk a lo chhuak a. France ram chu lîrnghîng sâwi anga sâwi nghîn a ni a. Sâkhua te, dân te, vântlâng te, nun dân te, chhûngkaw nun dân te, sorkâr te leh kohhran te- hêng zawng zawng hi Pathian dân tichhetu kut bawk khân a tichhe vek a.”—Indona Ropui, p. 286.
“Kohhranin Pathian thilpêkte a vawn \hat a, êng lo lang apiang a pawm a, thil tih tûr lo lang apiang a tih loh chuan, sâkhua (Pathian ngaihsakna) hi a tla hniâm ang a, tih tûr a nih avâng chauhva tih a ni thuai ang a, a thutakna a bo thuai ang.”—Indona Ropui, pp. 315-316.
Sawi Ho Tûr:
Engtin nge French Ram Inlumlehna khân Indona Ropui thupuite a târ lan?
Pathian a awm lo tih chungchâng \anin mi pakhat chuan heti hian a ziak a: “keini hi kan tum hlen tûr mahnîa siam a, chhinchhiahnate bawhchhiat ramri kân hlâu hauh lo va zalênna nei kan ni,” tiin. Engati nge “chhinchhiahnate bawhchhiat ramri kân hlâu hauh lo va zalênna nei” tih thû tak mai hi mi tam takin Pathian an hnar phah chu a nih? Engtin nge chutiang ngaih dân chu French Ram Inlumleh laia thil thleng thlen chhan sawi fiahna a nih theih?Tâwpna huna thilthlengte nêna inlaichînna neiin, Johanan inlârnain biak bûk a hmuh khân eng pawimawhna tak nge a neih?
