Zirlai-7 -2024 2nd Quarter

Zirlai 7                                     May 11–17, 2024

beiseinaa chawhphûr

Chângvawn: “Chû mi nî-ah chuan, ‘Ngai teh u, hei hi kan Pathian a nih hi; Ani hi kan nghâk reng a, tichuan min chhandam ang, hei hi Lalpa chu a nih hi; Ani hi kan nghâk reng a, A chhandamnaah chuan kan lâwmin kan hlim ang,’ an ti ang,” (Isaia 25:9).

Sabbath Chawhnû                         May 11

 Chhiar tûr: Ezra 7:7–13; Daniela 8:14; 9:20–27; Matthaia 24:27, 30, 31; 1 Thesalonika 4:13–18; 2 Petera 1:19–21.

Bible thupuite zînga pawimawh tak pakhat chu Isuâ Lo Kal Lehna thû a ni. Bible phêk pum puia rangkachak zâi inzam chhuak chu a ni ber. Mi thiam pakhat ngaihruat dânin, Thuthlung Hluiah hian Kristâ lo kal lehna tûr sawina 1,845 lai a awm a. Thuthlung Thar lamah hian bung 260 awmin, Kristâ lo kîr lehna chungchâng chu vawi 300 chuâng a awm bawk. Châng 25-a châng khat zêl awm ang a ni a. Thuthlung Thar bu 27-a sawmhnih leh pathum chuan hê thil thleng ropui chungchâng hi an sawi a ni.

Europe rama in\hen darhna leh buainain Siam\hatna a tihkhaihlak leh tih\huânawp tâk hnû khân, Hniâlkalhna (Protestantism) chuan Khawvêl Thar lamah bû a khuâr a, chutah chuan America ram pawh a tel a; mi tam tak chuan thutak zawngin an chelh a, chutah chuan Isuâ Lo Kal Lehna chungchâng thutak pawh a tel.

Chûng zînga pakhat chu Baptist pa, lo neitu, William Miller-a a ni. Bible a zirna a\angin, Isua a lo kal thuai a ring a, a dam chhûng ngêia a lo kal ringin, thuchah chu a puâng chhuak \an a, pâwlte a ding a, beidawnna an hmachhawn chungin mi tam tak tân tûn thlenga pawimawh zui Bible thutakte chu mi tam takin an hriat phah a ni.

Tûn kâr zirlaiah hian, Kristâ lo kal lehna tûr chu ringtûte thinlungah a khah leh, kum tam tak chhûng an hlimpui chhan leh, keini pawh chû hun ropui thleng tûr atân kan inpeih theih dân tûr kan en tlâng dâwn a ni.

Sunday                                          May 12

A Lo Kîr Lehna Thutiam Chu

Protestant Siam\hatute leh khawvêl thar pana Holland chhuahsana zin (pilgrims) hote khân, Isuâ lo kal leh hlân an nghâkhlel a. Anni tân chuan Kristâ lo kal lehna chu hun hlimawm lo thleng tûr anga hmuah a ni. John Wycliff-a pawhin Kristâ lo kal lehna tûr chu kohhran tâna beiseina angin a thlîr a. Calvin-an ropui taka Kristâ lo kîr lehna tûr chu “thil thleng azawnga ropui ber” tiin Siam\hatu zawng zawngte tân a sawi a ni. A hmei a pa Pathian mi rinawmte tân, Kristâ lo kal lehna chu thil hlauhawm ni lo vin, nghahhlelhawm tak a ni zâwk.

Chhiar tûr: Johana 14:1–3; 1 Thesalonika 4:13–18; Tita 2:11–14. Engati nge hêng Bible thûte hi kum zabi tam tak chhûnga Kristiante hnêna beiseina petu a lo nih?

Bible ringtu Kristiante tâna Kristâ lo kal lehna tûr rinnain beiseina leh hlimna a thlen chhan hi a hriatthiam mai theih a. Natna te, tawrhna leh thihna tâwp hun tûr anga thlîr a ni a. Retheihna te, rêl dik lohna te leh, hnehchhiahna a tâwp ang a. Buaina, inbeihna leh indona a tâwp tawh bawk ang. Muânna khawvêl leh hlimna a nih bâkah, Krista leh tlante chatuana an inkawm hlimna a ni dâwn a ni.

Lalpâ lo kal lehna hi a ringtu rinawm zawng zawngten hmân lai a\anga an nghahfâk ber a ni a. Vâna a lâwn dâwna Olive Tlânga a thutiam hnuhnung, ‘Ka lo kal leh ang,’ a tih khân a thlamuân êm êm a, zirtîrte thinlung chu lâwmna leh beiseinain a khat a; chu chu buaina leh lungngaihna pawhin a tibo thei lo.

Tuârna leh tihduhdahna kârah  pawh, Pathian ropui leh kan Chhandamtu Isua Kristâ lo lanna chu an beisei bulpui ber a ni a. Thesalonika mîte khân Isuâ lo kal leh thlenga dam an inring a; mahse, an hmangaihte an han sûn tâk khân an lungngai ta êm êm a, an zirtîrtu Paulan Isuâ lo kal leh huna thawh lehna awm tûr a kawhhmuh a; Kristaa thi tawhte chu an tho hmasa ang; chumi hnûah keini nunga la awmte hi, anmahni nên boruâkah

Lalpa hmuâk tûrin kan chho vang. “Chutichuan kumkhuain Lalpâ hnênah kan awm tawh ang. Chuvângin hêng thû hian inthlamuân tawn rawh u,’ a ti a ni. 1 Thesalonika 4:16–18.”—Ellen G. White, Indona Ropui, pp. 301, 302.

Engati nge kan rinnaah Isuâ Lo Kal Lehna hi a pawimawh viâu? A bîkin, mi thîte an muhîl (Zirlai 10-na en la) tih kan hria a, engati nge hê zirtîrna hi chutiang taka pawimawh a nih? Hê thil tel lo hi chuan, Paula sawi dân takin, beisei tûr rêng nei lo kan nih hiâl chhan tûr (1 Korin 15:15–18)?

Thawh|annî                                  May 13

A Hun Thlîr Lâwkin

Protestant Siam\hatute khân, ropui taka Kristâ lo kîr lehna tûr chu a taka thleng, mita hmuh theih leh thâwm hriat theih tûr anga an rin laiin, hê Bible thutak rinna hi zâwi zâwiin a lo danglam leh ta a. Kum zabi 19-na huna thuhriltu lâr tak takten Kristan hê leia A lalram din a, kum 1,000 muânna kum awm tûr angin an zirtîr a. Hei hian thlarau lam mutthlûkna leh thlarau lam thil atâna inpêkna ngaihthahna a thlen a ni.

Chutiangin, Kristâ zirtîrte pawh khân Messia lo kal dân tûr kha an hrethiam lo va. Anni khân Isua chu Sipai lal ropui tak, hnehtu anga lo kal a, Roman awpbeh nihna nghâwngkawl tihtliahsak tûrin an ngai a. Sual hrênga tânna a\anga chhuah zalêntu tûr a nih an hre lo. Chutiang chuan, A lo kal dân tûr pawh chu an manthiam ta lo rêng a ni.

Chhiar tûr: Tirhkohte 1:9–11; Thupuan 1:7; Matthaia 24:27, 30, 31. Kan Lalpâ lo kîr leh dân tûr chungchâng eng nge hêng chângte hian min zirtîr?

Bethlehem ran thlênga nausên anga Krista a lo kal khân, mi tlêm tê chauhin A lo kal chu an hria a. A lo kal leh hunah erawh chuan Ani chu ‘mit tin rêngin’ an hmu dâwn a ni. A lo kîr lehna tâwtawrâwt rî chu beng tinin a hre bawk ang. Leia mihring tinin ropui taka A lo kal chu an hmu dâwn a ni. Buma kan awm a ngai lo. A lo kîr lehna chheh vêla thil thleng tûr chu Bible chuan a sawi chiang tâwk a ni.

“Bible-a thil lo langte zînga ropui ber leh khân ber pakhat chu, tlanna tifamkim tûra Isuâ lo kal lehna hi a ni. Pathian Thû avânga mi chavai, thihna hlim hnuaia rei tak lo vâkvaite, thawhlehna leh nunna petuin a hnêna hruai tûra a lo lan hun chu, a thlâkhlelhawmin a hlimawm a. Isuâ lo kal leh rinna thû hi Pathian Lehkhabu thu innghahchhan a ni.

“Evi leh Adaman Eden huan an kalsan a\angin ringtute chuan, Miruata lo kal a, tichhetu thiltihtheihna a tihchhiat a, Paradis thara a hruai leh hun tûr an thlîr a. Hmân laia mi thianghlimte chuan ropui taka Messia lo kala an thil nghah ber a han puitlin hun tûr an nghâkhlel êm êm a ni.”—Ellen G. White, Indona Ropui, p. 299.

Adventist hruaitu hmasâ, Luther Warren khân \halaite hnêna a hrilh \hin chu, “Kristâ lo kal leh nâna inpeih theih dân awm chhun chu lo inpeih a, inpeiha awm reng a ni,” tih a ni. Kristâ lo kîr leh thuaina tûr thuchah hi kan zâ atâna thinlung inenfiahna tûr leh, kan thlarau nun inenfiahna tûr a ni. Kristâ lo kîr lehna ropuina êngah chuan tuâldâwih a awm theih dâwn loh a ni.

Chhiar tûr: 1 Thesalonika 5:2–5; Hebrai 9:28. Kristâ lo kal leh dân tûr chungchângah eng fuihna thû nge hêng chângte hian min pêk?

Thawhlehnî                                   May 14

William Miller-a Leh Bible

Krista rinna zâr chiaha thiamchantîrna thutak hmuchhuak tûra Pathianin Siam\hatute A hmang ang khân, Kristâ lo kal leh dân tûr chungchâng hmuchhuak tûrin William Miller-a A hmang a. Miller-an Bible a zirna a\angin a lo ngaihruat âiin Kristan A hmangaih nasa fê a ni tih a hmuchhuak a. A pen leh note bû inchhawp chungin a Bible chu Genesis a\angin a chhiar \an a, a manthiam nghâl theih tâwk tûrin a chhiar zêl a. Bible châng leh Bible chângte chu khâikhin tawnin, Bible chu amah leh amah inhrilhfiahtîr a phal bawk a.

Chhiar tûr: Isaia 28:9, 10; Thufingte 8:8, 9; Johana 16:13; 2 Petera 1:19-21. Hêng Bible chângahte hian Bible hrilh fiah dân eng thupuite nge i hmuh chhuah?

William Miller-an Bible thûte a khâikhin lai chuan, Bible thurûk rilte chu atân hawnsak a lo ni ta a. Ro phûm rûk zawn ang maiin a zawng a, a hlâwkna pawh a têl nasa rêng a ni. Pathian Thû chu a hriatthiam theih tûrin Thlarau Thianghlimin a kêu hawnsak a. Bible thu dangte a zir ang tho vin hrilh lâwkna thû pawh chu a zir ta zêl a.

Chhiar tûr: Daniela 1:17; 2:45; 1 Petera 1:10, 11; Thupuan 1:1–3. Bible hrilh lâwkna manthiam chungchâng eng nge hêng chângte hian min zirtîr?

Hrilh lâwknaa entîrnei thilte (symbols) hi hriatthiam theih loh thurûk ril a ni lo. Hmangaihnaa khat Pathian chuan A hrilh lâwkna Thû chu hê khawvêl hun tawng ropui atân min lo buatsaih lâwksak a. William Miller-a chuan hrilh lâwkna chu amah leh amah a inhrilh fiah chiâng ber tih a manthiam a. Hrilh lâwknaa entîrnate chu Bible vêk hian a hrilhfiah a.

Ramsâte chuan Lalte emaw, lalramte emaw a entîr a (Dan. 7:17, 23). Thlî chuan chhiatna lo thleng a entîr a (Jer. 49:36). Tui chuan mipuite emaw, hnamte emaw a entîr a (Thupuan 17:15). Hmeichhia-in kohhran a entîr a ni (Jer. 6:2; Efesi 5:22–32).

Daniela leh Thupuan-a hun hrilh lâwkna pêkte hi entîrnei \awngkam tho niin, hrilh lâwknaa ‘ni khat’ chuan a taka ‘kum khat’ a entîr a ni (Num. 14:34; Ezek. 4:6). William Miller-an Bible hrilfiah nân chutiang chuan a hmang a, Kristâ lo kîr leh hun tûr chungchâng a rin dân thûa a thil hmuh chhuah tâk chu mak a ti ngêi mai.

Eng vângin nge kan rinna atân hrilh lâwkna entîrna hmante dik taka hriatthiam hi a pawimawh viâi?

Nilâinî                                           May 15

Daniela 8:14-a Ni 2,300 Chu

William Miller-an zâwlneite hrilh lâwk ang thlap thlapin thil a lo thleng tih a hmû a: kum 400 chhûng Abrahama thlahte khualzin chhûng te, Israelte thlalêra kum 40 an vahvaih te, kum 70 chhûng Israelte saltânna te, leh Daniela hapta 70 Israelte tâna ruât te chu (Gen. 15:13; Num. 14:34; Jer. 25:11; Dan. 9:24).

Chhiar tûr: Marka 1:15; Galatia 4:4; Rome 5:6. Isuâ lo kal hmasakna atâna Pathian hun ruât chungchâng eng nge hêng chângte hian min zirtîr?

Miller-an hrilh lâwknate a zir a, Bible thu dangte nên a khâikhin tâkah chuan, Bible pum puiah hian Pathianin chunglam hun ruât A nei a nih chuan, Lalpâ lo kal lehna tûr pawhin chunglam hun ruât A nei ngêi ang tih a ring ta a ni.

Chhiar tûr: Daniela 8:14. Ni 2,300 tâwpah eng thil  nge lo thleng tûr?

William Miller-a khân khatih hun laia ngaih dân tlânglâwn tak ‘biak bûk tlen fâi’ tih kha mei hmanga lei tihthianghlimna ni tûrin a pawm vê a.  Chutiang taka thil thleng pawimawh chu hriatthiam tumin taima takin Bible a zir ngat ngat a. Daniela 8 leh Daniela 9 inzawmna chu a hmuchhuak a.  

Daniela 8-ah, Vântirhkoh khân “hê mî hi inlârna chu hriatthiamtîr rawh,” (Dan. 8:16) a ti a. A bung tâwpah, Daniela 8 inlârna tâwp lam chiah chu la hrilhfiah loh a ni a (en tûr, Dan. 8:27), chû chu ni 2,300 chungchâng pêng khat a ni. A hnûah vântirhkoh chu Daniela hnêna lo kîr lehin, heti hian a puâng a, “hriat thiamna fing tak neihtîr tûr chein ka lo chhuak a nih hi” (Dan. 9:22, NKJV; en tel tûr, Dan. 9:23, 25–27) tiin. Chû chu ni 2,300 chungchâng hriatthiam nâna \anpui tûrin a ni.

Hetiang a ni tih kan hriat theihna chu, “thil chu ngaihtuah a, inlârna chu hre thiam” (Dan. 9:23) tûra a hrilh hnû khân, vântirhkoh thu sawi hmasak berte chu: “I mîte leh i khawpui thianghlim tân hapta sawmsarih ruât a ni e,” (Dan. 9:24) tih a ni. Heta “ruât” tih \awngkam tluâng pângngaia a awmzia chu “hleh thlâk” tihna a ni. Hapta sawmsarih, kum 490 chu hleh thlâk a ni. Mahse, khawi a\anga hleh thlâk tûr nge? Ni 2,300 inlârna a\angin; Danielan a la manthiam loh Daniela 8-a inlârna, tûna a hrilhfiah tâk a\angin a ni tih a chiang tâwk hlê a ni.

Hapta 70 chhiar \anna tûr pawh chu “Jerusalem sa \ha leh tungding tûra thupêk a chhuah a\angin” (Dan. 9:25) a ni; chû hun chu a hriat theih chuan, Hapta 70 leh Ni 2,300 hrilh lâwkna in\anna chu a hre thei dâwn tih Miller-an a hria a ni.

Ningânî                                         May 16

Hrilh Lâwkna Hun Thui Ber

Chhiar tûr: Ezra 7:7–13. Persia rama Israel saltângten tempul din thar tûra kal tûra zalênna thupêk kha engtika chhuah nge ni?

Thupêk chu Persia lal, Artaxerxes chuan b.c. 457 khân a pê a. Hê thupêk hi Jerusalem sa \hâ a, tempul rawngbâwlnate din \ha leh tûra thupêk chhuah pathum zînga a hnuhnung ber a ni. Thupêk chhuah pathumna hi a famkim ber a, ni/kum 2,300 chhiar \anna a ni ta bawk.

Chhiar tûr: Daniela 9:25, 26. Hê hrilh lâwkna hun pum pui hi engtika in\an tûr nge? Hêng chângte hian eng thil thleng lian tham nge an hrilh lâwk?

Hê hrilh lâwkna mak tak hmang hian, Danielan “Jerusalem sa \ha leh tungding tûra thupêk chhuah” a nih a\anga Messia hun thleng chu hrilh lâwknaa hapta 69 emaw, hrilh lâwkna nî/kum 483 a nih tûr thu a sawi lâwk a. Thupêk kha b.c. 457 Favâng laia chhuah a nih avângin, kum 483 chuan a.d. 27 Favâng a han thleng a.

‘Messia’ tih thu awmzia chu “Hriah Thiha” tihna a ni. Kum a.d. 27 Favâng lai khân Kristan baptisma a chang a, Thlarau hriakthihna chu A dawng bawk (Tirhkohte 10:38). Baptisma A chan hnûin, Galilee lama kalin, “Pathian lalram chanchin \hâ A puâng a ‘A hun chu a lo thleng famkim ta,’ a ti a” (Marka 1:14, 15).

Kum a.d. 31 |hâl lai, hê hrilh lâwknaa hapta hnuhnung ber lai tak, baptisma a chan hnû kum thum leh a chanvêah Isua kha khenbeh a ni ta a ni. Pathian Berâmno entîrtu inthâwi rawngbâwlna thilte kha Kalvaria Kristâ inhlannaah khân a lo tâwp ta a. Thil entîr lâwk chu a takin a lo thleng a, hlimthla rawngbâwlnaa inthâwina leh thil hlante chu a tâwp ta a ni.

Chhiar tûr: Daniela 9:27. Engtin nge hapta-sawmsarih hrilh lâwkna a tâwp ang?

Judate tâna ruât hapta sawmsarih, kum 490 chu, a.d. 34-a Sanhedrin-ten chanchin \hâ an hnarnaah khân a lo tâwp a (Tirhkohte 6:8–7:60).

Hrilh lâwknaa kum 2,300 a\anga kum 490 kan paih chuan, hrilh lâwkna hun kum 1,810 a la awm a. Chû chuan a.d. 1844 a han thleng a ni. William Miller-a leh Adventist hmasâte khân Daniela 8:14-a biak bûk kha ‘lei’ ni tûrin an ngai a; khatah khân Krista chu lo kala kum 1,844 khân lei chu tithianghlim tûr angin an lo ngai a ni.

(Zirtâwpnî-a Chart en la)

Zirtâwpnî                                      May 17

Zir Zâuna: A hnuaia Hapta 70 leh ni 2,300 chart hi en la. Hrilh lâwkna chu b.c. 457-a in\anin, hapta 70 hrilh lâwkna thupui ber “Lal Fapa Messia” chhehvêla thilthlengte a sawi lâwk a. Lungphûm nghet tak neiin, ni 2,300 hrilh lâwkna chu kum 1,844 khân a tâwp ta a ni.

Zirtîr hmasâte ang bawkin, Miller-a leh a \hiante khân an thuhrilh pawimawhzia an hre phâk lo. Kohhran rin dân dik lova rei tak awmte avângin, hrilh lâwkna pawimawh lai dik takin an hre thei lo va. Chuvângin Pathianin khawvêl hnêna puân tûra a thuchah chu an sawi mai nâa, a awmzia hriat dik lohna avânga beidawnna an nei.”—Ellen G. White, Indona Ropui, pp. 350, 351.

“Rorêlna chu a nih ang anga puân phalin, Pathian chuan a thiltih tum chu a han puitlin a. Chumi ni ropui chu a hnâi ta a, chuvângin Pathianin mihring rilru suângtuahte tilang tûrin, hun bîk atân a mîte a han fiah a ni. Thuchah chu kohhran fiah nân leh tihthianghlim nâna tih a ni a. Khawvêl nge an hmangaih a, Krista leh vân, hemi tihlan nân a ruat a ni. ‘Chhandamtu chu kan hmangaih e’ an ti a, tûnah an hmangaih leh hmangaih loh chu fiah a ni ang. Khawvêl thil hmangaihna leh duhâmna kalsanin, Isuâ lo kal chu an lâwm thei dâwn em? Thuchah chu an thlarau lam dinhmun an hriatfiah theih nân tih a ni; zahngaihna avângin sim a, inngaitlâwma Lalpa an zawn theih nân tih a ni.”—Ellen G. White, Indona Ropui, p. 352.

Sawi Ho Tûr:

ŒWilliam Miller-a nuntawng a\ang khân eng zirlaite nge kan zir chhuah theih ang? Eng emaw chângte hian Pathianin kan thil hriatthiam dân fel hlel deuhte a hnâwl mai em?

Engati nge Bible rintlâkzia leh Kristâ pathianna sawh nghet tûrin dik taka Daniela 9:24–27 thû hriatthiam chu a pawimawh viâu?

ŽEngati nge hrilh lâwkna hriatthiamna hi chhandamna ruâhmanah hian a pawimawh viâu?