2024 3rd Quarter Zirlai 11-na
Zirlâi 11 *September 7–13
Man A Ni A, A Chungthu Ngaihtuah A Ni
Sabbath Chawhnu
Chhiar tûr: Marka 14, Johana 12:4–6, Rom 8:28, Exodus 24:8, Jeremia 31:31–34, Zakaria 13:7.
Chângvawn: “‘Abba! (Ka Pa!), eng kim i ti thei a; he no hi ka hnên ata la sawn rawh; nimahsela, keia thu ni lovin nangma thu thu n zâwk rawh se’ a ti a” (Marka 14:36).
Marka 14 a\anga 16 thleng hi “Krista Tuarna Chanchin” tia hriat a ni a, a chhan pawh hêng bung pathumte hian Isua hrehawm tawrhna, a thihna leh a thawh lehna chungchâng an sawi vâng a ni. Zirlâi 9-naa kan sawi tâk ang khân, Marka bung hnuhnûng lam parukte hian chawlhkâr khat chhûnga thil thleng chauh a sawi a, Marka 14–16 bîka thil thleng lian leh langsâr zual deuh deuhte phei hi chu hemi chawlhkâr, Krista Tuarna Chawlhkâr tia an sawi mai \hin Ningani leh Zirtawpnia thleng a ni nghe nghe. Tichuan, Isua kha Zirtâwpnia-ah a thi ang a, a kâr leh Sunday tûkah a thlân a\angin a tho dâwn a ni.
Tûn kâr zirlâi hian Marka 14 min luh chilhpui ang a, thil pahnih, inkâwlkalh tawn tak ni leh nghâl bawk si a tihte suih zawmtu thawnthu ngaihnawm tak chu min hrilh hmasa phawt dâwn a ni. Chumi zawhah chuan Zanriah Hnuhnûng an kîl ho thu kha kan en ang a; tichuan, Gethsemani huana lungngaihna nasa tak a tawrh thu kha kan en ve leh bawk ang. Gethsemani huana a awm lâi hian man niin, Juda sakhaw hruaitute hmaa a chungthu rêl tûrin an hruai ta a. Hemi zân, a chungthu an rêl zânah ngei hian a zirtîrtute zînga pakhat Petera chuan Isua a hriat ngâi loh thu a sawi mauh mai. Hemi \um pawh hian thil inkâwlkalh tawn tak pahnih dang thleng lehin, mahse, chûng thil thleng pahnihte chuan thutak thuhmun an nemnghet dûn hlauh thung si a ni.
A thawnthu pum puiah hian thawnthu pahnih, inkâwlhkal êm êm mai chu kan hmu tluan parh a. Mahse, a ziaktu Marka hian thiam takin hêng thawnthu pahnih hi Isuan hnehna a chan dân puan chhuahna hmanrua atân a hmang a ni.
*Study this week’s lesson to prepare for Sabbath, September 14.
Sunday September 8
Theihnghilh theih loh thawnthu
Marka 14:1–11 chhiar la. Hetah hian eng thuthaw pahnih nge inzep a, engtiangin nge chûng thawnthu pahnihte chu a inzawm?
Marka 14:1 hian Kalhlên Kût hmaa ni hnih chiah a awm tawh thu a sawi a. Isua man theih dân tûr ngaihtuaha puithiam lalte leh lehkhaziaktute an inhmuh khâwm hun hi chumi chawlhkâra Thawhlehni zân emaw, Nilaini zân emaw a ni maithei. Sakhaw hruaitute hian Isua tihhlum dân tûr bâkah, tihhlum a nih hun tûr nên lam an rêl fel vek a. Tûnah chuan an thiltum hlen chhuah a nih theihna tûr hmanrua chiah an mamawh ta. An rin loh deuh leh beisei phâk miah loh hnên a\angin puihna an hmuh nawlh dâwn a, chutianga anmahni rawn \anpuitu tûr chu Juda a ni.
He thawnthu hi Chanchin |ha Marka ziaka thawnthu inluh thelh pangana a ni a (zirlâi 3-na kha chhiar leh ang che). Isua man tuma an phiarna leh Isua lu-a hriak rim tui man tam to tak leihtu hmeichhe chanchin hi a inzawm a. Hêng mi pahnihte hian thil inang lo, inkâwlkalh tak mai tiin, chûng an thiltih ve ve-te chuan Isua laka an rilru puthmang pawh a pho lang chiang hle nghe nghe.
Marka hian he hmeichhia hi tu nge ni tih min hrilh lo va. Isua chunga a thiltih ropui tak hi a Lalpa phatsantu Juda thiltih zahpuiawm tak nên kha chuan a inang lo ngawt mai. A hming tak ngial pawh sawi lan a ni lo va; chutih lâiin Juda erawh sâwm leh pahnihte zînga mi ngei kha a ni thung si. Isua hnêna a pêk hriak rimtui man zât hi sawi lan a ni a; Judan Isua a hralhna man zât erawh puithiam lalte leh lehkhaziaktuten pêk an tiam zât chauh a ni thung bawk.
Eng vânga hetiang thil hi ti nge ni tih sawi lan a ni lêm lo va; Isua zanriah kîlpuite erawh kha chuan hetiang thil man to, patlingin kum khat chhûng hna a thawha a hlawh chhuah theih ang hû vêl zet a lo thlâwna khawh ral mai nia an ngaih avângin a lo ui hle a ni. Isua erawh chuan, he hmeichhe thlavâng hi rawn hauhin, a thiltih chu khawvêl zawng zawngah hian, chanchin \ha an hrilna apiangah a titu hmeichhe hriat rengna tûrin sawi lan ve zêl a nih tûr thu a sawi ta daih thung a. A sawi ang ngei hian Chanchin |ha bu pathumte hian he hmeichhe thiltih chanchin hi sawi lang \heuhin, an sawi chhan pawh Isuan amah hriat rengna tûra sawi tel ve zêl a nih tûr thu a lo sawi vâng kha a ni maithei.
Judan Isua a phatsan mauh mai pawh hi theihnghilh rual a ni lo bawk a. Marka sawi dân chuan hetiang thil zahpuiawm tak a tih chhan hi duhâmna vâng a ni. Chanchin |ha Johana ziakah chuan chiang leh zual deuha sawi niin, Juda hi rûkru a nih thu a sawi (Johana 12:4–6).
He lâi thua “\ha” tih thumal lo lang hian awmze phîr, kawh leh sawi tum inang miah si lo a nei tih kan lo hre thiam em aw? Marka 14:6-ah hian hmeichhe thiltih hi Isuan “thil \ha tak” niin a sawi a. A dawt leh chiah chângah hian an duh hun apiangah mi retheite tân “thil \ha” an tih theih thu sawiin (Marka 14:7), Marka 14:9-ah pawh hmeichhe thiltih hi “chanchin \ha” pêng pakhat a nih thu a sawi bawk. Marka 14:11-ah erawh chuan Judan Isua a mantîr theihna tûr “remchâng \ha” a zawn thu kan hmu ve ta thung a. He thumal hman kî kâwi kual vêl dân hian Messia tihboral tuma an phiar rûkna hi chanchin \ha sawi ni khua rêng rêngin sawi tel ve ziah a ni tawh dâwn tih min hrilh a, a chhan pawh he an phiar rûkna hian mihringte chhandamna atâna Pathianin a Fapa pêk a tumna chu a tak ram a chantîr tâk vâng a ni.
Eng tiangin nge Rom 8:28 thu hian heta thil lo thleng tûr hi a lo sawi fiah vek le?
Thawh|anni September 9
Zanriah Hnuhnûng chu
Marka 14:22–31 leh Exodus 24:8 chhiar la. He lâi thu-ah hian Kristiante thurina pawimawh êm êm eng nge awm?
Marka 14:12 kan chhiar chuan, hemi ni hi chhang dâwidim telh loh kûta a ni hmasa ber, Kalhlên Kûtna berâmno an talh \hinna ni a ni a. Kalhlên Kût chaw a kîl ho hun pawh hi Ningani tlâi, thim tawh hnu a ni ang.
Hemi \um, Zanriah Hnuhnûng an kîl ho lâi ngei hian Isuan hriat rengna inkhâwm thar hlak a rawn tichhuak a. Chu inkhâwm chu Juda-te Kalhhlên Kût lawmna nêna inzawm niin, Israel faten Aigupta ram an chhuahsana, Sinai tlânga Pathianin thu a thlunpuite an lo nih tâkna nên pawh khân a inzawm tlat bawk. Chu thuthlung nemngheh nân chuan inthâwina atâna an talh ran thisen kha Mosian la-in mipuite a theh a, a theh pah chuan, “Ngâi teh u, Lalpa chuan hêng thu ang hian nangni nên thu a thlung ta, hei hi a thuthlunna thisen chu a nih hi” (CL) a ti a.
Thil mak deuh mai chu, Isuan a rawn din thar Zanriah Hnuhnûngah erawh hi chuan berâmno an talh ve miah lo hi a ni a. A chhan pawh Isua hi Pathian Berâmno a nih vâng a ni (Johana 1:29 chhiar ang che). Zanriah Hnuhnûng an kîl ho \uma an ei chhang hian Isua Krista taksa a entîr a. Thuthlung Thar chu Isua thisena nemngheh niin, chu chu no (uain) hian a entîr bawk. Amah Isua ngeiin, “Hei hi ka thisen, mi tam tak tâna chhuak tûr, thuthlunna chu a ni” a ti (Marka 14:24).
Zanriah an kîl ho lâi tak hian a zirtîr zawng zawngten amah an la phatsan vek tûr thu a sawiin, Zakaria lehkhabua “Berâm vêngtu chu ka vua ang a, berâm rual chu an darh ang” tih ziak hi ama chunga thleng tûr a ni tih a hrilh a. Isua hi berâmpu, berâm vêngtu a ni a, a zirtîrte hi a berâmte chu an ni bawk. Hetiang thu khal tak mai a sawi hian zirtîrte kha a tihnual hle a. Amaherawhchu, beiseina thu pawh a sawi tel tho thung—thi mah se, a tho leh dâwn tho tih thu kha a hrilh nawn leh ta a ni. Tin, a zirtîrte thlen hmain Galili ramah a lo va kal hmasak tûr thu pawh a sawi bawk a. He a thil lo sawi lâwk hi Isua an zalhna thlân ruaka lo awm tlangvâl pakhat khân Isua ruanga eng lo rimtui chulh tumtu hmeichhiate hnênah khân a lo sawi ve leh chiah bawk a nih kha (Marka 16:7). Hei hian Isua thutiam hi a pawimawh hle a ni tih a tilang.
Nimahsela, hêngte hi zirtîrte khân pawm a harsa an ti hle a, Petera phei chuan a pawm thei lo leh zual, a \hiante zawng zawngin phatsan vek pawh ni se, ani chuan a phatsan ve chuan loh tûr thu te a sawi pûng pûng a nih kha. Isua erawh chuan \ha taka sawi chhunzawm zêlin, Petera ngei hian âr vawi hnih a khuan hmaa vawi thum ngawt amah a phatsan tûr thu te thlengin a sawi ta a. He a thil sawi lâwk hian Isua chungthu rêl a nihnaah leh Peteran amah a phatsannaah awmze thûk tak a nei dâwn a; chutiangin, hetah pawh hian awmze pawimawh tak a nei bawk a ni.
Pathian hnênah thil eng emaw i tih ngei tûr thu emaw, i tih miah loh tûr thu emaw i sawi a; mahse, i sawi ang lo taka i tih leh loh si emaw, tih leh si emaw \um a awm tawh em? Chutiang a\ang chuan eng zirlâi nge i zir chhuah le?
Thawhlehni September 10
Gethsemani
Marka 14:32–42 chhiar la. Gethsemani huana Isua a \awng\âi hian eng nge a dîl? Engtiangin nge a \awng\âina chu chhân a nih?
Isua leh a zirtîrte hian Kalhlên Kût chaw an eina hmun Jeruselam khawpui chhuahsanin Kidron ruam an kân a, Oliv tlâng pang âwih tlâna awm huan pakhat lam chu an pan a. He huan hi Gethsemani tih niin, Gethsamani tih awmzia chu hriak sâwr tihna a ni a, he lâi hnâiah hian olive hriak sâwrna hmun a awm \hîn a ni maithei. Amaherawhchu, a awmna lâi âwm vêl tak hi hriat theih a ni tawh lo thung a, a chhan pawh Rom sipaiten a.d. 70-a Jerusalem khawpui an hual lâi khân Olive tlânga thingkûng awm zawng zawng an lo kih rêm vek tawh vâng a ni.
Isua hian huan an luh ve leh a zirtîrte chu a hnutchhiah a, Petera, Jakoba leh Johana te erawh a ruala kal zêl tûrin a hrilh thung. Nimahsela, anni pawh a piah leh deuh an thlenin a hnutchhiah ve leh ta tho a, amah chauhin a kal hrang ta a ni. Hetianga a zirtîrte laka a inthiarfihlîm daih hian a thil la tawrh tûr chu a ngaihtuahin a mal telh telh a, a khua pawh a har tulh tulh tih a tilang.
Isua hi a hrehawm tawrh tûr lâk kian a nih theih nân a \awng\âi a; mahse, chu chu Pathianin rem a ti nih chauhin a duh thung (Marka 14:36). Hetah hian Aramik \awnga thumal pakhat, Abba tih a hmang a, chu chu Marka hian “Ka Pa” tiin a letling a. Amaherawhchu, he thumal hi mi \henkhatin ni emaw an tih ang, “A Pa” tihna chu a ni lo. Naupang chumchiapin a pa kohna atâna a hman Aramik thumal chu abi a ni a (Raymond E. Brown, The Death of the Messiah, Anchor Bible Reference Library [New York: Doubleday, 1994], vol. 1, pp. 172, 173 chhiar ang che). Nimahsela, Abba, Ka Pa tih \awngkam a hmang hian chhûngkhat hnâi nihna entîrin Isua leh a Pa inzawm nghehzia kan hriat theih phah bawk.
Isuan a dîl chu a hrehawm tawrh tûr lâk kian a ni a. Amaherawhchu, a Pa thu thua awm tûrin a inpe thlap thung. (Mat. 6:10-a kan hmuh Lal |awng\âina nên khâikhin ang che). A hrehawm tawrh chanchin ziahna hi ngun takin chhiar ila, a \awng\âina Pathianin a rawn chhânna chu “Ni lo e” tih a ni a tih a chiang hle. Pathian chuan a hrehawm tawrh tûrte hi a lâk kiansak dâwn lo va, a chhan pawh he a thil tawrh avâng chauh hian khawvêl hnênah chhandamna a lo thleng tlat atin ni.
Harhsatna leh mangannate kan tawh lâia min \anpui theitu \hian \ha kan han nei \hîn hi a thlamuanthlâk hle. Philipi 4:13-ah chuan Paulan amah tichaktu azârah eng pawh a tih theih vek thu a sawi a. Mahse, mi tam tak chuan “nimahsela” tih \awngkama in\an Philipi 4:14 thu hi an theihnghilh \hîn a. Heti hian a sawi: “Nimahsela, ka mangannaah te hian mi lo manganpui hi in ti \ha e” tiin. Hemi ang hi Gethsemani huana Isuan a thlâkhlelh kha a ni. A zirtîrte hnênah hemi beisei hian a va kal a. Mahse, anni lah chu a va kal apiangin a lo muthlu zêl bawk si. A tâwp a tâwpah chuan, ama ruala kala, rorêltute hmachhawn ve tûrin a ti ta ngawt a. Ani chu inpeih mah se, an inpeih ve tlat si lo a ni.
Nilaini September 11
An zavâiin Isua an tlânchhiatsan
Marka 14:43–52 chhiar la. Heta hian chhandamna ruahmana pawimawh êm êm eng thil nge thleng?
Isua hi a \hian hnâi ber \hînte zînga mi ngei maiin a hmêlmate hnênah a hralh a ni a, a mak ngawt mai. Chanchin |ha bute hian hetiang thil Judan a tih duh chhan hi chipchiarin an sawi lêm lo hlawm a. Amaherawhchu, hetiang hian Ellen G. White-in a lo ziak hlauh mai: “Juda hi a nih phung rêngah tangka ngaina mi a ni a; chutih rual chuan, tûn \uma a pawi khawih ang êm êma lian tham thil hi chu a la ti ngâi bîk lo thung. Duhâmna rilru tenawm zet mai chu a nun khalhtu ber a nih thlengin a châwm lian zêl a. Chu a sum ngainatna chuan Krista a hmangaihna pawh a luahlân ta hial mai. Sual pakhat bâwiha a lo nih tâk hnu chuan, sual dangte pawh la ti leh zêl tûrin Setana hnênah a inpe ta a ni.”—Ellen G. White, Chatuan Nghahfâk, p. 805.
Inphatsanna hi thil pawi tak, mi zawng zawngin kan duh loh \heuh a ni a, tu emaw lo phatsan tawhtute ngei pawhin a haw hle (Mat. 27:3–7). Juda thiltih phei hi chu a huatthlala zual khawp mai a, a chhan pawh Isua a phatsanna chu in\hian \hatna kâwr hmanga thup a tum kher vâng a ni. Mipuiho hnênah hian a fawh taka chu a mi man tûr a nih thu a lo hrilh lâwk a. A thil tih tum tenawm tak chu Isua leh zirtîr dangte lak a\ang hian thup a tum a ni tih a lang chiang hle.
Isua an han man chiah chu an buai ta nuai nuai mai a. Tu emaw chuan a khandaih phâwiin puithiam lalber bâwihpa beng chu a sah thlâksak ta hlawk mai! (Johana 18:10, 11 chuan he thil titu hi Petera a nih thu a sawi). Isuan mipui pung khâwmte chu zilhin, Pathian biak inah ni tin Pathian Thu a zirtîr \hîn a, chutianga a tih lâia man ngam si lo, tûnah a rûk a râla man tum leh si hi dâwizep a ti hle a ni. Nimahsela, hemi zâna an thiltih hi Pathian Lehkha Thu-in a lo sawi thlen dikna a nih thu a hrilh ta hlauh a. Hemi \uma thil thleng hi Isua Krista tawrhna chanchina thil pahnih inkâwlkalh tlat thlen \hinzia tilangtu dang pakhat ni lehin, Messia kha mihringten tihboral tum eng ang mah se, Pathian thiltum chu a ding chang tho zêl dâwn a ni.
Zirtîrte chu an zavâiin an tlânchhe ta vek a. Petera erawh a bîrûkna a\anga rawn chhuakin Isua a rawn zui leh hnuhnawh a, a tâlbuai ta zêk nghe nghe. Marka 14:51, 52 kan chhiar chuan Isua kha tlângvâl pakhatin a zui tih kan hmu a; mahse, chumi chungchâng chu he lâiah chauh hian hmuh niin, Chanchin |ha bu dangte hian eng mah an sawi ve lo. Mi \henkhat chuan he tlangvâl hi Marka a nih an ring a; mahse, a ni ngei em tih hriat theih a ni lo. Thil ngaihnawm tak mai chu, saruaka a tlânchhia hi a ni a. Eng kim hnutchhiaha Isua “zui” ni lovin, eng kim hnutchhiahin Isua a “tlânchhiatsan” zâwk a ni.
Juda kha a bâwiha a tânna sual pakhat lekin khatiang thil tenawm leh huatthlala tak mai kha a tihtîr a ni tih hre reng la. Kha khân sual kan huat a \ûlzia leh Pathian khawngaihna azârah sual kan hneh thei a ni tih min hrilh em?
Ningani September 12
Tu nge i nih?
Marka 14:60–72 chhiar la. Isuan thil thlengte a lo dawnsawn dân leh Peteran a dawnsawn dân hi khâikhin la. An lo dawnsawn dân inang lo tak a\ang hian eng nge zir chhuah theih kan neih?
Marka 14:53–59-ah hian Sanhedrin hmaa Isua a din thu kan hmu a, chu chu a chungthu ngaihtuah a nihnaa an thil tih hmasak ber a ni bawk. A chungthu ngaihtuahtute chuan amah hlin tumin \an han la viau mah se, thiam loh chantîr a nihna tûr khawp thu pawi a sawi emaw, thil sual a tih emaw an hmu thei si lo va, an beidâwng tlâng hle mai. Amah hêk tûra an mi rawihte lah an thu a inhmu thei bawk si lo va, an sawi tam poh leh an daw tam a ni ber mai.
A tâwp a tâwpah puithiam lalber chu rawn ding chhuakin Isua chu a chhâl ta ngawt mai a. Mahse, Isuan a lo chhâng si lo. Pathian nung chhâl meuha a nawra, Messia a nih leh nih loh sawi tûra thu a han pêk tâkah chuan Isua pawh a ngâwi reng thei ta bîk lo a ni ang, tu mah vêngthâwng hauh lovin Messia a nih ngei thu a hrilh ta a. Daniela 7:13, 14-a kan hmuh Pathian ding lama \hu, vân chhûmte nêna lo kal tûr Mihring Fapa chu amah ngei a nih thu a sawi ta vek mai a ni. He thu kher hi chu puithiam lalber tân pawm chi ziazâng a ni lo. A kawrfual hâk lâi chu a pawtthlêr a, Isua chu ânchhia a lawh bawrh bawrh a; chutichuan, ama duh dân ang ngeiin thiam loh an chantîr ta nge nge a. Juda sakhaw hruaitute chuan Isua hmâiah chil chhâkin ânchhia an lawh bawrh bawrh mai a, an bêng bawk a. A hmâi an tuam tlat avângin amah bêngtute chu tute nge an nih a hre thei lo. Anni lah chuan, “Tuin nge bêng che? Min han hrilh teh” an ti el vêl a.
Hetia Isua chungthu ngaihtuah a nih lâi, Isuan thu dik leh rintlâk ngei chauh a sawi lâi hian Petera erawh pâwn lamah awmin thu dik lo tak tak a lo sawi ve thung a. Hei hi Marka lehkhabua thawnthu inluh thelh parukna leh a hnuhnûng ber ni bawk niin, Isua thil sawi leh Petera thil sawi hi a inkalh chiang ngei mai. Isuan thu dik tak chauh a sawi lâiin, Petera erawh hi chuan thu dik lo hlîr a sawi ve thung a. A bula hnâia rawn kalten Isua chu a hmêlhriat a nih leh nih loh a zawh apiangin a hmêlhriat a nih loh thu a lo hrilh zêl a, a vawi thumnaah phei hi chuan ânchhia inlawha chhia chham meuhin a hrilh nghe nghe a ni.
Hetah chiah hian ârpate chu a vawi hnihna atân an lo khuang leh ta a, Petera pawhin Isuan a lo sawi, man a nih zânah vawi thum ngawt a Lalpa a phat dâwn tih kha a hre chhuak a. A inthiam lutuk a, a \ap ta zawih zawih mai a ni. Hetah hian thil inkâwlkalh tak mai kan hmu a—Isua hi a chungthu ngaihtuah zawh a nih dâwn hnaihah khân a hmâi an tuamsak a, an bêng lawlh lawlh a, amah bêngtu chu tu nge ni tih “sawi” tûrin an ti-el vêl a nih kha. Hetia nuihzabûra Isua an siam mêk lâi hian rorêlna in hnuai lama in hual chhûng kawtlâia awm Petea erawh chuan Isuan a lo sawi lâwk ang ngei khân Isua a hriat loh thu a lo sawi ve thung a. Mahse, hetia Isua a phatsanna hmang ngei hian Isua chu Messia a lo nih ngeizia a tilang zâwk tho a ni.
Isua zui duh, mahse, zui hlawhchham leh si fo tu emaw hnênah beiseina thu hrilh dâwn ta la, eng ber nge i hrilh ang? Kan zîngah ngei pawh hian Isuan ti tûra min duh tih loh châng nei fo lo tu nge awm le?
Zirtawpni September 13
Zir Zâuna: Ellen G. White-i lehkhabu, Chatuan Nghahfâk phêk 784–813-a, “Ana Hmaah leh Kaiapha Hmaah” tih leh “Juda Iskariota” tihte chhiar ni se.
“Peteran Isua a hriat ngâi loh thu a sawi zawh hlim, a benga ân khuang ri pawh a la châm reng lâi hian Chhandamtu chuan, an hmêl lan dân a\ang pawhin an thin a rim \ûn a ni tih hriat ngawih ngawih rorêltute chu hnuchhawnin, a zirtîr khawngaihthlâk tak hi a rawn thlîr a. Chutih lâi tak chuan, Petera pawh hian a Zirtîrtu chu a lo en ve chiah bawk a. Chhandamtu hmêl lan dân ngainatawm takah chuan amah a khawngaihna leh lungngaihna a hmu thei a; thinrimna erawh a lang miah lo thung.
“Isua hmêl dâng lêp mai, na a tuar a ni tih lang reng, a heh pawh khûr dat dat mai, mahse lainatna leh ngaihdamnaa khat a nihzia hmuh theih si chuan Petera thinlung chu thal fang chhun angin a rawn chhun tlang zawk mai a. A chhia leh \ha hriatna chu a lo tho leh ta a, a hriat rengna pawh a lo nung leh ta. Dârkâr tam vak lo liam ta maia thu a lo tiam, a Lalpa chu tân inah leh thlânah thleng pawha a zui zêl tûr thu a lo sawi kha a hre chhuak leh a. Pindan chungnunga an awm ho \ûma Chhandamtu’n chumi zânah chuan vawi thum ngawt a Lalpa a phatsan dâwn tih a hrilh lâia a rilru natzia pawh kha a hre chhuak uarh uarh bawk. Petera hian Isua a hriat loh thu a sawi a zo deuh chiah a ni a; tûnah chuan a Lalpan amah a lo hriat chianzia, a thinlunga a ngaihtuahte lam a rawn hmuhsakzia, amah pawhin a lo hriat miah loh a chak lohna chu Isuan a rawn hmuhsakzia te a han hre ta a, a zah bâkah a inthiam lo ta êm êm mai a ni.”—Ellen G. White, Chatuan Nghahfâk, pp. 800, 801.
Sawi ho tûrte:
1. Marka 14:9-a kan hmuh Isua thil lo sawi lâwk hi ngaihtuah ila, engtin nge Isua thil lo sawi lâwk dangte pawh—a sawi lâia thil awm dân en chuan a thlen tak tak âwihawm miah lohte—a lo thlen dik ngei si a ni tih kan hriat theih?
2. Juda leh Petera te hi khâikhin la. Isua Krista khenbeh a nih hma chawlhkâra thil an tihte hi eng nge a inanna awma, eng nge a danglamna awm bawk?
3. Lalpa Zanriah kan tih mai \hin hi eng nge ni a awmzia? Engtin nge he zanriah kîl hohna hi kan kohhranah awmze nei zâwkin kan siam ang a, engtin nge kohhran member tam zâwkte kan teltîr theih ang?
4. Pathianin Gethsemani huana Isua \awng\âina a rawn chhâng miah lo mai hi eng nge a chhan ni ang? Han sawi ho teh u. Keini pawh Pathianin kan \awn\âina a rawn chhâng lo nia a lan \um a awm \hîn a. Chutiang hunah chuan engtin nge kan tih ang?5. Petera khân vawi thum ngawt Isua phatsan mah se, Isua erawh chuan a hnâwl chuang rêng rêng lo. He thu hian eng ang beiseina nge a pêk che.