2024 3rd Quarter Zirlai 12-na
Zirlâi 12 *September 14–20
A Chungthu Ngaihtuah A Ni A, Khenbeh A Ni Ta
Sabbath Chawhnu
Chhiar tûr: Marka 15, Luka 13:1, Sam 22:18, Johana 20:24–29, Johana 1:1–3, Daniela 9:24–27.
Chângvawn: “Tin, behliang mun hun lâi chuan Isua chu aw ring takin, ‘Eloi, Eloi, lama sabakthani?’ tiin a au chhuak a, (chu chu ‘Ka Pathian, ka Pathian, engah nge mi kalsan?’ tihna a ni” (Marka 15:34).
Marka 15 hi Isua tawrhna chanchina a pawimawh leh langsâr lâi ber a ni a. Hemi bungah hian Isua chungthu ngaihtuah a nih thu te, thiam loh chantîr a nih thu te, sipaiten nuihzabûra an siam thu te, khenbeh a nih thu te, a thih thu leh phûma a awm thu te kan hmu a. A ziaktu hian hêng thil thleng hrang hrangte hi a nihna ang taka kan lo hriat thiam theih nân eng mah thup \hen awm lovin, a ruh lang râwt râwtin a sawi vek mai hlawm a ni.
Hemi bungah hian mei nei deuh hleka thil sawina ang chi \awngkam kan hmu nual a. Chuvângin, chutiang \awngkam chu eng nge a ni tih han sawi fiah hmasak phawt a \ha âwm e.
Chutiang \awngkamte chu bung thuma \hen theih a ni tlângpui hlawm a: (1) awmze pahnih a nei thei \hîn; (2) chûng awmze pahnih a neihte chu a inang lo mai ni lovin, a inkawlh tawn \hîn; (3) chûng \awngkamte chuan awmze pahnih a nei a ni tih a thawnthua mite chuan an hre lo va, a phênah eng thil nge thleng tih an hre lo va, tin, chumi nghawngte tuartu chu an ni tih lah an inhre hek lo \hîn bawk.
Tûn kârah hian Isua thil tawn hrehawm leh lungchhiatthlâk tak tak, inelhsênna leh mei nei deuh rân ni bawk si, hêng—Pilate Isua hnêna, “Juda-te lal chu i ni maw?” a tih te, Rom sipaiten nuihzabûra Isua an siam te, amah an khenbehna kraws chunga thuziak an târ te, sakhaw hruaituten, “Mi dang mah a tidam \hîn a, mahni a intidam thei si lo” tia an \awng el khum te, rin loh deuha Arimathai khuaa mi Josepha rawn lang ve nawlh te kan en ho ang a. Hêngte a\ang hian Isua thihna awmzia leh kan tâna a pawimawhna a puan chhuah dân hriat thiam kan lo tum dâwn a ni.
*Study this week’s lesson to prepare for Sabbath, September 21.
Sunday September 15
“Juda-te Lal chu i ni maw?”
Marka 15:1–15 chhiar la. Hetah hian eng ang inelhsênna, mei nei leh runthlâk deuh taka inchhawnchhaihna nge thleng?
Pontia Pilata hi a.d. 26 a\anga 36 thleng awptu Judai ram governor a ni a. Hotu ngilnei tak a ni lo va, a thiltih eng emaw zât pawhin Judai rama chêngte zîngah manganna a lo thlen tawh nghe nghe (Luka 13:1 chhiar ang che). Juda sakhaw hruaitute khân Isua hi Pathian sawichhia nia ngâiin tihhlum ngei an duh a. Nimahsela, Rom sawrkârh dânah chuan Juda-te hian mi tihhlum theihna an nei si bawk si lo; chuvâng chuan, thiam loh chantîra a awm theih nân Pilata hnênah hian an hruai ta a ni.
Pilata hmaa Isua an puhna hi eng chiah nge ni tih sawi lan a ni lo va; chutih rual chuan, Pilatan Isua hnêna a zawhna a zawh, “Juda-te Lal chu i ni maw?” tih thu a\ang hian an puhna chu eng lam nge ni tih a hriat theih ruak thung (Marka 15:2, ESV). Thuthlung Hlui hun lâi khân Israel-ten an lalte chu hriak an thih \hîn a; chuvângin, Messia (“Hriakthiha Chu”) tih \awngkam pawh hi lo lâk kawiha, lal sawina ni-ah ngaih theih a ni tlat. Isua pawh Messia a nih chuan Rom lalber chotu, a dinhmun chuhpuitu a ni dâwn tihna a ni a. Chutiang chuan, Sanhedrin hmaa puh a nihna kha chu Pathian sawichhia tih a nih lâiin, Pilata hmaa an puhna erawh hi chu Rom sawrkâr lakna helna, tihhlum hial tlâk pawi khawihna a ni ve thung.
Hetah hian thil thuhmun ni maia lang, awmzia erawh hrang daih ni bawk si a awm a, chu Messia tih leh Juda-te Lal tih hi a ni. Pathian sawichhia leh Rom sawrkâr laka hel nia an puh hi thil an hriat sual vâng a ni a; a nihna takah chuan an zahin chibai an bûk zâwk tûr a ni asin le. Hetih lâi hian Isua erawh lal a nihna ang takin a khawsa zêl tho thung a. Pilata a chhânna, “Nangma’n i ti alâwm” (Marka 15:2, ESV) tih awmzia pawh hi lal a ni tih a pawm tihna emaw, a pawm lo tihna emaw a ni hran chuang lo. A chhânna hian lal a ni tih a tilang a ni maithei a; mahse, lal a nih dân erawh Pilata lo ngaih ang a ni lo thung (Johana 18:33–38 pawh chhiar ang che).
Marka 15:6-ah hian Kalhlên Kût lawm hun lâia mi tâng pakhat chhuah a nih \hin thu kan hmu a. Chumi ang chuan Pilata pawhin “Juda-te Lal” hi chhuahsak an duh leh duh lo a zâwt a. Chhuahsak an duh tak tak dâwn lo tih hre sa chunga zâwt chu ni maithei tho mah se, hetia a han zâwt kher hi amah a buai phah ta zâwk hlauh a ni.
Pilata hian thil hriat leh thil hriat loh a nei a (Marka 15:9, 10). Sakhaw hruaituten a hnêna Isua an rawn hruai chhan hi îtsîkna vâng a ni a hriat lâiin, mipui hnêna “Juda-te Lal” chhuahsak an duh leh duh loh a zâwt kher erawh sakhaw hruaitute duh dân ang taka thil a tih a ngaih phah ta thung si. Sakhaw hruaitute chuan mipuiho chu krawsa Isua khenbeh dîl tûrin an fuih pawrh a. Mahse, Pilata hian chutiang chu a ti mai ngam lo thung. Krawsa inkhenbeh te chu intihhlumnaah pawh a râpthlâk ber a ni si a, amah ngei pawhin thiam lohna nei lo nia a hriat ngei han khehbeh phei chu a ngamawm loh tawp ang. Hetah hian thil runthlâk tak mai a lo lang leh a, milem be mi governor-in Messia chhuah a duh lâiin, sakhaw hruaitute zâwk erawh chuan krawsa khenbeh ngei an duh tlat thung nia maw le!
Mipuiin i tih duh loh leh châk loh zâwng tak ti tûrin an nawr che a, chutiang hunah chuan engin nge an duh dân ang chu ti lo thei tûrin vêng ang che?
Thawh|anni September 16
Chibai, Juda-te Lal!
Marka 15:15–20 chhiar la. Rom sipaiten Isua chunga thil an tih chu eng nge ni a, chu an thiltih chu eng nge ni a awmzia?
Rom-ho hian tihhlum tûra an chungthu an rêl tawhte chu tihhlum an nih hmain an vaw hrep phawt zêl a. An thawmhnawte hlihsakin bânah an \âwn bet a; tichuan, saruh te, dârthlalang keh them te, lungte hriam tak tak te leh perek te an \âwn beh \ukna savun hruihrualin an hlap ta ngheng ngheng mai \hîn a ni.
Chutiang chuan Isua pawh hi vua a. An vuak zawh chuan puan sen duk an sintîr a, hlîng lukhum an phiar chu an khumtîr a, “Juda-te Lal” tiin chibai an bûk elhsên vêl bawk a. Hetianga titute hi sipai pâwl khat, “battalion” kan tih ang hi niin, hemi \uma awm hi chu 200 a\anga 600 vêl an ni ang.
Hemi \uma thil runthlâk deuh mai lo lang hi a chhiartute tân hai rual a ni lo. A chhan pawh Isua hi Lal a nih ngei vâng a ni a; tin, amah nuihza siam nâna sipaite \awngkam hman pawh hian Lal a nih ngeizia a puang bawk. Rom lalber châwimâwina atâna an sawi \hin, “Chibai, Kaisar, Lalber” tih chu uangthuang takin Isua hnênah an sawi vêl a. Mahse, he an thiltih hian Isua chu Lal a nihzia a puang zâwk reng si a ni.
Sipaiten Isua tihel nâna thil an tih dangte chu luanga siam tianga a lu-a “vuak” te, “chil chhâk khum” te, \hing\hia chibai bûk der vêl te a ni a. Hêng an thiltih pathumte hi Grik \awnga a inziah dânah chuan vawi khat mai ni lovin, vawi eng emaw zât an ti niin a lang bawk. Chutiang chuan, an vua an vua mai a, chil an chhâk khum deuh chhên bawk a; tin, a hmaah chuan \hing\hiin, chibai an han bûk der vêl thûl. Mahse, hêng zawng zawng hi Isua chuan ngâwi rengin a dawh mai a, engtin mah a ti lêt lo hrim hrim a ni.
Rom-hovin krawsa mi an khenbeh hian, thiam loh chang an khenbeh tûra chu saruak vekin an awmtîr a, khenbeh a nihna tûr hmun lamah chuan kraws pu chungin kaltîr \hîn a. Hetianga an tih chhan chu vântlâng hmaa a zahthlâk thei ang ber leh a thangtlâwm thei ang bera siam an duh vâng a ni.
Juda-te erawh chuan vântlâng mipui hmuh tûra saruak ngalngata mi âwmtîr an duh ve lo. Isua pawh hi sipaiten puan sen duk an lo sintîr kha hlîpin ama thawnhmaw zâwk an hâktîr leh ta a. Chutiang chuan, hemi \um hian Rom sipaiten Juda-te rilru damna tûr zâwngin thil an ti a ni.
He lâi thua runthlâk lo lang zawng zawng hi ngaihtuah mah teh: Isua hi Lal, chu pawh Juda-te Lal chauh ni bîk lovin, anmahni Rom-hote lal pawh a nih tho lâia lal lem lem anga an han cheibâwl a, tihel nâna a hmaa an han \hing\hi vêlte hi a va han runthlâk êm!
Hêng mite hian an thiltih dik lohzia hi an hre lo rêng rêng a. Chuti chungin, enga ti nge an hriat lohna chu Rorêlna Ni-ah chhuanlam tling a nih theih dâwn chuan loh?
Thawhlehni September 17
Khehbeh a ni
Marka 15:21–38 chhiar la. He lâi thu-ah hian eng ang thil râpthlâk leh na êm êm nge lo lang le?
Isua Tuarna Chanchina-a he lâi bîkah hi chuan Isua hi ngâwi rênga tuartu, a thihna tûr duhtute thununa awm a ni a. Man a nih thleng kha chuan amah hi thil titu ber, phusa ber ni \hînin, tûnah erawh a chungah miin an duh angin thil an ti ve ta thung. Hmun hrang hranga thu hrila kal kual \hîn tlangvâl chak \ha ve thel thawl tak ni mah se, vuak a tawrh nasat êm avâng te, rîl\âma a awm rei tawh êm avâng te leh mutmu pawh tuah thei lova a awm avâng tein a lo chau tawngkhawng ta a, a kraws pawh mikhual pakhatin a putsak ta ringawt mai a ni.
Krawsah chuan saruakin an khêngbet a, a silhfênte chu sipaihoten insemin an chan \heuh tûr an hriat theih nân \hum te an vâwr a (Sâm 22:18 chhiar ang che). Krawsa khenbeh hi mi tihhlumnaah rau rau chuan thisen chhuak a tam lohna pâwl tak a ni âwm e. Krawsa khâi kângtu atâna an hman thîrkhente (Johana 20:24–29 chhiar la) chu thisen zâm kal tlang lohna lâi, kutphah hnuai chiaha bânrêkah an kilh lût a. (Hebrai \awngah leh Grik \awngah chuan “kut” tih hian kutphah leh bân a huam thei vek a ni).) Kutphah ngawt hi chuan krawsa khenbeh taksa rit tak khâi zo tûrin ruhrêl rinawm tâwk a nei lo. Hriatna thazâm pakhat, median nerve chuan bân lâi tak a pal tlang avângin an khenbehna thîrkhen hian a zuk tichhe vek dâwn tihna a ni a, a nat tûrzia chu sawiin a siak lo. Na an tih êm avângin thâwk pawh an thaw \ha hlei thei lo \hîn a. An thâwk \hat theih nân thîrkhena an kilh beh tawh an ke leh bân te chu an tawm châwih châwih \hîn a ni âwm e. Mahse, chu chuan tawrh zawh rual loh khawpa na a siam leh bawk si a. An thil tawrh hi a hrehawm êm avâng leh, an taksa a lo chauh tawngkhawng tawh bawk si avângin an thaw a chham a, krawsa an awm lâi hian an chat thla ta nge nge mai \hîn a ni.
Isua hian krawsa khenbeh a nih chhûng khân nuihsawhna leh diriamna nasa tak a tâwk a. Chanchin |ha Marka ziak hian inpuanna/inthupna kalphung zuiin, Isua chu a nihna sawi darh lo tûra mite hrilh \hîn angin a chhuah a. Chutiang chu a nih avângin Isua nihna hrang hrang, entîr nân, “Lalpa” tih te, “Pathian Fapa” tih te leh “Krista” tih te hi a chanchin sawinaah hman a ni zen zen lo rêng a ni.
Mahse, he thil hi krawsah khân a lo danglam ta a. A nihna dik tak chu a thup thei ta bîk lo. Mak angreng deuh chu, hêng a nihnate hmangtu chu amah nuihsawhtu sakhaw hruaitute kha an ni teh tlat a. Hêng mite hian anmahni thiam loh an inchantîr a lo ni reng mai!
Chutianga an nuihsawhna, an diriamna \awngkam hrang hrang zînga pakhat phei hi chu a nihna dik tak puang chhuaktu a ni zâwk reng si a. An thil sawi chu, “Mi dangte a tidam tho si a; mahni erawh a intidam thei si lo” (Marka 15:31, ESV) tih hi a ni. Krawsa khenbeh a nih hnua eng mah ti thei lo a nihzia sawina atân mi dangte a tihdam thu an sawi a (heti lâia a \awngkam hman, “tidam” tih hi “chhamdam,” “damlo tidam,” “chhanchhuak” tihna pawh a ni thei vek). Chuvângin, hetia an han ti-el vêl hian Chhandamtu a ni tih an pawmzia a tilang hlauh zâwk tihna a ni a. Chu mai a la ni lo, amah a intihdam theih loh emaw, tihdam duh loh emaw chhan chu krawsah hian mi dangte a chhandam, tihdam dâwn vâng a ni.
Johana 1:1–3 hian Marka ziaka kan hmuh krawsa an khenbeh Isua chanchin tho a sawi a ni tih lo hria la. Isua chanchin a sawi dân hi ngun takin lo ngaihtuah teh. Kan tâna Isua thihna pawimawhzia hi engtin nge i sawi fiah ang?
Nilaini September 18
Pathian kalsan
Marka 15:33–41 chhiar la. Marka ziaka kan hmuh dânin krawsa khâi kân a nih lâia Isua thil sawi awm chhunte chu eng nge ni? Krista thihna hi kan zavâi atân eng nge a pawimawhna awm?
Chanchin |ha Marka ziak hian kraws chu hmuh theih leh hmuh theih loh thlarau lamah pawh hmun thim tak angin a sawi a. Thim chhah tak, a lo awm chhan sawi fiah theih ni bawk si lo chuan chhûn chawfâk hun a\anga chawhnu lam dâr thum vêl thlengin Kalvari tlâng vêl zawng zawng zawng a rawn tuam ta mup mai a ni âwm e. “Tin, chawfâk hun a lo nih chuan, behliang mun hun thlengin khawvêl a lo thim ta vek a” (Marka 15:33).
Krawsa a awm lâia Isuan thu sawite hi “Hnuchhawnsan Nih Avânga |ah Hla” tiin an sawi \hîn a, Pathian hnênah mangang taka \awng\âiin, kalsan a nih chhan a zâwt a ni. He a \ah hla hi Sam 22:1 thu a lâk chhuah a ni a. He sâm a\ang thova lâk chhuah thu dang pawh Marka 15:24-ah leh 29-ahte hian kan hmu bawk. Hêngte hian Pathian Lehkha Thu-ten (Thuthlung Hlui lehkhabuten) an lo sawi chu Isua thihnaah hian a lo thleng famkim ta tih min hrilh a. Mi sualte duh dân anga tihhlum chu ni tho mah se, Pathian ruahmanna erawh a famkim ta a ni.
Krawsa a awm lâia a thil sawi hi Aramik \awnga dah a ni a. “Ka Pathian, pa Pathian” tih hi Marka ziakah chuan Eloi, Eloi tih a ni a (chu chu Aramik \awng chuan ’elahi a ni). Chuvângin, a âw lo hre pha \henkhat pawh khân Elija a ko emaw an lo tih rêng a (Elija tih chu Aramik \awng chuan, ’eliyyah tih niin, a awmzia chu “Ka Pathian chu YHWH [Jehova] a ni” tihna a ni).
He lâi thu hi a ngaihnawm tâk êm êmna chhan chu, Isuan baptisma a chan thu Marka 1:9–11-a kan hmuh nên a lo inzûl viau vâng a ni a. Hetiangin:
| Baptisma: Marka 1:9–11 | Kraws: Marka 15:34–39 |
| Johanan Isua a baptis | Isua baptisma channa (Marka 10:38 nên khâikhin rawh) |
| Johana (Elija entîrtu; Marka 9:11–13 en la) | Elijah a ko |
| Vânte a lo inhawng | Pathian biak in puanzâr a thlêr |
| Thlarau (Grik \awngin, pneuma) | Jesus a thi (Grik \awngin, expneo) |
| Pathian aw-in, “Ka Fapa duh tak” tiin a sawi | Sipai za hotuin “Pathian Fapa” tiin a sawi |
Hetianga a lo inzûl êm êm mai hian Marka 1-a kan hmuh Isua baptisma channa hi Daniela 9:24–27-in a lo hrilhlâwk anga Isua rawngbâwlna in\anna a ni a. Marka 15-a kan hmuh krawsa a thihna hi a rawngbâwlnain a vâwrtâwp a thlenna, a tum ram a thlenna niin, mi tam tak tlan nân a thi ta a ni (Marka 10:45). Krawsa Isua thihna hian Daniela 9:24–27-a kan hmuh hrilhlâwkna pawh pawh a \hen a zâra chu a rawn hlen chhuak bawk a. Pathian biak in puanzâr lo thlêr ta (Marka 15:38) hian hâl ral thilhlan inthâwinaten a entîr chu a tak a lo thleng ta a, chhandamna chanchina bung thar chu keu \an a ni ta tih a entîr a ni.
Mihringten ruahmanna tenawm leh \ha lo tak tak siam mah se, Pathian thiltumte erawh a dingchang ta tho a. Eng vângin nge hei hian kan chungah eng thil pawh lo thleng mah se, Pathianah rinna kan la nghat reng thei tho a, a \hatna chuan hnehna a chang nge nge dâwn tho a ni tih hre thiam tûrin min \anpui ang?
Ningani September 19
Thlânah zalh a ni
Marka 15:42–47 chhiar la. Isua zirtîrte tua mah hmuh tûr an awm loh lâia Arimathai khuaa mi Josepha rawn lang teh nawlh si hi eng nge ni a pawimawhna awm?
Khâng thil zawng zawng a thlen hnu-ah khân “khawvêl dân” zawh ngei ngâi a lo thleng ve ta a. A awmzia chu, Isua hi mitthi a nih ve tâk miau avângin phûm a ngâi tihna a ni. Hetih lâi hian a ruang an sâwngbâwl zui dânah erawh rilru khawih tak tak a awm nual a, \henkhat phei hi chu chhandamna chanchina pawimawhna nei thûk tak a ni hlawm nghe nghe.
He lâi thu-ah hian a \um khatna atân leh Chanchin |ha Marka ziakah phei chuan a tâwpna atân ni bawk tûrin Arimathai khuaa mi Josepha a rawn lang ve nawlh mai a. Ani hi Sanhedrin member niin, “khawpui mi liante” an tih zîngah pawh tel phâk ngat a ni. Pa hausa tak leh mite zah kâi a nih avângin Judai ram awptu (governor) Pilata nên pawh an inhmêlhriat \ha hle a, an inhmêlhriat \hat avâng hian Isua ruang phûm tûra lâk pawh a dîl ngam rêng a ni. Rorêltute zînga mi pakhatin Isua phûm dân tûr a rawn ngaihtuah teh tlat hi a mak khawp mai a, hnuk pawh a ti-ulh thei lek lek hial. Hetih lâi hian Isua \hian hnâi, a zirtîrte kha khawihah nge an awm tâk diak thung le?
He lâia thil pawimawh êm êm pakhat thleng awm chu, Isua thih leh thih loh fiah a ni hi a ni. Marka 15:43 kan chhiar chuan, Josephan Pilata hnêna phûm tûra Isua ruang lâk a dîl thu kan hmu a. Mahse, Pilata hian Isua thi hma lutuk chu mak a lo ti hle a ni âwm e (Marka 15:44). Chuvâng chuan, Isua khenbehtu sipaite hotu ber chu kovin Isua thihna chu a rei tawh em tih a zâwt a. Sipai za hotu’n a thi tawh ngei a nih tih a hrilh hnu chuan a âwih ve ta chuah a ni.
Hei hi a pawimawh êm êm chhan chu mi \henkhatin Isua kha krawsah khân a thi lo va, a thidang mai mai chauh alâwm tia an la sawi dâwn vâng a ni. Sipai za hotuin Rom governor hnêna a thil hmuh leh hriat ngei a hrilh hian chutianga sawitute thil sawi chu a dik lohzia a tilang a. A thu hrimin, Rom sipaite hian mi sual nia an ngaihte tihhlum dân an hriat chian êm avângin thidang ringawt ni anga sawi chu a âwihawm loh hrim hrim bawk.
Josepha hian Isua tuamna tûr puan zai sîn a lei a; tichuan, Isua ruang chu lunga ker kuak thlânah a zalh ta a. He thlân hi a chhûnga patling luh theihna khawpa lian a ni a (Marka 16:5). Marka hian Isua phûm a nihna hmun hi Josepha bâkah hmeichhe pahnih—Mari Magdalini leh Jakoba nu Mari te pawhin an hria niin a sawi. Hêng hmeichhe pahnih leh Salomi te hian Isua khebeh a nih lâi kha râlkhat a\angin an lo thlîr a; tichuan, hêng hmeichhe pathumte bawk hi Isua ruanga hriak rimtui chulh tûrin Sunday zîngkârah khân an va kal leh a ni (Marka 16:1).
Hêng hmeichhe pathumte sawi lan a nih chhan hi eng nge ni ang? Anni hi thlânah Isua ruang zalh a ni tih hmutu leh chu thlân chu a lo ruak ta a ni tih pawh va hmuh lehtute an ni a; chuvâng chuan, Isua a tho leh ngei a ni tih hre chiangtute an ni.
Hetah hian thil mak angreng tak mai awm chu, Isua zuitute zâwkin eng thil mah an tih loh lâia Isua thiam loh chantîrtu Sanhedrin member-te zînga mi ngei a “changtupa ber” a rawn ni teh tlat mai hi a ni. Engtin hun pawimawh lâi berah eng mah ti lova awm mai mai lo tûrin kan rilru kan siam ang?
Zirtawpni September 20
Zir Zâuna: Ellen G. White-i lehkhabu ziah Chatuan Nghahfâk phêk 814–867-a “Pilata Rorêlna Pindanah” tih te, “Kalvari” tih leh “A Kin Ta!” tih te chhiar ni se.
“Pilata hi chuan Isua chhuah a duh hle a. Nimahsela, a dinhmun chelh lâi leh a zahawmna chan te chu la neih reng a duh a nih chuan a thei dâwn lo tih a hria. Khawvêl thila a thiltihtheihna chân âi chuan pawisawi lo nunna hlan mai chu a thlang ta a. Hetianga dinhmun \ha chân hlauhna emaw, hrehawm tawrh pumpelh duhna emaw vânga mahni duh ang pawh ti ngam ta lo hi mi eng zât tak awm ang maw? Chhia leh \ha hriatna leh mawhphurhna chuan kawng pakhat min kawhhmuh lâiin, mahni ham\hatna tûr âwmna pawhin kawng dang min lo kawhhmuh ve tho bawk a. Tûnlâi thil awmzia hi chuan kawng dik lo lam a nger rân mai a; chuvângin, thil \ha lo nêna inrem siam duhtute chu thiam lohna thim chhah takah len bovin an awm \hîn rêng a ni.”—Ellen G. White, Chatuan Nghahfâk, p. 738.
“Kan âiawh leh kan zakhamna ni bawk Krista chungah chuan kan zaa sualna nghah a ni a. Dânin thiam loh min chantîrna ata tlan chhuah kan lo nih theih nân ani chu dân bawhchhetua ngaih a lo ni tawh a ni. Adama thlah zawng zawngte sualna chuan a thinlung a delh a. Sual laka Pathian thinurna, bawhchhiatna avânga a lâwm lohna lo lan chhuahna râpthlâk tak mai chuan a Fapa ngaihtuahna a luah khat a, a mang pawh a ang tak zet a ni. Krista hian a nun zawng zawng khân suala tlu tawh khawvêl hnênah Pa khawngaihna leh hmangaihna, a ngaihdamna chanchin \ha chu a lo puang tawh a. Mi sual ber berte pawhin chhandamna an lo chan theih hi a thupui ber a ni. Nimahsela, tûnah hi chuan sual phurrit râpthlâk takin a delh tlat mai si a, inremna siam duhtu Pa hmêl pawh a hmu thei lo. He a lungngaih hun ber lâia Pathian hmêl thupsak a ni hian a thinlung chu mihringte hriat thiam phâk rual loh khawpa na-in a chhun a. A lungngaihna hi a nasat êm avângin a taksain na a lo tuar ve hi chu a hre chang lo hial a ni.”—Phêk 851.
Sawi ho tûrte:
1. Isua kha kan âiawhin a thi a ni tih thuin Ellen G. White-i thuziaka (leh Bible-ah pawh; entîr nân, Isaia 53 chhiar la) hmun pawimawh tak a luah dân hi ngun takin ngaihtuah la. Eng vângin nge Krista kha kan âiawh, kan thih âia thi, kan sualte avânga hremna tuartu a ni tih pawm lo zirtîrna rêng rêng chu Pathian thu kalpui dân dik lo a nih?
2. Tûnlâi khawvêla miten Isua âia chhuah an duh zâwk chu tu nge leh eng thil nge ni?
3. Arimathai khuaa mi Josepha chanchin hian an pâwn lam lan dâna mite hmuh dik loh sa ngawtna rilru put a \hat lohzia engtin nge min hrilh?4. Daniela 9:24–27 chhiar la. Eng vângin nge he lâi thu hi a awmzia hre chiang duh apiangte hnêna i hrilh fiah zêl theih a pawimawh? I hrilh fiah thei rêng ang em?