2024 3rd Quarter Zirlai 4-na
Zirlâi 4
July 20–26
Tihkhin thute
Chhiar tûr: Marka 4:1–34, Jakoba 1:21, Isaia 6:1–13, Sam 104:12, Daniela 4:10–12.
Chângvawn: “Tin, amah vêkin an hnênah chuan, ‘In ngaihthlâk chu eng nge a nih fîmkhur rawh u; in tehna ngâi bawkin an tehsak ang chu u a, an pe tam zâwk mah ang che u. Tu pawh a nei chu an pêk belhchhah ang a; tu pawh a nei lo chu a neih chhun pawh an lâksak ang’ a ti a” (Marka 4:24, 25).
Tûn kâr zirlâi hi Marka 4-a kan hmuh tehkhin thute chungchâng a ni a. Chanchin |ha bu inzûl tlâng pathumte (Matthaia, Marka leh Luka) zîngah Marka ziak hian tehkhin thu a nei tlêm ber a ni.
Isua tehkhin thu sawite awmzia leh hrilh fiahna chungchângah hian Bible zir mi mi thiam \heuh \heuh pawh an lên tlâk a rual bîk lo ve khawp mai a: Engtia hrilhfiah tûr nge, eng nge ni a awmzia, eng vângin Isuan a sawi, eng zirlâite nge chhawp chhuahsak min tum, a ngialngana lâk chi an ni hlawm em, nge ni a, a taka thil thleng pawh ni lêm lo thawnthu phuahchawp liau liau an ni zâwk?
Hêng zawng zawng hi tûn kâr zirlâiah hi chuan kan ching fel vek hman dâwn lo tih chu a chiang a. Mahse, ngun takin kan thlîr ho ang a, Pathian khawngaihna azârah hêng tehkhin thute hmanga Isuan sawi a tum chu hriat thiam ngei kan tum dâwn a ni.
Marka 4-ah hian tehkhin thu panga kan hmu a, chûngte chu—buh chi thehtu tehkhin thu te, khova khuh khawvâr tehkhin thu te, tehna tehkhin thu te leh chi tuh lo \iak tehkhin thu te a ni. Mahse, hemi bunga a sawi tam ber hi chu buh chi thehtu chanchin a ni a. A sawi dân pawh he tehkhin thu hi a han sawi phawt a, chu chu tehkhin thu sawi a nih chhanin a zui a; tichuan, tehkhin thu awmzia a sawi fiah ta a. Hêng rahbi pathumte Sunday zirlâi, Thawh\anni zirlâi leh Thawhlehni zirlâiahte kan luh chilh ang a. Tichuan, tehkhin thu dangte hi Nilaini-ah leh Ningani-ahte kan zir ve leh thung dâwn a ni.
*Study this week’s lesson to prepare for Sabbath, July 27.
July 21
Sunday
Buh chi thehtu tehkhin thu
Marka 4:1–9 chhiar la. Buh chi tlâkna leilung chi hrang hrangte chu nge nge ni a, chûngahte buh chi a lo tlâk chuan engtin nge an awm zui hlawm?
Chanchin |ha bua kan hmuh Isua tehkhin thute hi miin an chhiarin Isuan a hrilh fiahna a sawi chu hriat thuai thuai an châk \hîn a. Hêng thawnthute hi Kristian nun atâna pawimawh thlarau lam thutak inzirtîrna atâna a sawi a ni rêng lo vem ni? Nimahsela, Isua hian “Pathian ram chu hetiang hi a ni” tiin emaw, “Hriatna tûra beng nei chuan hre rawh se” tiin emawa a sawi zui mai bâk chu thui tak taka a hrilh fiah lêm loh châng a awm tho bawk a.
Chuvângin, hêng thawnthute hi muangchânga chhiar a, a sawi tum hriat ngei tûm chunga zir pah zêl a \ha hle rêng a ni. Chutiang chuan buh chi thehtu tehkhin thu pawh hi chhiar ila, ngaih dân chi hrang hrang \ha tak tak a lo chhuak ngei ang. Buh chi thuhmun vek chu leilung chi hrang hrangah a tla a; mahse, a tlâkna leilung azirin a awm zui dân a inang lo ta nuk mai thung a ni. He thawnthu hi thawnthu sei tak pakhat ni lovin, thawnthu tâwi te te pali zawm khâwm a ni zâwk a. Hêng thawnthu pali-te hi sawi zawm vek a nih avângin a sawi chhûng pawhin hun a awh rei ta deuh hlek a ni.
Kalkawng dunga tla buh chi chu a tlâk rual rual deuh thawin savaten an rawn tlân zo nghâl mai a. “Tin, heti hi a lo ni a, a theh lâiin a \hen kalkawng dungah a tla a, savaten an rawn tlân zo ta a” (Marka 4:4).
Pialtlêp chung lei pan hmuna tla buh chi chu \o ve nghâl mai mah se, ni rei vak lo hnu-ah nî-in a em vuai a, zung a kaih mumal loh avângin a ro râwp thuai mai a.
Hnim hlîng nei awmna hmuna tla buh chi pawh chu rei vak lo hnu-ah a rawn \o a; mahse, hei pawh hi a bul vêla lo \o ve hnimte chuan dîp ralin rah eng mah a chhuah hman ta bîk chuang lo.
Lei \haa tla buh chi hi chu a rawn \o chhuak ve nghâl mai lo va, a rawn \o chhuah hnu-ah erawh a \hang lian ta uak uak a, \hâl, nipui leh favâng te pal tlang chho vekin a tâwpah rah tam tak a chhuah ta a ni.
Thawnthu pali zînga a hmasa pathumte hi hlawhchhamna chungchâng a ni a; a hnuhnung erawh hi chu hlawhtlinna, rah tam tak chhuah chungchâng a ni ve thung. Hêng thawnthu hrang hrangahte hian buh chi lo \o chhuahna atâna hun ngâi zât a inang lo \heuh a; tin, \o chhuak ta lova vuai emaw, \awih ral emaw mai thei a ni \heuh bawk. A rawn \o chhuak har ber hi a tâwpa hlawhtlinna chang ta, rah tam tak chhuah ta chu a ni a, a dangte kha chu rah chhuah lovin an ri ral ta vek a nih kha.
He tehkhin thu hian zirtîr nih man pêk tûr leh zirtîr nih avânga chânna leh tawrhna awm theite min hrilh niin a lang a; chutih rual chuan, Isua kan zui avânga lâwmman kan dawn tûr ropuizia pawh min hriattîr tho bawk a ni.
Leilung awm dân phung pângngâi a\anga thlarau lam zirlâi kan zir chhuah theih awmte chu eng nge ni?
July 22
Thawh|anni
Isua hrilh fiahna
Isuan he tehkhin thu hi a sawi zo a, a hrilh fiahna erawh a sawi nghâl mai lo thung. A inziah dân takah chuan (Marka 4:1) he tehkhin thu hi “mipui tam tak” hmaa a sawi a ni a. Chûng mipui pum khâwm zînga a tam zâwk chu a \în darh hnu, tlêm azâwng chauh an awm tawh tihah a tehkhin thu sawi hi a awmzia a hrilh ta a ni (Marka 4:10).
Marka 4:13–20 chhiar la. Isuan buh chi tehkhin thu awmzia a hrilh fiahna chu eng nge ni?
He tehkhin thu hi a tehkhin thu chhûnga tel ve lo, mahse, a tehkhin thua a sawi lan siten an entîr eng eng emaw sawi langin a hrilh fiah a. A hrilh fiahna hian chiang taka a lantîr chu: a thawnthu sawi hi tehkhin thu mai a nih avângin a ngialngana lo lâk vek tum chi a ni lo.
Buh chi tih hian “thu” a entîr tih a sawi a. Chu chuan Pathian Thu, a bîk takin amah Isuan a sawite hi a kâwk. Jakoba 1:21-ah pawh heti hian kan hmu a: “Chutichuan, bawlhhlawhna zawng zawng leh khuahkhirh loh sual chu dah bo ula, thinlunga tuh thu, in thlaraute chhandam thei chu thuhnuairawlh takin pawm rawh u” (ESV).
Hêng buh chi tlâkna leilung chi hrang hrangte hian Isua thu sawi lo ngâithlatu mi chi hrang hrangte a entîr a. Isua hrilhfiahnaah hian mi tinin Thu chu an lo hre vek a; a awmzia chu, leilung chi hrang hrangah hian buh chi chu a tla vek tihna a ni. Nimahsela, an lo dawnsawn dân erawh a inang lo ta nuk mai thung a. Kalkawng dung lei chu a tlângpuiin a ruh a, buh chi tla pawh lei chhûnga a luh theih loh avângin savaten an rawn chuk zo nghâl mai a. Chutiang chu Setanan mite hnên ata thutak a lâk bo dân pawh a ni. Pialtlêp chunga lei awm chu pa tê a ni a. He lei pan tak hi inpêkna pâwnlâng tak neite nên sawi zawmin, chutiang mite chuan zirtîr nih man hautak zet chu pêk an zuam \hîn lo. Hnim hlîng nei awmna leia tla buh chi chu lo \o mah se, hnimin a dîp ral thuai \hîn a. Hei hian mihring khawsak nawmna leh hausakna ngaihtuahnain Pathian Thu a dîp ral \hin dân a entîr. Lei \ha tih hian Pathian Thu hriaa lo pawmtute a entîr ve thung a, chu Thu chu thinlungah lo \hang zêlin rah tam tak a chhuah \hîn a ni.
Pialtlêp lei pan tih awmzia leh hnim hlîng nei awmna hmun tih awmzia te hi a hrilh fiahna a sei deuh hlek bîk a. Pialtlêp lei pante hian Thu chu lâwm taka lo dawngin zirtîr pawh rei vak lo chhûng chu an ni ve mai bawk a. Nimahsela, tihduhdahna leh harsatna a lo thleng a, an tlu bo leh mai \hîn a ni. Hnim hlîng nei \ona leite erawh hi chu harsatna an tawh avângin an tlu bo ve mai ngâi lo va—an rilrua lian ber chu Pathian ram ni lovin, khawvêl thilte zâwk a ni tlat mai. An ngaihtuah leh vei ber chu khawvêlin a pêk thei thilte a ni a, Pathian hmangaihna tak tak erawh an nei lo rêng rêng.
Nangma nun kha ngun takin han en teh. Kalkawng, pialtlêp lei pan leh hnim hlîng nei \ona hmun ziarâng eng emaw a lo awm ve em? Chutiang chu a rûk te-in, i hriat miah lovin a lo thleng reng thei a. Chuti a nih chuan, a thlâk danglam tûrin eng duhthlanna nge i siam ang?
July 23
Thawhlehni
Tehkhin thute a sawi chhan
Marka 4:10–12 chhiar la. Eng vângin nge Isua hian tehkhin thu hmangin mi a zirtîr \hin?
He lâi thu hi kan chhiar liam puat ringawt a nih chuan, Isuan tehkhin thu hmanga mite a zirtîr \hin chhan hi miten a thu sawi awmzia an hriat a hlauh vâng emaw kan lo ti maithei a. Nimahsela, chutiang chu Marka ziak tho hmun danga Isua thiltih dang kan hmuhte nên hian an inrem si lo. Marka 3:5, 6-ah chuan sakhaw hruaitute thinlung sak avânga a lungngaih viau thu kan hmu a. Marka 3:22–30-ah pawh lehkhaziaktuten amah an puhna chu a la thutak hle a, chipchiar tak leh fiah takin an ngaih dân dik lohzia a hrilh nghe nghe. Tin, Marka 12:1–12-ah pawh sakhaw hruaitute chuan Isuan grêp huan thawh hlawh tehkhin thu a sawi hi anmahni chungchâng a ni tih an hre thiam a. Dik tak phei chuan, a chunga tih an tum zawng zawng leh chumiin nghawng a neih tûrte a lo hriat lâwkna a ni nghâl nghe nghe bawk. Anmahni hi ngaihtuah lo ni se chuan, hetiang hian vaukhânna thu a pe hauh lo ang. Chutiang chuan, Marka 4-a Isua thu sawi kan hmuh pawh hi a sawi tum hriat tuma kan zir chian a ngâi a. Isua hian Isaia 6:9, 10 thu a sawi chhâwng a ni.
Isaia 6:1–13 chhiar la. Isaia chungah hian eng nge ni thleng? Israel mite hnêna hrilh chhâwn tûr thuchah a dawn chu eng nge ni?
Isaia hi Pathian biak inah kalin chuta a awm lâi chuan Pathianin inlârna a rawn hmuh tûr a. Pathian ropuina a han hmu mai chu, ama bawlhhlawhzia chiang takin a lo hre ta. Mahse, Pathianin a tithianghlim a, chu mai ni lovin, thuchah dêngkhâwng tak puang tûrin thu a pe zui ta nghâl bawk. Isaia lehkhabua a tam zâwk hi Pathian mite tâna thlamuanna thu a ni a; chutih lâiin, he lâi thu bîk erawh hi chu vaukhânna thurum tak a ni tlat mai thung.
Isaia 6-ah chuan he thuchah hi Israel mite tiharh dawt tûr thu thin\hâwng a ni tih kan hmu a, chu thu chu an sualte an hawisan phah theihna tûr atâna pêk a ni tih pawh kan hre bawk. Isua thu sawite hi a awmzia hre thiam tûr chuan Marka 3:35 kha kan chhiar leh a ngâi a. Miin Isua thu sawite leh a zirtîrna thute hi a awmzia a hre thiam duh a nih chuan, Pathian duh zâwng a tih ngei a \ûl ang (Marka 3:35). Pathian duh zâwng a ti a nih chuan Isua u leh naute zîngah a lo tel ve ta tihna a ni a. Mahse, Isua hi ramhuai zâwl a ni tih ring tlattu chuan a thu a ngâithla duh miah lo thung ang.
Isuan Isaia 6 thu a sawi chhâwn chhan hi Pathian rama ata Israel mite hnawh chhuah a tum vâng a ni lo tih hriat tûr a ni a. Nih ahnehin, anmahni ngaih dân neih sa an sahuai thing vawn tlutna leh thinlung sakna chuan anmahni chhandam thei thutak pawh pawm lo tûrin a dâl tlat mai a ni.
Hei hi buh chi tehkhin thu thlung khâwmtu, a khâi khâwmtu ber pawh a ni a. Mi tin hian eng leilung ber nge kan nih dâwn tih thu-ah duhthlanna kan siam \heuh a ngâi. Isua hnênah kan inpe dâwn nge pe dâwn lo tih thu-ah pawh thu kan tihtlûk \heuh a \ûl bawk a. A pawimawh ber chu keimahni \heuh hi a ni.
July 24
Nilani
Khawnvâr leh tehkhâwng
Marka 4:21–23 chhiar la. Khova khuh khâwnvâr tehkhin thua Isuan sawi uar a duh chu eng nge ni?
Isua hun lâia inte kha a len zâwng mai bâkah sak dân pawh a inang lo zung hlawm a, an sakna hmun rem leh rem lohah te, a sakna tûr sum an neih tam leh neih tam lohah te a innghat thui hle. Grik miten an sak dân chu zuiin, kawtzâwl nuam tak an nei deuh zêl a; tin, pal \ha taka hung thlap a ni tlângpui bawk. Isuan a sawi hi chu lo nei mite chênna in lian vak lo ang kha a ni maithei a. Eng pawh chu ni se—in lian tak a ni emaw, in te deuh a ni emaw—a sawi tum ber chu mi zawng zawngin ama nihna dik tak an la hriat vek tûr thu a ni.
Marka 4:21-ah hian Isuan zawhna pahnih a zawh thu kan hmu a. A hmasa zâwkah hian “ngâi lo” tia chhânna dawn beiseiin—“Khâwnvâr chu kho hnuaiah emaw, khum hnuaiah emaw dah tûrin an rawn la ngâi em ni?” a ti. A hnuhnûng zâwk erawh hi chuan “\hîn e” tia chhânna dawn a beisei ve thung a—“A dâhna tûra siama dah tûrin an rawn la zâwk \hîn a ni lo’m ni?” Isua hian a tum tak sawi chhuah nân, thil âwm ang lo angreng tak, nuih tiza lek lek tûr ang chi han sawi châng a nei zauh zauh a. Hetah pawh hian khâwnvâr chu êng petu atâna chhit a ni a, êng an pe lo a nih chuan chhit chhan a awm lo tihna a ni ang. Marka 2:22 thu hian he tehkhin thu awmzia hi a sawi fiah a, chu chu thurûk zawng zawng puanzâr vek a la dâwn tih hi a ni. Mi tuten emaw kan email leh computer te min lo khawih buaisakin, chûnga kan thil dah \hatte chu an lo tlângzarh vak tawh em? Nimahsela, Isuan a sawi hi chu chanchin \ha a ni tih lo hria ila.
Marka 4:24, 25 chhiar la. Isuan tehkhâwng tehkhin thu hmanga min zirtîr a tum chu eng nge ni?
Ram \henkhatah chuan thei rah leh thlâi hnahte hi khawlâiah \hutpuiin an zuar \hîn a. A zuartute chuan an thil zawrhte chu a rih zâwng an hriat a, chuta \anga a man zât tûr an chhiar thiam theih nân tehkhâwng eng emaw an nei \hîn. A thil zawrh leitute tihlâwm nân, tihlungâwi nân tlêma uai deuhten an bûksak \hîn nghe nghe a. Isua pawh hian thutak dawng tûra inhawn a pawimawhzia sawi nân thil zuartu zei takten an thil zawrh leitute tihlâwm nâna tlêm azâwng an han belhsak hlek \hin dân chu a rawn sawi chhuak ve niin a lang. Êng chu dawng tûra kan inhawna, êng chu kan zui bawk a nih chuan, êng lian zâwk leh tam zâwk kan dawng zêl ang a. Chutih lâiin, êng chu kan hnâwl a nih erawh chuan, kan êng nei sa pawh chhuhsak leh kan ni daih thung ang.
In tehna hman ang bawk khân nangmahni pawh tehsak in ni ve ang tih thu a\ang hian eng zirlâi pawimawh tak nge kan zir chhuah ang? He thu hi mi dangte nêna in indâwr tawnnaah, in thawh hohnaah leh thil in tih honaah hre reng \hîn ang che.
July 25
Ningani
Chi lo \iak tehkhin thute
Marka 4:26–29 chhiar la. He tehkhin thu-in sawi a tum ber chu eng nge ni?
Chanchin |ha Marka ziaka a tam zâwk hi chu Matthaia ziaka mi nên emaw, Luka ziaka mi nên emawa inang a ni hlawm a, a nih loh pawhin an pathuma an sawi vek pawh a awm nual bawk. Mahse, he tehkhin thu bîk hi chu chutiang a ni ve lo va. Marka ziahah chauh kan hmu. He tehkhin thu tâwi tê hian a sawi tum ber chu thil te tak tê ni si, lian taka a lo \han chho theih dân a ni a. Chutiang chu Pathian lalramin hna a thawh dân pawh a ni. Hetah hian mihringten tih ve tûr chin chu an nei ngei a; \hanna tak tak erawh chu Pathian hnathawh a ni thung. He \hanna hi tâwpin tâi awm lo \han chhunzawm rengna a ni lo va. He tehkhin thu-ah ngei pawh hian rah chu a lo hmin hunin favah phawrh a nih thu a sawi rêng hi. Hetiang chiah hian, a \um hnihna atâna Krista lo kal lehna chuan kan khawvêl chanchin tâwpna chu a rawn thlentîr thut dâwn a ni.
Marka 4:30–32 chhiar la. An\am chi tehkhin thua Isuan a sawi uar duh thil pawimawh tak chu eng nge ni?
He tehkhin thu hian thil te tak tê pawh ni se, thil lian taka a rawn \han chhoh theih dân a sawi a. An\am chi pawh hi tê tak mai, a lâia hawlh tlanga millimeter 1 emaw, 2 emaw (inch .039 a\anga .079) vêl lek a ni. Isuan a sawi hi an\am dum (a biology hming, brassica nigra) a ni mai thei a, chutiang chu a chi pawh te reh tê a ni (gram khatah fang 700 âia tam a awm thei). Thlâi chi zînga tê be chu ni êm êm lo mah se, a tê khawp mai tho a, a kûng len zâwng nêna khâikhin phei chuan a têt dân hi a âwihawm loh hial zâwk. Hetiang an\am hi meter 3-a (feet chuan feet 10) sâng te a ni thei a. Isua sawi dân tak phei hi chuan a zârah savaten bu an chhep thei hial a ni. Marka 4:32 thu hian Sam 104:12 thu leh Daniela 4:10–12 thute kha min hriat chhuahtîr a. Sam 104 chuan khawvêl leh a chhûnga thil awmte siamtu Pathian thiltihtheihna sawiin, Daniela 4 erawh chuan Nebukadnezzara kha thingkung lian tak, a zâr hnuaia khawvêl hnam hrang hrangten chawlhna leh ei tûr an hmuh ni angin a sawi ve thung.
Isuan a sawi tum chu tê tham taka in\an Pathian ram hi lian tak leh ropui tak a lo la ni dâwn tih a ni a. Isua hun lâia mite khân Galili ram a\anga lo kal, a zirtîrte nên hmun hrang hrang tlawha thu hril kual \hîn hi hmusit hle mah se, a khawngaihna lalram chu khawvêl zawng zawngah hian a inzâr pharh chhunzawm zêl a ni tih hai rual lovin an lo hre ta tho a ni.
“Tin, he lalram chanchin \ha hi hnam zawng zawng hnênah hriatpuitu ni tûrin khawvêl zawng zawngah hrilin a awm ang a; chutichuan, tâwpna chu a lo thleng ang” (Mat. 24:14, NKJV). He thu Isuan a sawi lâia “kohhran” dinhmun kha han ngaihtuah lêt la. “Eng vângin nge he thu hi kan tân hrilhlâwkna ropui, kan rinna tinghet sauh sauhtu a nih le?
July 26
Zirtawpni
Zir Zâuna: Ellen G. White-i lehkhabu ziah, Krista Tehkhin Thute phêk 13–41-a, “Buh Chi Thehtu Buh Chi Thehin A Feh” tih chhiar ni se.
“Thianghlimna dik tak chu Pathian rawngbâwlnaa inpêk zawh vekna a ni a. Hei hi Kristian nun dik awm dân tûr rêng pawh a ni. Kristan min beisei chu a bo a bâng awm lo, thianghlimna atâna rawngbâwlnaa inpêk zawh vekna a ni. Ani chuan thinlung, rilru, thlarau leh chakna te a phût tlat a. Mahni inchâwisân kan tum tûr a ni lo va. Mi ama tân chauha nung chu Kristian a ni lo.
“Kan thil tihte hi hmangaihna avânga kan tih ni zêl rawh se. Hmangaihna chu leiah leh vâna Pathian sawrkâr innghahna a ni ang bawkin, Kristian nungchang innghahna pawh ni ve rawh se. Hemi chauh hian himna leh nghehna min neihtîr thei a. Hemi chauh hian fiahna leh thlêmna min do zawhtîr thei bawk.
Tin, hmangaihna chu inhlannaah tihlanin a awm zêl dâwn bawk a. Tlanna ruahman pawh hi inhlanna—teh sên zawh rual loh khawpa zau leh thûk leh sânga innghat a ni. Krista khân a eng kim min pe a, Krista neitu chuan an Tlantu tân an eng kim hlan an huam ve ang. Thil dang zawng âiin a ropuina tûr leh châwimâwia a awm theih dân tûr chu ngaihtuah berah an nei lo thei lo ang.”—Ellen G. White, Krista Tehkhin Thute, p. 28.
Sawi ho tûrte:
1. “Kan thil tihte hi hmangaihna avânga kan tih ni zêl rawh se. Hmangaihna chu leiah leh vâna Pathian sawrkâr innghahna a ni ang bawkin, Kristian nungchang innghahna pawh ni ve rawh se.” Engtin nge krawsa khân he thutak ropui êm êm hi kan hnênah a lo puan chhuah? Kan nunah hian engtin nge hetiang hmangaihna hi kan lan chhuahtîr theih ang? Eng vângin kan lan chhuahtîr ngei a \ûl?
2. Engtin nge Isuan tehkhin thua a zirtîr chhan chu a thu awmzia miin hre thiam lo se a tih vâng alâwm titute hi i chhân ang? Mi zawng zawng tâna thi (1 Johana 2:2) Isua hian anmahni chhandam nâna krawsa a thihsakte chu a thu sawi awmzia hre thiam miah lo tûrin a duh ang em?
3. Khâwnvâr chu kho hnuaiah ni lovin, a hûnna hmuna awm mai tûr a ni a (Marka 4:21). He thu hi in khawtlânga in kohhran inhman kawngah hman \angkâi tum ang che u. Engtin nge fiah zâwka hmuh theih tûrin in êng kha in châwisân ang.4. Chi lo \iak tehkhin thu (Marka 4:26–29) kha ngun takin ngaihtuah la. Chanchin \ha chi tuh lo \iah theihna atân hian mihringin eng chen nge mawhphurhna an neih a, eng chin nge Pathian tih tûr ni bawk? Tih tûr chin chu nei ve tho mah ila, Pathiana innghat tawp mai tûr kan ni tih hi engtin nge chiang takin kan hriat reng theih ang? He rilru, Pathiana innghah pumhlûm tawpna hi \hang lian tûra kan tih mâkmawh a ni thei em?