2024 3rd Quarter Zirlai 5-na
Zirlâi 5 *July 27–August 2
GALILI DÎL CHHEHVÊLA THILMAK TIHTE
Sabbath Chawhnu
Chhiar tûr: Marka 4:35–41, Sam 104:1–9, Marka 5:1–43, Number 27:17.
Chângvawn: “Nimahsela, Isuan a phal lo va, a hnênah, ‘I inah, i \hiante hnênah haw la, Lalpan i tân thil a tihsak che hi a ropuizia leh a khawngaihzia che hi va hrilh rawh’ a ti ta zâwk a” (Marka 5:19).
Isua rawngbâwlna hi Galili ram, chutah pawh Galili dîl kam leh a chheh vêl khuaahte a insâwr bing deuh ber a. Galili dîl hi dîl lian tak niin, a dung lam mêl 13 (km. 21) leh a vâng lam mêl 8 (km. 13) vêl a ni. He lâi vêlah chuan dîl lian ber a ni a, a bul hnâia chêngte nunna hnâr pawimawh tak a ni nghe nghe.
Marka 4 hi Isua leh a zirtîrten Galili dîl râl leh lam an kâi thua tihtâwp a ni a. Chutia an kâi dâwn lâi vêl chuan thlipui a rawn thawk thut a; mahse, chûng thlipui leh tui rawn fâwnte chu Isua a hau reh leh nghâl mai thung. Marka 6 pawh hetiang deuh tho hian a tâwp a; mahse, hemi \um hi chuan Isua hi lawnga awm a zirtîrte awmna lam panin tui chungah a kal ve thung a ni. Hetianga tui chunga a awm \um hnihte inkâra hian khawmual lamah thilmak tam tak a ti a; tin, chanchin \ha hrila a zirtîrte an feh chhuah vawi khatna pawh kan hmu bawk. Hêng chanchinte hi tûn kâra kan zir tûr chu a ni.
Hêng thawnthu ngaihnawm tak takte hian Isua hi tu nge a ni tih min hrilh a. Ani chu thlipui hau reh theitu, ramhuai hnawtchhuak thei, hmeichhe pakhatin a kawr fual hâk lâi a rawn khawih avâng ringawta a lo dam phahna, hmeichhe naupang thi tawh kâitho lehtu, ama sei lenna khua ngeia thu hril, chanchin \ha hril tûra a zirtîrte tîr chhuaktu, chhângpêr panga leh sangha pahnih lek hmanga mipui 5,000 lâi hrâi puartu leh tui chunga kal thei a ni. Hêng a thiltihtheihna an lan chhuahtîr dân mak tak takte hian zirtîrte kha Pathian Fapa a ni ngei tih hriat thiamna thûk zâwk a neihtîr ta a ni.
*Study this week’s lesson to prepare for Sabbath, August 3.
Sunday July 28
Thlipui hau rehin
Marka 4:35–41 chhiar la. He thawnthu-ah hian eng thil nge thleng a, chu thil thleng a\ang chuan Isua hi tu nge ni tih kan hriat theih nân eng zirlâite nge zir chhuah theih ka neih?
Marka 4 tîr lamah hian Isua chu vaukama awm mipuite zirtîr tûrin lawnga chuan kâi thu kan hmu a. Marka 10:10–12 kan chhiar thlen erawh chuan, mite a zirtîr zawh hnu-ah lawng a\anga chhukin, fianrialah a zirtîrte a rawn bia niin a lang. Nilênga mite a zirtîr hnu chuan “a lo chau ve hnawk tawh” a ni ang, a zirtîrten hmun fianrial deuha chawlh hahdampui tûrin an lawngah an rawn hruai a. Lawnga a lût fel deuh chiah tih hian a muhîl nghâl mai ni tûr a ni, lawng mei lamah chuan lukham kham meuhin a mu a, hnâr bawrh bawrh mai a ni âwm e. Mahse, dîl chungah chuan thlipui a rawn thawk thut a, an chuanna lawng pawh chu a pil mai hlauhthâwnawm kawp a ni ta. Chu ve leh zirtîrte chuan an kâitho a. Ani chuan thlipui leh tui fâwnte chu tâwp tûrin thu a han pe a. Thu a pêk rual rual chuan a reh nghâl ta \huap a. Zirtîrten Pathian a\anga chhuak thiltihtheihna Isuan a lantîr an han hmuh chuan an hlau ta êm êm mai a ni.
Sam 104:1–9 chhiar la. Heti lâia Jehova thiltih a sawite leh Kristan thlipui a hau reh mai hi eng nge a inan dân awm?
Marka 4:35–41-a kan hmuh thawnthu hi Bible-a lo lang fo, “theophany”—Pathian emaw, a vântirhkohte emaw rawn inlârna nên a inang khawp mai. Pathian a rawn inlâr rêng rêngin thil lo lang tel ngei ngei \hîn panga a awm a, chûngte chu: (1) Pathian thiltihtheihna târ lanna, (2) mihringte hlauhna, (3) thupêk, “Hlauh suh,” (4) Pathian emaw, vântirhkoh emaw rawn inlâr chhan puan chhuahna, (5) chu thupuan/inpuanna chu mihringin a lo chhân lêtna.
Hêng zînga pali-te hi Isuan thlipui a hau reh \um pawh hian a lo lang a—thlipui hauh reh hi Pathian thiltihtheihna tihlanna a ni a; zirtîrte hlauhna hi mihring hlauhna a ni bawk. “Enga ti nge chuti êm êma in hlauh le?” tia a zawhna hi “Hlau suh u” tihna tluk a ni a. Zirtîrten, “He mi hi tu nge ni le?” tia an zawhna hi mihringten Pathian inpuanna an lo chhân lêtna a ni bawk. Lang tel ve ta lo chu Pathian inpuan chhuahna \awngkam, a thu puan chhuah a ni a. He thil lang tel ve ta lo hi Marka lehkhabu pum puia inzam chhuak vek, Isua nihna thup rihna niin, chu chu a hun takah puan chhuahin a awm ang. Zirtîrte zawhna, “Hemi hi tu nge maw ni le, thli leh dîl lam pawhin a thu a âwih hi?” tih hian Marka ziak chhiarute chu Pathian inpuan chhuahnaa tel ve ta lo \awngkam chu hnawh khat tûrin a nawr a—amah hi Pathian Fapa, Lalpa ngei chu a ni.
Pathian thiltihtheihna chungchâng hi ngaihtuah la. He a thiltihtheihnaah hian engtin nge innghah dân i lo hriat theih ang a, i nuna thil thleng zawng zawngah pawh amah chu rinchhan dân i lo thiam theih ang?
Thawh|anni July 29
Mi au vak vak kâra phur ri i hre thei em?
Marka 5:1–20 chhiar la. He thawnthu ngaihnawm tak a\ang hian indona ropui chungchâng eng nge kan zir chhuah theih a; tin, engtin nge Isua thiltihtheihna tihlanin a awm bawk?
Galili dîl ral leh lam an va thlen hma zâna a thil tawn kha theihnghilh theih tawh miah loh tûr a nih chuan, a tûka Gerasin mite ram an va thleng phei hi chuan rilru a khawih leh zual hle mai. He ramhuai bawlhhlawh pâi-pa chanchin hi a lungchhiatthlâk thei ang ber zâwnga sawi chhuah a ni a. Amah khuahkhirh an tumna thil rêng rêng chu tâl chhuahsan vekin thlânmualah leh tlângahte a khawsa \hîn a, a taksate chu lung hriamin a zai thi sêng sûng mai bawk si. “Tu mahin an tidawl zo lo va” (Marka 5:4)—mahse, Isua nên an intawng ta hlauh mai le.
He mi hian Isua a hmuh ve leh a lam panin a tlân phei nghâl a—hetih lâi tak hian zirtîrten engtin nge an lo tih sawi lan a ni lo (an tlânchhe vek a ni maithei e). Isua bul a rawn thlen chuan a bawkkhup a. “Bawkkhawp” tih hi Grik Bible-ah chuan, proskyneo tih niin, “chibai bûk” tia lehlin a ni tlângpui \hîn (Mizo Bible-ah pawh hian “chibai bûk” tia lehlin a ni). He mi hian Isua hi amah \anpui theitu “tu emaw” a ni tih a hria niin a lang a. Nimahsela, a thil duh sawi tûra a ka a han ân chiah hian a kawchhûnga awm ramhuaite chuan Isua chu an rawn ân khum ta vak vak mai bawk si. Isua erawh chuan hetia ramhuai bawlhhlawhte an au vak vak kârah pawh hian anmahni pâitu’n a \anpui a ngenna thu chu a hre thei tho thung a. Ramhuaiten vawk rual kawchhûnga luhtîr tûra an ngenna chu a remtihsak a. Tichuan, vawk rual sânghnih vêl zet chu khâmah an tlân chhuk a, dîlah tlân lût lehin, chutah chuan tuihâkin an thi ta phiar mai a. A neitute tân chuan chânna nasa tak a ni ngei ang.
Heti lâia thil mak leh ngaihnawm tak ni bawk chu ramhuaiten Isua nihna an hre chiang êm êm mai hi a ni a, a lakah chuan eng mah an nih lohzia pawh an hre bawk. Chuvâng chuan, an duh ang tihsak tûrin vawi hnih ngawt mai an “ngên” rêng a (Marka 5:10, 12). An chungah thiltihtheihna a nei a ni tih an hre chiang hle a ni.
He thawnthu hian ziarâng pawimawh tak tak pahnih a nei a. A hmasa zâwk chu, he thawnthu-ah hian Thuthlung Hlui dânin a sawi anga thil bawlhhlawh emaw, thianghlim lo emaw kan hmu nual hi a ni. Thlân leh mitthi te hi thil thianghlim lova ngaih a ni a (Num. 19:11, 16). Taksa a\anga thi chhuak hi thil bawlhhlawh a ni bawk (Leviticus 15). Tin, vawkte pawh sa bawlhhlawh a ni (Lev. 11:7).
A pahnihna chu, Isuan ramhuai a hnawt chhuak hi sual leh \ha indo tawn dân târ langtu a ni. Isuan ramhuaite a hnawtchhuak a (Isuan point hnih a hmu a), ramhuaite chuan vawk rual an tihlum ve leh a (Setana point hnih a hmu ve leh). Khaw mipuite chuan an khua chhuahsan tûrin Isua ngên a (Setanan point hnih a hmu leh); mahse, Isuan a tihdama chu thu hretu nia, Pathianin thil a tihsak chu mi dang hnêna hrilh chhâwng tûrin an khaw lamah a tîr lêt leh ta thung a (Isuan point thum a hmu leh). He mi hi missionary nih inhmeh loh ber a ni hial mai thei; mahse, amahin a tawn ngei thawnthu ngaihnawm tak sawi tûr a nei chiang êm êm tlat si a ni.
He thawnthu a\ang hian i harsatna tawh mêk kha eng anga khirh pawh ni se, Isua thiltihtheihna chuan a chin felsak thei tho che a ni tih engtin nge i lo hriat theih ang?
Thawhlehni July 30
Hmeichhe naupang thi tawh kaihthawh thu
Marka 5:21–24 chhiar la. Jaira hi eng ang mi nge ni le?
Sakhua hruaitu, entîr nân, Jaira te ang hi chu Isua \hian \ha tak an ni hlawm lo tlângpui a (Marka 1:22; Marka 3:2, 6; Luka 13:14 chhiar rawh). Chuvâng chuan, Jairan Isua a rawn pan ve ta mai pawh hi a mangan hle a ni ang tih a chiang. A mangang a nih tih chu Isua kebula a rawn bawkkhup thlawp mai hian a tilang a. Hetiang taka a ngênngawl hi nu leh pa tawh phawt tân chuan a hriatthiamawm khawp mai—thi chhâwngin a fanu a let reng tlat alâwm. Isua hian a \anpui thei a ni tih rinna a nei tlat a. Isua pawhin eng mah sawi khawtlâi lovin, an in lamah a zui phei ta nghâl a ni.
Marka 5:25–34 chhiar la. Jaira in an thlen hmaa lo tikhawitlâitu thil thleng chu eng nge ni?
Kan thawnthu ngaihthlâk lâi kha khawngaih thla la tak mai thawnthu dang pakhatin a rawn tichat lak a, chu thawnthu chu kum sâwm leh pahnih chhûng zet natna khirh takin a tlâkbuak tawh hmeichhe chanchin a ni. Jaira chanchin leh he hmeichhe chanchin hi Marka lehkhabua kan hmuh \hin thawnthawn inluh thleh pahnihna a ni a (Marka 3:20–35 chhiar la, zirlâi 3-na kha en lêt leh bawk ang che). He thawnthu-ah hian mi inang lo tak pahnih, Jaira leh hmeichhe thi pût te chu Isua hnênah rawn kalin a \anpuina an ngên ve ve a ni.
He hmeichhia hian Isua chu rawn zuiin Isua kawr chu a rûkin a rawn khawih zauh mai a. A khawih ve leh a lo dam ta nghâl mai a. Nimahsela, Isua chu a ding a, a hawi kual a, “Tu nge ka kawr rawn khaih kha?” a han ti a.
Hmeichhia, kum sâwm leh pahnih zet chhûng lo dam lo tawh kha thâwklehkhatah a lo dam ta. Mahse, chumi avâng chuan Isua hi a thinrim emaw a ti a, a hlauthâwng hle mai. Mahse, Isua hi a thinrim rêng rêng lo va. Thinrim ahnehin a taksa mai ni lo, a thlarau lam pawh tihdam tel nghâl a duh zâwk a ni.
Tichuan, Jaira chanchin bawk kha a sawi chhunzawm leh ta a (Marka 5:35–43 chhiar rawh). Inkhâwmna in hruaitu pawh hi a rilru a mangang ve hle mai. Isua hian hmeichhe naupang nu leh pate tih lohah chuan Petera te, Jakoba te leh Johana te bâk mi dangte chu a ruala kal ve a remti lo va. A sawi dân chuan he hmeichhe naupang hi a thi ni lovin, a muhîl a ni zâwk. In chhûnga hmeichhe naupang sûntu lo pung khâwmte chu pâwnah a chhuahtîr vek a, hmeichhe naupang ruang an zalhna pindanah chuan a va lût a. A kut chu chelh chungin, “Talitha kumi” a han ti a. Chumi awmzia chu, “Naupang tê, tho rawh le” tihna a ni. Talitha tih hi a ngialngana lehlin dâwn chuan “berâmno” tih tûr a ni a, nu leh paten an fa la naupang deuhte koh duatna atân a hman \hin a ni âwm e. Hemi \um pawh hian a tih \hin dân pângngâi ang bawkin an fanu a tihdam thu chu tu ma’n hre lo se a duh thu a sawi leh a. Mahse, mite hriat loha awm reng theih chu a ni dâwn chuang lo thung.
Ningani July 31
Hnâwlna leh pawmna
Marka 6:1–6 chhiar la. Enga ti nge Isua hi a seilenna khuaa mite hian an lo hnâwl tlat mai le?
Dân tlângpuiin, khaw lian vak lo a\anga rawn chawr chhuakten hlawhtlinna an chana, mite hriat an han hlawh hian an khaw mipuite chu an lo phûr \hîn a. Nazeret khua chêngte erawh chutiang an ni ve hauh lo mai. Isuan zirtîrtu a nihna leh tidamtu a nihna anga hlawhtlinna a hana, mite hriat a han hlawh chhoh khân mak an ti a, lawmpui chu sawi loh an hâw zâwk tlat nia! Mistiri satliah ve mai nia an lo ngaih kha zirtîrtu hmingthang tak a lo ni ta deuh thut si a, an tân chuan pawm a harsa ve dâwn bawk êm atin ni. Chu bâkah chuan, a thilmak tihte zînga a tam zâwk daih hi Kapernaum khuaa a tih a nih hlawm avângin an inkârah khi a lo awm tawh sa hrim hrim a ni maithei bawk a (Luka 4:23 chhiar la). Tin, ama chhûngte ngei nên pawh an lo inchhâng thinrim deuh tawh bawk a nih kha (Marka 3:31–35).
Marka 6:7–30 chhiar la. Tirhkoh sâwm leh pahnihte hnathawh leh Baptistu Johana lu tan a nihna hi han khâikhin teh. A inan loh dân in sawi ho dâwn nia.
Hei hi Marka lehkhabu kan hmuh fo thawnthu inluh thelh pathumna a ni a (zirlâi 3-na en leh rawh). Tirhkoh sâwm leh pahnihten ram tina Isua thuchah puar darh hna an thawk hi Baptistu Johana man a nihna leh thu hril thei lo tûra tântîr a nihna nên hian a inpersan hle mai. Zirtîrte hi chhûn ênga zin chhuaka, mi dangte \anpuina dawng \hîn tûra hrilh a ni a. He ruahmanna hian missionary-te chu an rawngbâwlsak mipuite chunga innghat tûra dahin, chu chuan an thuchah ken lo mamawhtute nên in\hian \ha takah a siam dâwn a ni.
Baptistu Johana erawh hi chuan chutiang in\hian \hatna chu Heroda nên emaw, a chhûngte nên emaw hian a nei ve miah lo va. A thih chhan pawh hi Marka sawi dân chuan Heroda nupui Herodi-in Heroda rilru mumal lohna leh lêrhna chu remchângah laa, tihhlum a nih theih dân tûr kawng a zawn vâng a ni. He inphiarrûkna tenawm takah hian Herodi fanu pawh a inrawlh ve niin a lang a, a pa hrawn hnênah hian thlênga Johana lu pêk a ngên mauh mai nia maw le!
Baptistu Johana au râwl ring leh fiah \ha tak chu a lo tâwp tâk rual hian Tirhkoh Sâwm leh Pahnihte erawhin Baptistu Johanan a lo hril \hin ang khân simna thu an rawn tlângaupui \an ve chiah thung a. Johana tihhlum a ni hian Isua pawh tihhlum a la ni thuai dâwn a ni tih a entîr nghâl bawk. Johana hi tihhlum a ni a, phûmin a awm a; mahse, Isua chu tho leh tûr a ni angni (Marka 15 leh 16), ani pawh hi mitthi zînga ata tho leh nia sawi a ni tlat mai (Marka 6:14–16, 29). Hêng thawnthu pahnih inang êm êm mai hian Isua leh amah zuituten harsatna an la tâwk ngei dâwn a ni tih a entîr.
Isua ang hian mite hnâwl i lo ni tawh em? A nih loh pawhin, a chhan i hriat thiam miah loh buaina leh harsatna i lo tawng tawh em? Chûng i thil tawnte a\ang chuan chutiang deuh thil dang pawh lo thleng leh thei laka rilru put dân tûr i hriat thiam theih nân eng nge ni i zir chhuah?
Ningani August 1
Messia chi dang
Marka 6:34–52 chhiar la. Isua leh a zirtîrten harsatna an hmachhawn chu eng nge ni a, engtin nge chu harsatna chu an chin fel?
Zirtîrte chu chanchin \ha hrila an va zin chhuahna a\anga a lo kîr leh hnu hian Isua hovin Galili dîl kam chhak lam hmun fianrial lâi deuhah châwl hahdam tûrin an va kal a. Nimahsela, an va kal tumna hmunah hian mipui 5,000 vêl zetin an lo va thlen khalh chu niin. Chûng mite Isuan a hmuh chuan, vêngtu nei lo berâm rual angah a chan a. A khawngaih êm avângin chumi ni nilêng chuan Pathian lalram thu a zirtîr ta a ni.
Tlâi lam a lo nihin, zirtîrte chu Isua hnênah an va kal a, mipuite chu an ei tûr lam tûra tîr bo tûrin an râwn a; mahse, Isua lah chuan anmahni’n mipuite chu ei tûr pe zâwk tûrin a lo hrilh hlauh si. Zirtîrte hian an harsatna hmachhawn chu mihring remhriatna hmanga chin fel an tum tih a hriat a (Marka 6:35–38). Isua erawh chuan, mak tak maia chhangpêr panga leh sangha pahnih lek tipungin heti zât mipui pungkhâwm hi a hrâi puar tak vek mai thung a ni.
He thawnthu hian Isua hun lâia Juda mipuiten Messia chungchângah ngaih dân dik lo tak an lo neih dân hre thiam thei tûrin min \anpui a. Anni beisei dânah, Messia chuan Israel-te hi an hmêlmate awp behna lak ata tizalênin, felna leh remna a rawn thlentîr ang. Thlalêra mi heti zât zet an pung khâwm pawh hi Rom sawrkâr beng lo thleng ta se chuan, an laka hel tumte inhâwr khâwm ni-ah an ngâi ngei ang le (Johana 6:14, 15; Tirh. 21:38 chhiar ang che).
Hetiang ngaih dân hi an lo nei ngei a ni ang tih rin theihna chu Isuan mipuite an hmuha, “vêngtu nei lo berâm rual” anga a chan thu a sawi hi a ni. He a \awngkam hi Mosian Pathian hnêna a âiawhtu tûr ruat tûra a ngenna, Numbers 27:17 thu a \hen azâr a sawi chhâwn a ni a. Pathian miten vêngtu an mamawh thu hi Thuthlung Hlui hmun dangah pawh kan hmu nual a, chûngahte chuan Isreal-ten hruaitu emaw, lal emaw an tlâkchham thu sawina a ni deuh zêl bawk (1 Lalte 22:17; 2 Chron. 18:16; Ezek. 34:5, 6 chhiar ang che).
Nimahsela, Isua hi chuan an beisei angin thil a ti ta lo va. Tih ahnehin, a zirtîrte mai bâkah, mipuite pawh a tîr haw ta vek zâwk a ni. Tin, Rom sawrkâr laka helna chawh chhuah âia thil a tih tâk zâwk chu eng nge ni? |awng\âi tûrin tlângah a chho daih a—chutiang chu a ti ang tih an lo ring lo rêng rêng âwm e.
Messia chu Israel-te zalênna thlentu lal ni tûra mipuiin an lo beisei \hupna hmunah hian sual phuara awmte phelh tûrin a lo kal a. Tui chunga a kal khân a zirtîrte hnênah lei lung dân siamtu, thil siamte Lalpa a ni tih a tilang bawk. Chutiang chu ni mah se, rorêl tûra lo kal a ni lo va, mi tam tak tlan nâna ama nun hlân tûrin a ni a lo kal zâwk ni (Marka 10:45).
He thawnthu hian a nih dân dik tak anga hrilhlâwkna awmzia hriat thiam a pawimawhzia engtin nge min hrilh? Krista lo kal \um khatna awmzia hriat thiam lohna khân mi \henkhat chhiatna a thlen a nih chuan, a lo kal \um hnihna awmzia hriat thiam lohna phei chuan chhiatna nasa leh zual zâwk a va thlen dâwn rua êm? Han sawi fiah teh.
Zirtawpni August 2
Zir Zâuna: Ellen G. White-i lehkhabu ziah, Chatuan Nghahfâk phêk 333–348-a, “Ngâwi La, Awm Hle Hle Rawh” tih leh “Rinna Kuta Dehna” tih te chhiar ni se.
“Pathian ke bula zirtu zawng zawngte nunah chuan khawvêl nêna inremna te, khawvêl dân anga awmna te leh khawvêl mite thil tih ang tih ve duhna te a lang tûr a ni lo va; mi tinin Pathian duh zâwng an lo hriat theih nân mi mal nun tawng an nei \heuh zâwk tûr a ni. Mahni \heuhin kan thinlunga Pathianin thu a rawn sawi chu kan lo hre tûr a ni a. Aw dang rêng rêng kan bengkhawn loha, amah chu thâwm dang eng mah hriat tûr awm lova kan lo nghah hunah, chhûng ril reh \hapna chuan Pathian âw chu a tilang fiah kâk ang. Ani chuan, ‘Ngâwi ula, Pathian ka ni tih hre rawh u’ Sam 46:10 tiin miin hrilh a. Ngawih \hapnaah chuan chawlhna dik tak kan hmu thei ang. Tin, chu chu Pathian tâna hna thawktute zawng zawng tâna inbuatsaihna \ha leh awmze nei a ni bawk a. Hmanhmawh taka mipui insûl zut zut kârah leh, an hnaa buai êm êm reng maite zîngah hian an nun tihchak thara awmte chu êng leh remna boruak hual vêlin an awm \hîn. Chûng mite nun a\ang chuan rimtui a lo zâm chhuak chem chem ang a, mite thinlung thleng phâk Pathian thiltihtheihna chu tihlanin a awm bawk ang.”—Ellen G. White, Chatuan Nghahfâk, p. 406.
“Isua hnathawh chungchânga lungngâwihna tâwk an la hmuh rih miau loh avângin an rilru-ah zawhna a lo piang a. An hmuh tâk ang khân Isua hian thilmak ropui tak tak a ti thei si a, chuti si enga ti nge a mite zawng zawng hnênah hrisêlna te, chakna te leh hausakna te a pêk loh le? Anmahni rap bettute lak ata a chhan chhuak lo leh thiltihtheihna leh châwimâwina a pe lo hi eng nge ni a chhan? Pathian Tirh nia insawi sia Israel-te lal nih erawh a ni tlat bawk si lo hi chu an hriat thiam theih bâk thurûk ril tak a ni a. A duh loh chhan hi dik lo tak takin an lo hrilh fiah ta a ni. Mi tam tak chuan a insawi anga a awm leh ngam si loh chhan chu Pathianin a thawh tûra a hrilh leh a nihna rinhlelh vâng niin a ngâi a. Chuvâng chuan, an thinlung pawh rin lohna luh theihna tûrin an hawng a. Tichuan, chuta Setanan chi a lo tuh tawh chuan rah chhuahin, Isua nihna dik tak hriat thiam lohna leh amah hnâwl duhna an lo nei ta a ni.”—Chatuan Nghahfâk, pp. 427, 428.
Sawi ho tûrte:
1. Mi tu emawin, Eng lak a\angin nge Isuan a chhuah zalên che? tiin zâwt ta che se la, eng nge i chhânna ni ang?
2. Pathian hian a châng chuan Baptistu Johana te ang, mi \ha takte hi tân ina an awm leh tihhlum hial a nih te a phal niin a lang a. Hei hi eng vâng nge ni ang? Hêng thil hriat thiam harsa tak takte hi thleng \hîn mah se, engtin nge beiseina leh thlamuanna kan lo hmuh theih tho ang?
3. Mipui 5,000 hrâi thu-ah hian sum leh pâi nei tlêm tak kohhrante tân eng zirlâite nge zir chhuah tûr awm?
4. Tûnlâia mi tam zâwkin Isua kan ngaih dân leh Marka 5 leh 6-a Isua nihna kan hmuh dân hi khâikhin la. Politics khelhna atâna leh mi dangte rah behna hmanrua atâna Isua hman tumtute hi engtin nge kan ngaih ang?